ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ رۋسلان دەلەنوۆ پرەمەر-مينيستر اسقار ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا 2020 جىلعى قاڭتار-مامىرداعى ەلٸمٸزدٸڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ قورىتىندىلارى تۋرالى باياندادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
جەدەل دەرەكتەر بويىنشا جالپى ٸشكٸ ٶنٸم 1,7%-عا تٶمەندەدٸ. تاۋارلار ٶندٸرٸسٸ 4,8%-عا ٶستٸ. سونىمەن بٸرگە كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر 6,2%-عا قىسقاردى. جىلدىق ينفلياتسييا 6,7%-دى قۇرادى. بۇل ٶتكەن ايدىڭ دەڭگەيٸنەن تٶمەن.
ر. دەلەنوۆ ەسەپتٸ كەزەڭدە بايقالعان وڭ ترەندتەردٸ اتادى.
«ٶندٸرٸستٸك سەكتوردا ٶسۋ جالعاسۋدا. قىزمەتتەر سەكتورى مامىردان باستاپ سەرپٸندٸ قالپىنا كەلۋدە. سونىمەن بٸرگە ساۋدا بالانسىنىڭ سالدوسى جوعارى ٶسۋدٸ كٶرسەتتٸ. ٶندٸرٸستٸك سەكتور بويىنشا قۇرىلىستا – 5,9%-كە, كەن ٶندٸرۋدە 5,2%, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە 4,9% جەنە اۋىل شارۋاشىلىعىندا 2,2%-كە ٶسۋ بايقالادى», — دەدٸ مينيستر.
سونىمەن بٸرگە, ونىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ تاڭدا قىزمەت سەكتورلارىندا, سونىڭ ٸشٸندە كٶلٸك قىزمەتتەرٸندە 14,1%, ساۋدادا – 12,3%, جىلجىمايتىن مٷلٸكپەن جاسالاتىن وپەراتسييالاردا – 4,8% جەنە ەكٸمشٸلٸك قىزمەتتەردٸ كٶرسەتۋدە – 3,8% تٶمەندەۋ بايقالادى. بۇل رەتتە, بايلانىس قىزمەتتەرٸ قاڭتار-مامىردا 9,2%-كە ارتتى.
شەكتەۋ كارانتين شارالارىنىڭ جەڭٸلدەۋٸ اياسىندا, مامىردان باستاپ قىزمەتتەر سەكتورى بويىنشا جەكەلەگەن سالالاردىڭ قالپىنا كەلۋٸ بايقالادى.
اتاپ ايتقاندا, ساۋدا 28,3%-كە, ونىڭ ٸشٸندە بٶلشەك ساۋدا – 34,2%-كە, كٶتەرمە ساۋدا – 26,1%-كە ٶستٸ. كٶلٸك قىزمەتتەرٸ – 20,7%-كە, ونىڭ ٸشٸندە جولاۋشىلار اينالىمى – 41,5%-كە, جٷك اينالىمى – 5,7%-كە ارتتى. ال تاماقتانۋ بويىنشا قىزمەتتەر 10,8%-كە ٶستٸ. وسىلايشا, مامىردا قىزمەتتەر سالاسىندا ٶسۋدٸڭ سەرپٸندٸ قالپىنا كەلۋٸ تٸركەلدٸ.
ر. دەلەنوۆ اتاپ ٶتكەندەي, ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸ ودان ەرٸ قالپىنا كەلتٸرۋ ماقساتىندا وسى جىلدىڭ 20 مامىرىندا 2020 جىلعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپار قابىلداندى.
«كەشەندٸ جوسپار قولدانبالى سيپاتتاعى ناقتى شارالاردى قامتيدى. بۇل — ٶنەركەسٸپتٸ دامىتۋ قورىن قۇرۋ. ٶڭدەۋشٸ كەسٸپورىندارعا 3% جەڭٸلدەتٸلگەن مٶلشەرمەن كرەديت بەرۋ كٶزدەلٸپ وتىر», — دەدٸ مينيستر.
ۇلتتىق بانك باعدارلاماسى مەن «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى» شەڭبٸرٸندە شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋ بويىنشا قىزمەت تٷرلەرٸ كەڭەيتٸلۋدە. نەسيەلەۋ رەسٸمدەرٸ جەڭٸلدەتٸلەدٸ. سونداي-اق, «بيزنەستٸڭ جول كارتاسى – 2025» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسىندا بيزنەس ٷشٸن ميكروكرەديتتەردٸ سۋبسيدييالاۋدى قاراستىراتىن جاڭا «ميكروكرەديتتەۋ» باعىتى ٸسكە قوسىلادى.
وسى شارالاردىڭ بارلىعى سىرتقى سىن-قاتەرلەردٸڭ تەرٸس سالدارىن ازايتۋعا باعىتتالعان. سونداي-اق, كەشەندٸ جوسپار ەكونوميكا سالالارىنداعى جەدەل مەسەلەلەردٸ شەشۋگە, ٸشكٸ ٶندٸرٸس پەن كەسٸپكەرلٸكتٸ قولداۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. وسىلايشا, ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸ قالپىنا كەلتٸرۋگە ىقپال ەتەتٸن بولادى.
جالپى, كەشەندٸ جوسپاردى جٷزەگە اسىرۋعا بٷگٸنگٸ كٷنٸ 49 زاڭنامالىق اكتٸگە تٷزەتۋلەر ەنگٸزۋ جوسپارلانۋدا.
قاڭتار-سەۋٸردە سىرتقى ساۋدا اينالىمى $28,2 ملرد قۇرادى. ەكسپورت $18,4 ملرد, يمپورت $9,8 ملرد قۇرادى.
«ٶنەركەسٸپ ٶندٸرٸسٸ 4,8%-كە ۇلعايدى. ٶسۋ ٶڭٸرلەردٸڭ كٶبٸندە بايقالادى. ەڭ جوعارى ٶسۋدٸ اتىراۋ جەنە قوستاناي وبلىستارى كٶرسەتتٸ. 4 ٶڭٸردە تٶمەندەۋ تٸركەلدٸ. بۇل قىزىلوردا, اقتٶبە, ماڭعىستاۋ وبلىستارى جەنە شىمكەنت قالاسى», — دەدٸ ر. دەلەنوۆ.
ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە ٶندٸرٸس ٶسۋدە. ٶسۋ 4,9%-تٸ قۇرادى. فارماتسەۆتيكا, ماشينا جاساۋ, قۇرىلىس ماتەريالدارىن ٶندٸرۋ جەنە جەڭٸل ٶنەركەسٸپ ٶسۋدٸڭ جوعارى قارقىندارىن كٶرسەتتٸ.
ينۆەستيتسييالار بويىنشا 15 ٶڭٸر ٶسۋ كٶرسەتتٸ. تٷركٸستان وبلىسىندا ينۆەستيتسييا 2 ەسەگە جۋىق, اقمولا وبلىسىندا – ٷشتەن بٸرگە ٶستٸ. 2 ٶڭٸردە تٶمەندەۋ تٸركەلدٸ. بۇل قىزىلوردا جەنە اتىراۋ وبلىستارى. جالپى, نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسييالاردىڭ ٶسۋٸ 0,1%-تٸ قۇرادى.
قۇرىلىس 5,9%-كە ۇلعايدى. 15 ٶڭٸردە ٶسۋ بايقالادى. قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ەڭ جوعارى ٶسۋٸ تٷركٸستان جەنە قاراعاندى وبلىستارىندا تٸركەلدٸ. قۇرىلىستاعى ٶسۋ وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارى ٶندٸرٸسٸنە وڭ ەسەر ەتتٸ. ولاردى ٶندٸرۋ 12,3%-كە ۇلعايدى.
سونداي-اق ر. دەلەنوۆ 6 ەكونوميكالىق كٶرسەتكٸش بويىنشا جالپى جاعدايدى اتاپ ٶتتٸ. ولار – ٶڭدەۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس, تۇرعىن ٷيلەردٸ پايدالانۋعا بەرۋ, ينۆەستيتسييالار جەنە ينفلياتسييا.
«ٶڭٸرلەردٸڭ كٶبٸندە جاقسى ديناميكا بايقالادى. بارلىق 6 كٶرسەتكٸش بويىنشا 4 ٶڭٸردە ٶسۋ بايقالادى. 5 كٶرسەتكٸش بويىنشا – 6 ٶڭٸردە, 4 كٶرسەتكٸش بويىنشا – 4 ٶڭٸردە. ماڭعىستاۋ وبلىسى 2 كٶرسەتكٸش بويىنشا جاقسى نەتيجە كٶرسەتتٸ», — دەدٸ مينيستر.
قورىتىندىلاي كەلە, ر. دەلەنوۆ قارجىلاندىرۋ جەنە كرەديت بەرۋ بويىنشا قابىلدانعان شارالاردى ەسكەرە وتىرىپ, ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار كەلەسٸ اسپەكتٸلەرگە شوعىرلانۋ قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
2020 جىلعا ارنالعان ەكونوميكالىق ٶسۋدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جٶنٸندەگٸ كەشەندٸ جوسپاردى ۋاقىتىلى جەنە تيٸمدٸ ٸسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ;
ەڭبەك نارىعىندا تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسى شەڭبەرٸندە جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ.
«بيزنەستٸڭ جول كارتاسى-2025» مەملەكەتتٸك باعدارلاماسى, «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» جەنە شاعىن جەنە ورتا بيزنەس سۋبەكتٸلەرٸنە جەڭٸلدەتٸلگەن كرەديت بەرۋ باعدارلامالارى شەڭبەرٸندە كەسٸپكەرلەردٸ قولداۋ قۇرالدارىن تيٸمدٸ ٸسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ.
جاڭا ەكونوميكالىق جاعداي كەزٸندە ينۆەستيتسييالىق جوبالاردىڭ ٶزەكتەندٸرٸلگەن پۋلى شەڭبەرٸندە ينۆەستيتسييالار تارتۋعا جاڭا تەسٸلدەردٸ قولدانۋ.
كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەر سالاسىنداعى سەرپٸندٸ ٶسۋدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ ٷشٸن جاعدايلار جاساۋ.
«جوعارىدا اتالعان شارالاردى ٸسكە اسىرۋ ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸ جەدەل قالپىنا كەلتٸرۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», — دەپ تٷيٸندەدٸ مينيستر.
