Ulttyq ekonomika ministri Rýslan Dálenov Premer-Ministr Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda 2020 jylǵy qańtar-mamyrdaǵy elimizdiń áleýmettik-ekonomikalyq damýynyń qorytyndylary týraly baiandady, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz saityna silteme jasap.
Jedel derekter boiynsha jalpy ishki ónim 1,7%-ǵa tómendedi. Taýarlar óndirisi 4,8%-ǵa ósti. Sonymen birge kórsetiletin qyzmetter 6,2%-ǵa qysqardy. Jyldyq infliatsiia 6,7%-dy qurady. Bul ótken aidyń deńgeiinen tómen.
R. Dálenov esepti kezeńde baiqalǵan oń trendterdi atady.
«Óndiristik sektorda ósý jalǵasýda. Qyzmetter sektory mamyrdan bastap serpindi qalpyna kelýde. Sonymen birge saýda balansynyń saldosy joǵary ósýdi kórsetti. Óndiristik sektor boiynsha qurylysta – 5,9%-ke, ken óndirýde 5,2%, óńdeý ónerkásibinde 4,9% jáne aýyl sharýashylyǵynda 2,2%-ke ósý baiqalady», — dedi ministr.
Sonymen birge, onyń aitýynsha, qazirgi tańda qyzmet sektorlarynda, sonyń ishinde kólik qyzmetterinde 14,1%, saýdada – 12,3%, jyljymaityn múlikpen jasalatyn operatsiialarda – 4,8% jáne ákimshilik qyzmetterdi kórsetýde – 3,8% tómendeý baiqalady. Bul rette, bailanys qyzmetteri qańtar-mamyrda 9,2%-ke artty.
Shekteý karantin sharalarynyń jeńildeýi aiasynda, mamyrdan bastap qyzmetter sektory boiynsha jekelegen salalardyń qalpyna kelýi baiqalady.
Atap aitqanda, saýda 28,3%-ke, onyń ishinde bólshek saýda – 34,2%-ke, kóterme saýda – 26,1%-ke ósti. Kólik qyzmetteri – 20,7%-ke, onyń ishinde jolaýshylar ainalymy – 41,5%-ke, júk ainalymy – 5,7%-ke artty. Al tamaqtaný boiynsha qyzmetter 10,8%-ke ósti. Osylaisha, mamyrda qyzmetter salasynda ósýdiń serpindi qalpyna kelýi tirkeldi.
R. Dálenov atap ótkendei, ekonomikalyq belsendilikti odan ári qalpyna keltirý maqsatynda osy jyldyń 20 mamyrynda 2020 jylǵa arnalǵan keshendi jospar qabyldandy.
«Keshendi jospar qoldanbaly sipattaǵy naqty sharalardy qamtidy. Bul — Ónerkásipti damytý qoryn qurý. Óńdeýshi kásiporyndarǵa 3% jeńildetilgen mólshermen kredit berý kózdelip otyr», — dedi ministr.
Ulttyq Bank baǵdarlamasy men «Biznestiń jol kartasy» sheńbirinde shaǵyn jáne orta biznesti qoldaý boiynsha qyzmet túrleri keńeitilýde. Nesieleý rásimderi jeńildetiledi. Sondai-aq, «Biznestiń jol kartasy – 2025» memlekettik baǵdarlamasynda biznes úshin mikrokreditterdi sýbsidiialaýdy qarastyratyn jańa «Mikrokreditteý» baǵyty iske qosylady.
Osy sharalardyń barlyǵy syrtqy syn-qaterlerdiń teris saldaryn azaitýǵa baǵyttalǵan. Sondai-aq, Keshendi jospar ekonomika salalaryndaǵy jedel máselelerdi sheshýge, ishki óndiris pen kásipkerlikti qoldaýǵa múmkindik beredi. Osylaisha, ekonomikalyq belsendilikti qalpyna keltirýge yqpal etetin bolady.
Jalpy, keshendi jospardy júzege asyrýǵa búgingi kúni 49 zańnamalyq aktige túzetýler engizý josparlanýda.
Qańtar-sáýirde syrtqy saýda ainalymy $28,2 mlrd qurady. Eksport $18,4 mlrd, import $9,8 mlrd qurady.
«Ónerkásip óndirisi 4,8%-ke ulǵaidy. Ósý óńirlerdiń kóbinde baiqalady. Eń joǵary ósýdi Atyraý jáne Qostanai oblystary kórsetti. 4 óńirde tómendeý tirkeldi. Bul Qyzylorda, Aqtóbe, Mańǵystaý oblystary jáne Shymkent qalasy», — dedi R. Dálenov.
Óńdeý ónerkásibinde óndiris ósýde. Ósý 4,9%-ti qurady. Farmatsevtika, mashina jasaý, qurylys materialdaryn óndirý jáne jeńil ónerkásip ósýdiń joǵary qarqyndaryn kórsetti.
Investitsiialar boiynsha 15 óńir ósý kórsetti. Túrkistan oblysynda investitsiia 2 esege jýyq, Aqmola oblysynda – úshten birge ósti. 2 óńirde tómendeý tirkeldi. Bul Qyzylorda jáne Atyraý oblystary. Jalpy, negizgi kapitalǵa salynǵan investitsiialardyń ósýi 0,1%-ti qurady.
Qurylys 5,9%-ke ulǵaidy. 15 óńirde ósý baiqalady. Qurylys jumystarynyń eń joǵary ósýi Túrkistan jáne Qaraǵandy oblystarynda tirkeldi. Qurylystaǵy ósý otandyq qurylys materialdary óndirisine oń áser etti. Olardy óndirý 12,3%-ke ulǵaidy.
Sondai-aq R. Dálenov 6 ekonomikalyq kórsetkish boiynsha jalpy jaǵdaidy atap ótti. Olar – óńdeý, aýyl sharýashylyǵy, qurylys, turǵyn úilerdi paidalanýǵa berý, investitsiialar jáne infliatsiia.
«Óńirlerdiń kóbinde jaqsy dinamika baiqalady. Barlyq 6 kórsetkish boiynsha 4 óńirde ósý baiqalady. 5 kórsetkish boiynsha – 6 óńirde, 4 kórsetkish boiynsha – 4 óńirde. Mańǵystaý oblysy 2 kórsetkish boiynsha jaqsy nátije kórsetti», — dedi ministr.
Qorytyndylai kele, R. Dálenov qarjylandyrý jáne kredit berý boiynsha qabyldanǵan sharalardy eskere otyryp, ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar kelesi aspektilerge shoǵyrlaný qajet ekenin atap ótti.
2020 jylǵa arnalǵan ekonomikalyq ósýdi qalpyna keltirý jónindegi keshendi jospardy ýaqytyly jáne tiimdi iske asyrýdy qamtamasyz etý;
Eńbek naryǵynda turaqtylyqty qamtamasyz etý úshin «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasy sheńberinde jobalardy iske asyrý.
«Biznestiń jol kartasy-2025» memlekettik baǵdarlamasy, «Qarapaiym zattar ekonomikasy» jáne Shaǵyn jáne orta biznes sýbektilerine jeńildetilgen kredit berý baǵdarlamalary sheńberinde kásipkerlerdi qoldaý quraldaryn tiimdi iske asyrýdy qamtamasyz etý.
Jańa ekonomikalyq jaǵdai kezinde investitsiialyq jobalardyń ózektendirilgen pýly sheńberinde investitsiialar tartýǵa jańa tásilderdi qoldaný.
Kórsetiletin qyzmetter salasyndaǵy serpindi ósýdi qalpyna keltirý úshin jaǵdailar jasaý.
«Joǵaryda atalǵan sharalardy iske asyrý ekonomikalyq belsendilikti jedel qalpyna keltirýge múmkindik beredi», — dep túiindedi ministr.
