Geely Galaxy EX5 EM-i Qazaqstandaǵy gibridter arasynda ekinshi ai qatarynan kósh bastap tur Geely Galaxy EX5 EM-i Qazaqstandaǵy gibridter arasynda ekinshi ai qatarynan kósh bastap tur Iran men Saýd Arabiiasy arasyndaǵy teketirestiń astary qandai? (VIDEO) Iran men Saýd Arabiiasy arasyndaǵy teketirestiń astary qandai? (VIDEO)
Ult tarihy

Untitled 1761

Ult portaly
Untitled 1761

QUDASOV Seisenbai Jolaiuly, 1956 jyly 20 qyrkúiekte Taldyqorǵan oblysy, Qapal aýdany( qazirgi Almaty oblysy, Aqsý aýdany), Qyzylaǵash aýylynda týǵan.

Bilimi joǵary:1979 jyly S.M. Kirov atynd. Qazaq memlekettik ýniversiteti(qazirgi ál-Farabi atynd. QazUÝ) filologiia fakýltetiniń kúndizgi bólimin qazaq tili men ádebieti boiynsha bitirgen.Mamandyǵy: filolog, qazaq tili men ádebietiniń oqytýshysy.

1984-1987 jj.  QazSSR ǴA Til bilimi institýtynyń aspirantýrasynda oqyǵan.

Eńbek joly:

1979-1994 jj. kishi(1979-1984, 1987-1990), ǵylymi(1990-1993) jáne aǵa ǵylymi qyzmetker(1993-1994). (Almaty).

1994-1995 jj. QR UǴA R.B. Súleimenov atynd. Shyǵystaný Ortalyǵy Túrkologiia bóliminińaǵa ǵylymi qyzmetkeri.

1995-1996 jj. Q.A. Iasaýi at. HQTÝ qazaq til bilimi kafedrasynyń aǵa oqytýshysy;

1996-1997 jj. M. Áýezov at. OQGÝ qazaq til bilimi kafedrasynyń aǵa oqytýshysy;

1998-2005 jj. Ońtústik Qazaqstan pedagogikalyq ýniversiteti qazaq tili kafedrasynda oqytýshy, aǵa oqytýshy, fakýltet dekany, kafedra meńgerýshisi;

2005-2016 jj. M. Áýezov at. OQMÝ N. Kelimbetov atynd. «Túrkologiia» ǴZO aǵa ǵylymi qyzmetkeri;

2016 jyldyń maýsym aiynan bastap Q.A. Iasaýi atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýniversiteti Túrkologiia ǵylymi-zertteý institýtynyń aǵa ǵylymi qyzmetkeri (Túrkistan).

2005 jyldan «Qazaqstannyń ǵylymi álemi - Naýchnyi mir Kazahstana – Scientific world of Kazakhstan» halyqaralyq (ISSN  1815-9486) ǵylymi jýrnaly bas redaktorynyń orynbasary, 2006 jyldan«Qazaqtaný» ǵylymi jýrnaly bas redaktorynyń orynbasary qyzmettterin qosa atqaryp keledi.I. Arabaev atyndagy Kyrgyz mamlekettik ýniversitetinin Jarchysy. Filologiialyk ilimder jýrnalynyń (Bishkek) redaktsiia alqasynyń múshesi.

Ýniversitetti bitirgen (1979) jyly  QazSSR ǴA Til bilimi institýty jariialaǵan konkýrstan ótken S. Qudasov alǵashynda f.ǵ.d., QazSSR ǴA-nyń korrespondent-múshesi Ahmedi Ysqaqov basqaratyn Túsindirme sózdik bólimine kishi ǵylymi qyzmetker bolyp jumysqa qabyldanyp, Bólimniń josparly jumysyna qatysady. 

Institýt direktory akademik Ábdýáli Qaidarov S. Qudasovqa túrkologiiada az zerttelgen ortaǵasyrlyq armian jazýly qypshaq eskertkishterin zertteýmen shuǵyldanýǵa keńes berip, shákirtin tyń taqyrypqa salady. Zertteý taqyrybyna bailanysty 1981 jyly Túrkologiia jáne qazaq tiliniń taihy bólimine aýysyp, orta ǵasyrlyq armian jazýly qypshaq eskertkishterin zertteýmen shuǵyldana bastaidy. Akademik Ismet Keńesbaev basqaratyn bul Bólimde Ábjan Quryshjanuly, Qulmat Ómiráliev, Babash Ábidqasymov, Ársen Ibatov, Eset Jubanov,  Balqash Bafin, Toqtar Arynov siiaqty til tarihynyń betke ustar mamandary jumys isteitin. S. Qudasovtyń qalyptasýyna atalǵan ǵalymdardyń igi áserleri mol bolǵany anyq.

Armian-jazýly qypshaq eskertkishterin zertteý Qazaqstanda ǵana emes árisi álemdik túrkologiiada, berisi Keńes Odaǵynda kenjelep damyp kele jatqan ǵylym salasy bolatyn. Ol jyldary sheteldik basylymdarǵa qol jete bermeitin, alT.I. Grýninniń 1967 jyly jariialaǵan 1559-1567 jyldardy qamtyǵan, nemistermen soǵys kezinde joǵalyp ketken № 4386akt kitabynan basqa,  Ýkrainada A.N. Garkavets pen Ia.R. Dashkevichterdiń, Qazanda I. Abdýllinniń eńbekteri endi-endi jaryq kóre bastaǵan kezeń edi. Osy qiyn da qyzyq taqyrypty zertteý jas mamanǵa senip tapsyryldy. Onyń aldynda armian jazýly qypshaq eskertkishteriniń mátinderin oqyp, tiline taldaý júrgizý úshin, aldymen armian álipbiiniń orta ǵasyrlyq nusqasyn igerý, onyń qypshaq tiliniń sózderin belgileýdegi erekshelikteri men ózindik júiesin (sebebi armian tili men túrki tilderiniń dybystyq quramy sáikes kele bermeitindikten, tańbalardyń pozitsiialyq qoldanys, qosar tańbalarmen belgileý erekeshelikterin), mátinderde kóp kezdesetin slavian, armian sózderiniń maǵynalaryn anyqtaýdan basqa, slavian tilderiniń áserinen qurylymy buzylǵan sóilemderdińgrammatikalyq erekshelikterin durys aiqyndaý siiaqty aitýǵa jeńil bolǵanymen, oryndalýy qiyn mindetter turdy.

Ustazy Á. Qaidarovtyń kómegimen armian-qypshaq eskertkishterin zerttep júrgen ǵalymdarmen – Polshada Edvard Tryiarski, Ýkrainada A.N. Garkavets, Tatarstanda I. Abdýllindermen ǵylymi bailanystar ornatady. 1982 jyly Kiev, Qazan qalalarynda issaparda bolyp, Kiev arhivindegi armian-qypshaq tilindegi qoljazbalarmen tanysady, joǵaryda atalǵan mamandardan keńes alady. 1984 jyly Ýkrainanyń Kievtegi Ortalyq-tarihi arhivine alty aiǵa issaparǵa jiberilip, ol jerde saqtaýly turǵanXVI-XVII ǵǵ. qypshaq tilinde jazylǵanKamenets-Podolski voity sotynyń 28 akt kitabymen tolyq tanysyp, olardy zertteý nysanyna ainaldyrady.

Ǵalymnyń qazaq oqyrmandaryn armian jazýly qypshaq eskertkishterimen tanystyrǵan eńbegi 1991 jyly «Ǵylym» baspasynan jaryq kórgen «Dana Hikar sóziniń» tili» atty monografiiasy bolatyn. Kólemi shaǵyn bolǵanymen kótergen júgi aýyr bul eńbekte armian jazýly qypshaq eskertkishteri ishindegi kórkem-didaktikalyqjanrdaǵy «Dana Hikar sózi» tuńǵysh ret túpnusqadan qazaq tiline aýdarylyp jariialandy. Kitapta mátin túpnusqasynyń fotokóshirmesi, qazaq álipbiindegi transkriptsiiasy men aýdarmasy, qypshaqsha-qazaqsha sózdigi berilip, eskertkish tili grafofonetikalyq, grammatikalyq jáne leksikalyq turǵydan saralanǵan. «Dana Hikar sóziniń» tili» túrkologiiaǵa, onyń ishinde qazaq tili tarihyna qosylǵan úlken úles retinde baǵalanatyny – Keńester Odaǵynda, T.I. Grýnin jariialaǵan akt kitabynan keiin,armian jazýly qypshaq eskertkishiniń tolyq nusqasynyń jaryq kórýi bolatyn. S. Qudasovqa 1991 jyly QazSSR ǴA Jas ǵalymdarǵa arnalǵan arnaiy syilyǵynyń berilýi de, osy eńbektiń qaz-qalpynda Memlekettik «Mádeni mura» aiasynda jariialanǵan 20 tomdyq «Ádebi jádigerler» seriiasyna engnizilýi de eskertkishtiń tek qazaq tiliniń tarihy úshin ǵana emes, qazaq ádebietiniń tarihy úshin de ózindik orny bar ekendiginiń kýási bolmaq.Keiingi jyldary Túrkiia, Gollandiia,Ázerbaijan jáne otandyq ǵalymdar tarapynan jariialanyp jatqan armian jazýly qypshaq eskertkishterine jáne qazaq tili tarihyna qatysty zertteýlerde S. Qudasovtyń eńbekterine únemi siltemeler berilip otyrýy da ǵalym eńbeginiń mańyzdylyǵyn kórsetse kerek. 

S. Qudasov 2011jyly Astanadaǵy L. Gýmilev atyndaǵy Evraziia Ulttyq ýniversitetiniń shaqyrýymen túrkologiia kafedrasynyń magistranttaryna armian-qypshaq eskertkishteri boiynsha lektsiia oqyp, seminarlar ótkizdi. Nátijesinde tórt magistrant armian-qypshaq eskertkishterinen diplom jazdy, bireýi qazir osy sala boiynsha doktorantýrada bilim alýda. Sóitip elimizde alǵash ret ortaǵasyrlyq armian jazýly qypshaq eskertkishteri boiynsha arnaiy mamandar daiarlandy.

S. Qudasov zertteý taqyryby boiynsha birneshe halyqaralyq túrkologiialyq kongrester men konferentsiialarda ǵylymi bandamalar jasady.

Armian jáne armian jazýly qypshaq tilindegi qoljazbalardy zertteý nátijesinde 1 monografiia (1990), 3 kitap: ekeýi Memlekettik «Mádeni mura» baǵdarlamasy boiynsha (2000, 2010, 2013), armian-qypshaq eskertkishteri jáne túrki muralary boiynsha respýblikalyq jáne sheteldik ǵylymi basylymdarda qazaq, orys, qyrǵyz, túrik tilderinde 70-ten astam ǵylymi maqala jariialaǵan

1990 j. jariialanǵan «Armian jazýly qypshaq eskertkishi «Dana Hikar sóziniń» tili» (-Almaty: Ǵylym, 1990. - 7,4 b/t) atty monografiiacy úshin  1991j. QazSSR ǴA arnaiy diplomymen jáne «Jas ǵalym» medalimen,qypshaqtaný salasyndaǵy nátijeli eńbekteri úshin Qazaqstan Respýblikasy Jastar Odaǵy (1990) men QR Mádenietjáne aqparat ministrliginiń(2007), Vengriianyń «Kýmaniia Kýn-Kypchak» Halyqaralyq ǵylymi qoǵamynyń (2009)Qurmet gramotalarymen, Qazaqstan men Qyrǵyzstan ǵalymdarynyń ózara yntymaqtastyǵyna sińirgen eńbegi úshin Qyrǵyz Respýblikasy BǴM I. Arabaev atynd. QMÝ-niń arnaiy diplomymen (2013), «Ortalyq Aziia men Qazaqstan tarihyna qatysty armian derektemeleri» kitaby úshin jáne qazaq-armian yntymaqtastyǵyn damytýǵa qosqan úlesi úshin Armeniia UǴA-nyń Alǵyshatymen (2013)  marapattalǵan.

Ǵylymi issaparlary:

Armian jazýly qypshaq eskertkishin zertteý maqsatymenÝkraina (Kiev, Lvov 1982, 1984, 2012),Armeniia (Erevan, 2005, 2006, 2011, 2012) arhivteri men kitaphanalarynda jumys jasaǵan.

1993 jyly QR UǴA Til bilimi institýty ǵalymdarynyń quramynda QHR ShÝAR Ulttyq til jáne jazý komitetiniń shaqyrýymen Qulja, Úrúmshi qalalarynda ǵylymi issaparda bolǵan.

Armian jazýly qypshaq eskertkishteri salasynyń mamany retinde QR Mádeniet aqparat jáne sport ministrligi Aqparat jáne muraǵat komiteti tarapynan Memlekettik «Mádeni mura» baǵdarlamasynyń aiasynda Armeniianyń M. Mashtots atyndaǵyMatenadaran kóne qoljazbalar institýty men AR Ulttyq muraǵaty qorynda saqtalǵan Qazaqstan tarihyna qatysty armian derektemelerinǵylymi-izdeý, anyqtaý jumystaryn júrgizý úshin 2005, 2006 jyldary Armeniia Respýblikasynda arnaiy issaparda boldy.

Nátijesinde 2010 jyly V-XVII ǵǵ. armian tarihshylarynyń Ortalyq Aziia men Qazaqstan tarihyna qatysty eńbekteri tuńǵysh ret qazaq tiline aýdarylyp jariialandy.

S. Qudasovtyń uiytqy bolýymen Halyqaralyq «Túrki akademiiasy» tarapynan 2011, 2012 jyldary Armeniiaǵa, 2012 jyly Ýkrainanyń Kiev, Lvov qalalaryna arnaiy ǵylymi-issaparlar uiymdastyrylyp, nátijesinde Armeniia aýmaǵyndaǵy arab jazýly epigrafiia-epitafiialyq eskertkishterdiń, Kiev, Lvov qalalarynyń muraǵattary men kitaphana qorynda saqtalǵan armian jazýly qypshaq tilindegi kólemi 17 000 betke jýyq jazba muralardyń tsifrlyq fotokoshirmeleri alynyp, Qazaqstanǵa ákelindi (Oryndaýshylar S. Qudasov pen S. Boranbaev). Zertteýshilerin kútip jatqan bul jádigerler Qazaqstannan basqa eshbir túrki elderinde joq teńdessiz mol qazyna bolyp tabylady.

Ǵylymi-zertteý Jobalaryna qatysýy:

1. Qazaqstan Respýblikasy Bilim jáne ǵylym ministrligi Abai atyndaǵy Ulttyq pedagogikalyq ýniversitetimen jasalǵan kelisimshart boiynsha 2008 jyly «Kóne jáne orta túrki kezeńindegi etnomádeni ortaqtyqtardy zertteý» jobasynyń «Jazba derekkózder» taqyrybyn oryndaýǵa qatysty.

2. Qazaqstan Respýblikasy Bilim jáne ǵylym ministrligi R. Súleimenov atyndaǵy Shyǵystaný institýtymen jasalǵan kelisimshart boiynsha 2007-2009 jj. «Ortalyq Aziia men Qazaqstan tarihyna qatysty armian derektemeleri» Jobasyn oryndaýǵa qatysty.

3. Qazaqstan Respýblikasy Bilim jáne ǵylym ministrligi KeAQ Túrki akademiiasymen arada jasalǵan kelisimshart boiynsha 2011-2013 jyldary «Kóne túrkilerdiń irgeli jáne keskindemeli qoldanba ónerin túrki mádeni kesheniniń qalyptasý aiasynda zerdeleý» baǵdarlamasy aiasyndaǵy  «Túrki tilderiniń tarihi damýyndaǵy ortatúrki jazba eskertkishteriniń orny men máni» taqyrybyndaǵy ǵylymi-zertteý Jobasynyń «Armian jazýly qypshaq eskertkishteriniń tili» bólimin oryndady.

4. Qazaqstan Respýblikasy Bilim jáne ǵylym ministrligi KeAQ Túrki akademiiasymen arada jasalǵan kelisimshart boiynsha 2014 jyly «Túrkilerdiń tarihi-mádeni qundylyqtary – qazirgi kezeńdegi qoǵamnyń turaqty damý resýrsy» baǵdarlamasy aiasyndaǵy «Ortaǵasyrlyq qypshaqtardyń Grýziiamen, Armeniiamen jáne Ázerbaijanmen bailanysy: tarihi-etnolingvistikalyq zertteý» taqyrybyndaǵy ǵylymi-zertteý Jobasyn ǵylymi jetekshisi ári oryndaýshysy boldy. Nátijesinde «Lvov kollektsiiasy: armiansha-qypshaqsha sózdiktiń ǵylymi transkriptsiiasy (Kólemi – 380 bet)» daiyndaldy.

 

Halyqaralyq ǵylymi kongresster men konferentsiialarǵa qatysýy:

 

  1.                   1.                        «Tiýrkskaia fonetika -90» I Vsesoiýznaia konferentsiia. 26-28 noiabria 1990 g.  -Alma-Ata, 1990.
  2.                   2.                         «Joǵary kásibi daiyndyq júiesinde bilim berý sapasyn arttyrýdyń qazirgi kezeńdegi máseleleri». Halyqaralyq ǵylymi-ádistemelik konferentsiia. materialdary. –Shymkent, 2003. 209-213 bb.
  3.                   3.                        «THIRD INTERNATIONAL CONGRESS ON TURKIC CIVILIZATION GLOBALIZATION AND TURKIC CIVILIZATION».  – Bishkek, May 28-31, 2007.
  4.                   4.                        «Ǵasyrlar toǵysyndaǵy túrki órkenieti: saiasat, ekonomika jáne mádeniet». 2007 jyldyń 19-20 sáýirinde Oral qalasynda ótken halyqaralyq ǵylymi-tájiribelik konferentsiia. – Oral, 2007.
  5.                   5.                        «Qazaq tiliniń tarihy: altai dáýiri – prototúrik kezeńi – kóne túrik eskertkishteri» Halyqaralyq ǵylymi-teoriialyq konferentsiia. Astana, 2007 j. 30 qarasha – 1 jeltoqsan.
  6.                   6.                        «Búgingi túrkologiianyń ózekti máseleleri men keleshegi (ortaq til, tarih jáne álipbi). III Halyqaralyq túrkologiialyq kongress» - Túrkistan, 2009.
  7.                   7.                        «Etnos jáne til». Akademik Á.T. Qaidardyń 85 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq ǵylymi-teoriialyq konferentsiia. – Almaty, 2009.
  8.                   8.                        «Jalpy til bilimi jáne túrki tilderiniń ózekti máseleleri». Halyqaralyq ǵylymi-teoriialyq konferentsiia. QR Mádeniet ministrliginiń Til komiteti, L.N. Gýmilev atynd. Eýraziia ulttyq ýniversiteti. - Astana, 2010.
  9.                   9.                        «Halyqaralyq túrkitaný simpoziýmy». –Astana, 28-29 sáýir, 2011 j.
  10.               10.                        «Ýral-Altai: cherez veka v býdýshee»: V Vserossiiskaia tiýrkologicheskaia konferentsiia, posviashennoi 80-letiiý Institýta istorii, iazyka i literatýry Ýfimskogo naýchnogo tsentra RAN (21-22 iiýnia 2012g.). –Ýfa, 2012.
  11.               11.                        “THE KIPCHAKS OF EURASIA: HISTORY, LANGUAGE, AND WRITTEN RECORDS” MATERIALS OF INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE REPUBLIC OF KAZAHSTAN. – ASTANA, 2013.
  12.               12.                        Ýral-Altai: cherez veka v býdýshee: VI Vserossiiskaia tiýrkologicheskaia konferentsiia (s mejdýnarodnym ýchastiem). - Ýfa: IIIaL ÝNTs RAN, 2014.
  13.               13.                        Qazaqstan Respýblikasy Bilim jáne ǵylym ministrligi A. Iasaýi atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýniversiteti Túrkologiia ǵylymi-zertteý institýty uiymdastyrýymen «Qazaq memlekettiligindegi Qazaq handyǵynyń orny» atty   2015 jylǵy 19–21 mamyrda Túrkistan qalasynda ótken Halyqaralyq ǵylymi-teoriialyq konferentsiia. – Túrkistan, 2015.
  14.               14.                        QR Bilim jáne ǵylym ministrligi Qazaq memlekettik qyzdar pedagogikalyq ýniversiteti jáne Halyqaralyq Túrki akademiiasynyń uiymdastyrýymen Professor Á.Quryshjanulynyń 85 jyldyǵyna orai 2015 jylǵy 27 qarashada ótken «Professor Á. Quryshjanuly jáne túrki dúniesi: til, tarih, rýhaniiat» atty halyqaralyq  ǵylymi-teoriialyq konferentsiia. - Almaty, 2015.
  15.               15.                        Qazaqstan Respýblikasy Bilim jáne ǵylym ministrligi Aimaqtyq áleýmettik-innovatsiialyq ýniversitetiniń uiymdastyrýymen «Túrki halyqtarynyń tarihy men mádenieti – qazaq handyǵynyń rýhani ózegi» atty halyqaralyq ǵylymi-tájiribelik konferentsiia. 4-7 jeltoqsan 2015 jyl. –Shymkent.

Ǵylymi redaktorlyq jumystar:

  1. «Qazaqstannyń ǵylymi álemi - Naýchnyi mir Kazahstana – Scientific world of Kazakhstan» halyqaralyq (ISSN  1815-9486) ǵylymi jýrnaly bas redaktorynyń orynbasary (2005 jyldan beri).
  2. «Qazaqtaný» ǵylymi jýrnaly bas redaktorynyń orynbasary (2006 jyldan beri).
  3. I. Arabaev atyndagy Kyrgyz mamlekettik ýniversitetinin Jarchysy. Filologiialyk ilimder jýrnalynyń (Bishkek) redaktsiia alqasynyń múshesi.

 

Seisenbai Jolaiuly Qudasovtyń ǵylymi eńbekteri

Monografiia, kitaptar, kómekshi oqý quraly:

  1. Armian jazýly qypshaq eskertkishi «Dana Hikar sóziniń» tili. Monografiia. –Almaty: «Ǵylym», 1990 (7,41 b/t.). – 120 b.
  2. Dana Hikardyń ulyna aitqan ósietteri. –Shymkent: «Jibek joly», 2000. - 31 b.
  3. Ortalyq Aziia men Qazaqstan tarihyna qatysty armian derektemeleri. (N. Bazylhanmen birge) – Almaty: «Daik-Press», 2010. – 248 b.+8 b. Japsyrma. 
  4. Dana Hikar hikaiasy. Aýdarmasy, faksimilesi, ǵylymi túsiniktemesi. // Ádebi jádigerler. Jiyrma tomdyq. 20 t. – Almaty: «Taimas» baspa úii, 2013. (11-37, 376-386 bb.).
  5. Isqaǵaz júrgizýde jii qoldanylatyn sóz tirkesteri (Ádistemelik qural) – Slovosochetaniia chasto ýpotrebliaemye v deloproizvodstve (Metodicheskoe posobie). – Shymkent: «Kitap» JShS, 2008. – 128 b. (qurastyrýshylardyń biri).

 

Halyqaralyq, respýblikalyq ǵylymi basylymdar men jinaqtarda jariialanǵan maqalalary:

1980 jyl

  1.                   1.                        Kórkem shyǵarmadaǵy avtor tili (Á.Nurpeiisovtiń «Qan men ter» trilogiiasy boiynsha). // Materialy Respýblikanskoi naýchnoi konferentsii molodyh ýchenyh i spetsialistov po obshestvennym naýkam, posviashennoi 110-i godovshine so dnia rojdeniia V.I. Lenina. 17-18 aprelia 1980g. Tezisy dokladov. –Alma-Ata: «Naýka»,1981, 199-200 bb.

1986 jyl

  1.                   2.                        D. Dosjanov shyǵarmalaryndaǵy kóne sózder. // Trýdy naýchnoi konferentsii molodyh ýchenyh AN KazSSR posviashennoi 60 letiiý obrazovaniia Kazahskoi SSR i Kompartii Kazahstana. Deponirovan v INIO AN SSSR, № 17619. – Moskva: «Naýka», 1986, 10 str.
  2.                   3.                        Torgovaia leksika v iazyke armiano-kypchakskih pamiatnikovXVI-XVIIvv. // Molodej i naýchno-tehnicheskii progress. Tezisy dokladov konferentsii molodyh ýchenyh AN KazSSR, -Alma-Ata: «Naýka»,1986. 237-238 bb.

 

1989 jyl

  1.                   4.                        Armian jazýly qypshaq tiliniń eskertkishteri. // Qazaq ádebi tiliniń tarihi kózderi (Ǵylymi jinaq). –Almaty: «Ǵylym», 1989. 177-184 bb.
  2.                   5.                        «Dana Hikar sózi» eskertkishi tilindegi kirme sózder. // Qazaq tili – ǵylym tili. –Almaty: «Ǵylym»,1989. 140-141 bb.

1990 jyl

  1.                   6.                        «Dana Hikar sózi» tiliniń keibir grafo-fonetikalyq erekshelikteri. // «Tiýrkskaia fonetika -90» I Vsesoiýznaia konferentsiia. 26-28 noiabria 1990 g. Tezisy dokladov.  -Alma-Ata, 1990.
  2.                   7.                        A.N. Garkavets. Kypchakskie iazyki: kýmanskii i armiano-kypchakskii. –Alma-Ata:  «Naýka», 1987. // «Sovetskaia tiýrkologiia», № 4, 1990. –Baký. (A.  Ibatovpen birge).

1991 jyl

  1.                   8.                        Keńesbai Musaevich Musaev 60 jasta. // QazSSR ǴA Habarlary. Til, ádebiet seriiasy. –Almaty: «Ǵylym», № 2, 1991 (Á.Qaidarov, E.Qajybekovtermen birge).

 

2003 jyl

  1.                   9.                        Armian jazýly qypshaq eskertkishi «Dana Hikar sózi» jaiynda. // Joǵary kásibi daiyndyq júiesinde bilim berý sapasyn arttyrýdyń qazirgi kezeńdegi máseleleri. Halyqaralyq ǵylymi-ádistemelik konferentsiianyń materialdary. –Shymkent, 2003. 209-213 bb.
  2.               10.                        «Dana Hikar sózi» jazba eskertkishin zertteýdiń mańyzy. // Joǵary kásibi daiyndyq júiesinde bilim berý sapasyn arttyrýdyń qazirgi kezeńdegi máseleleri. Halyqaralyq ǵylymi-ádistemelik konferentsiianyń materialdary. –Shymkent, 2003. 213-216 bb.
  3.               11.                        Armian jazýly qypshaq eskertkishi «Dana Hikar sózi» tilindegi arab-iran sózderi. // OQPÝ-niń 10 jyldyǵyna arnalǵan «Bilim berý men ǵylym damýynyń ózekti máseleleri» atty ǵylymi-teoriialyq konferentsiianyń materialdary. –Shymkent, 2003. 109-111 bb.

2005 jyl

  1.               12.                        Maidanger-ǵalym (akademik Á.T.Qaidar týraly). // «Qazaqstannyń ǵylymi álemi – Naýchnyi mir Kazahstana» halyqaralyq jýrnaly. № 1(01), 2005. 185-188 bb.
  2.               13.                        Derektanýshy ǵalym (akademik B.E. Kómekov týraly).// «Qazaqstannyń ǵylymi álemi - Naýchnyi mir Kazahstana» halyqaralyq jýrnaly. № 2(02), 2005. 221-222 bb. (Q.Anarbaevpen birge).   
  3.               14.                        Tarihtan syr tartqan ǵalym (Á.Quryshjanulynyń 75 jasqa tolýyna orai). //     «Qazaqstannyń ǵylymi álemi – Naýchnyi mir Kazahstana» halyqaralyq jýrnaly. № 3(03)-4(04), 2005. 160-162 bb. (S.Boranbaevpen birge).
  4.               15.                        Ǵylymǵa qyzmet etken ǵumyr (Ishtvan Mandoki Qońyr jaiynda). // «Qazaqstannyń ǵylymi álemi – Naýchnyi mir Kazahstana» halyqaralyq jýrnaly. № 3(03)-4(04), 2005. 163-164 bb.

2006 jyl

  1.               16.                        Irgeli izdenis (Tileýberdiev B. Qazaq onomastikasynyń lingvokognitivtik aspek-   tileri. –A.: «Arys», 2006). // «Qazaqstannyń ǵylymi álemi - Naýchnyi mir Kazahstana» halyqaralyq jýrnaly, № 3(07)-4(08), 2006. 174 b.

 

2007 jyl

  1.               17.                        V-XVII ǵasyrlardaǵy Ortalyq Aziia men Qazaqstan tarihyna qatysty armian derekkózderi. // «Qazaqstannyń ǵylymi álemi - Naýchnyi mir Kazahstana» halyqaralyq jýrnaly, № 2(12), 2007. 189-193 bb.
  2.               18.                        Leksicheskie osobennosti armiano-kypchakskogo pamiatnika «Slovo Mýdrogo Hikara» (HVII vv.). // THIRD INTERNATIONAL CONGRESS ON TURKIC CIVILIZATION GLOBALIZATION AND TURKIC CIVILIZATION. ABSTRACTS. – Bishkek, May 28-31,2007.S. 27-28.
  3.               19.                        «Dana Hikar sózi» tilindegi daýysty dybystardyń grafo-fonetikalyq erekshelikteri // Ǵasyrlar toǵysyndaǵy túrki órkenieti: saiasat, ekonomika jáne mádeniet. 2007 jyldyń 19-20 sáýirinde Oral qalasynda ótken halyqaralyq ǵylymi-tájiribelik konferentsiianyń materialdary. – Oral, 2007. 89-92 better.
  4.               20.                        V-XVII ǵasyrlardaǵy Ortalyq Aziia men Qazaqstan tarihyna qatysty armian derekkózderi. // «Qazaqtaný» halyqaralyq jýrnaly, №1(02), 2007.
  5.               21.                        Q. Ǵabithanuly. Qazaq mifologiiasynyń tildegi kórinisi. // «Qazaqstannyń ǵylymi       álemi - Naýchnyi mir Kazahstana» halyqaralyq jýrnaly, № 1(11), 2007.
  6.               22.                        Eski qypshaq tiline arnalǵan zertteý (Esbosynov E. Eski qypshaq tiliniń leksika-grammatikalyq erekshelikteri. Abý Haiian eńbegi boiynsha, XIVǵ.) // «Qazaqstannyń ǵylymi álemi - Naýchnyi  mir Kazahstana» halyqaralyq jýrnaly, № 3(13)-4(14), 2007. 208-209 bb.
  7.               23.                        Iliasova Z.S. Ortaǵasyrlyq qazaqstan tarihyn oqytýdaǵy IX-XIII ǵǵ. arab derekkózderi: Oqý quraly. -Túrkistan, 2007. -193 b. (Retsenzenttiń biri).

2008 jyl

  1.               24.                        Leksicheskie osobennosti armianopismennogo kypchakskogo pamiatnika «Slovo Mýdrogo Hikara» (XVI-HVII vv.). // Túrkologiialyk jyinak, I. -Bishkek: Bilge, 2008. 52-55 bb.
  2.               25.                        Kavkaz qypshaqtary jáne armian-qypshaq eskertkishteri //«Qazaqtaný» halyqaralyq jýrnaly, №3(08)-4(09), 2008. 127-133bb.
  3.               26.                        Sóz máiegin tergen ǵalym (professor B.Q.Momynova týraly). // «Qazaqstannyń            ǵylymi álemi – Naýchnyi mir Kazahstana» halyqaralyq jýrnaly. № 1(17), 2008. 208-211bb.

2009 jyl

  1.               27.                        Qypshaq tilindegi jazba eskertkishterdi zertteý máseleleri // Búgingi túrkologiianyń ózekti máseleleri men keleshegi (ortaq til, tarih jáne álipbi). III Halyqaralyq túrkologiia kongresiniń materialdary, - Túrkistan, 2009. 173-176 bb.
  2.               28.                        Qypshaq tilindegi ortaǵasyrlyq jazba eskertkishterdi zertteýdiń keibir máseleleri // «Qazaqstannyń ǵylymy men ómiri» halyqaralyq jýrnaly, № 1, 2009. -Almaty. 58-62 bb.
  3.               29.                        Kavkaz qypshaqtary jáne armian-qypshaq eskertkishteri. // Etnos jáne til. Akademik Á.T. Qaidardyń 85 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq ǵylymi-teoriialyq konferentsiianyń materialdary. – Almaty, 2009. 78-82 bb.
  4.               30.                        Tuǵyry biik tulǵa (Ǵalym-jazýshy Q.Salǵarauly 70 jasta). // «Qazaqstannyń            ǵylymi álemi – Naýchnyi mir Kazahstana» halyqaralyq jýrnaly. № 2(24), 2009. 207-209 bb. (N.Sarypbekovpen birge).
  5.               31.                        Ultyn ulyqtaǵan ǵalym (Q. Salǵaraulynyń 70 jyldyǵyna) //«Qazaqtaný» halyqaralyq jýrnaly, №1(10)-2(11), 2009.
  6.               32.                        Akademik Orýzbaeva Búbúina Ómúrzakovna 85 jasta. // Qazaqtaný» halyqaralyq jýrnaly, №3(12)-4(14), 2009. 199-201bb. (S.J.Mýsaev, R.E. Konýrbaevalarmen birge).
  7.               33.                        Kavkaz qypshaqtary // Toqsan eki baýly qypshaq: Bultyń ata urpaqtary. – Qyzylorda, 2009. –812-816 bb.
  8.               34.                        Armian-qypshaq jazba eskertkishteri // // Toqsan eki baýly qypshaq: Bultyń ata urpaqtary. – Qyzylorda, 2009. – 816-819 bb.

 

2010 jyl

  1.               35.                        Kypchak tilindegi jazma estelikterdi izildóó maseleleri // I. Arabaev atynd. Kyrgyz mamlekettik ýniversitetinin «Jarchysy», Filologiialyk ilimder. Chygarylychy: 3. –Bishkek, 2010. 13-19 bb.
  2.               36.                        Tovma Metsopetsi. Temirlan jáne onyń izbasarlarynyń tarihy. ///«Qazaqtaný» halyqaralyq jýrnaly, №2(15), 2010. 41-46 bb.
  3.               37.                        Tovma Metsopetsi. Temirlan jáne onyń izbasarlarynyń tarihy (jalǵasy). //«Qazaqtaný» halyqaralyq jýrnaly, №3(16)-№4(17), 2010.
  4.               38.                        Keiki batyr týraly // «Qazaqtaný» halyqaralyq jýrnaly, №3(16)-№4(17), 2010
  5.               39.                        Ortaǵasyrlyq armian jazýly qypshaq eskertkishterin zertteý máselesi //«Jalpy til bilimi jáne túrki tilderiniń ózekti máseleleri». Halyqaralyq ǵylymi-teoriialyq konferentsiianyń materialdary. QR Mádeniet ministrliginiń Til komiteti, L.N. Gýmilev atynd. Eýraziia ulttyq ýniversiteti. - Astana, 2010. 150-155 bb.
  6.               40.                        Qypshaqtanýdyń negizin salǵan ǵalym (Á. Quryshjanulynyń 80 jyldyǵyna)  (S.  Boranbaevpen birge). //«Qazaqtaný» halyqaralyq jýrnaly, №3(16)-№4(17), 2010.

2011 jyl

  1.               41.                        Kipçakça yazmiş eserleri araştirma ve incelenme meseleleri. // «Altaistika jáne túrkologiia jýrnaly». – Astana, -№ 1, 2011. 53-58 bb.
  2.               42.                        Armian qypshaq tilindegi eskertkishterdi zertteýdiń erekshelikteri. // «Altaistika jáne túrkologiia jýrnaly». –Astana, 2011. -№ 2, 79-83 bb.
  3.               43.                        «Dana Hikar sózi» tiliniń morfologiialyq erekshelikteri. // Halyqaralyq túrkitaný simpoziýmy. –Astana, 28-29 sáýir, 2011 j.
  4.               44.                        Armian-qypshaq eskertkishteri tilindegi daýyssyz dybystardyń grafofonetikalyq erekshelikteri. // «Qazaqstannyń ǵylymi álemi – Naýchnyi mir Kazahstana» halyqaralyq jýrnaly, -№5(39)-6(40), 2011. 16-19 bb. (0,4 b/t).
  5.               45.                        “Kamenets hronikasy” (XVIIǵ.)  tilindegi zat esim  jurnaqtarynyń sipaty. // «Qazaqtaný-Kazahovedenie» jýrnaly. № 3(20)-4 (21), 2011. 68-71 bb. (0,3 b/t).
  6.               46.                        Biz biletin Keiki kim? // «Qazaqstan áielderi» respýblikalyq jýrnaly, №3, 2011.

2012 jyl

  1.               47.                        Armian-qypshaq eskertkishteri tiliniń leksikalyq quramy jaiynda. // “Damyta oqytýdaǵy innovatsiialyq tehnologiialardyń ádisnamalyq negizderi”: p.ǵ.d., professor Amangeldi Japbarovtyń 70 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq ǵylymi-praktikalyq konferentsiia materialdary. –Shymkent, 2012. (0,3 b/t).
  2.               48.                        Iavlenie transonimizatsii  v tiýrkskoi toponomii // Vestnik Kyrgyzskogo natsionalnogo ýniversiteta im. I. Arabaeva, Filologicheskie naýki: 9 Vypýsk.  –Bishkek, 2012. S. 91-95 (Soavtor Mynbaev N.J.).
  3.               49.                        Leksicheskie osobennosti iazyka armianopismennogo kypchakskogo pamiatnika «Slovo Mýdrogo Hikara» // Materialy V Vserossiiskoi tiýrkologicheskoi konferentsii, posviashennoi 80-letiiý Institýta istorii, iazyka i literatýry Ýfimskogo naýchnogo tsentra RAN «Ýral-Altai: cherez veka v býdýshee» (21-22 iiýnia 2012g.). T.2. –Ýfa, 2012.

2013 jyl

  1.               50.                        Armian-qypshaq eskertkishteri tiliniń morfologiialyq erekshelikteri // «Áýezov oqýlary - 2013» Halyqaralyq ǵylymi-praktikalyq konferentsiia materialdary. -Shymkent, 2013. (0,3 b/t).
  2.               51.                        XVI-XVII ǵǵ. armian álipbiimen jazylǵan qypshaq tili eskertkishteri: zerttelýi men ózekti máseleleri // “THE KIPCHAKS OF EURASIA: HISTORY, LANGUAGE, AND WRITTEN RECORDS” MATERIALS OF INTERNATIONAL SCIENTIFIC CONFERENCE REPUBLIC OF KAZAHSTAN. – ASTANA, 2013. S.251-260.
  3.               52.                        Armian-qypshaq eskertkishteri tili sózdik qorynyń qazaq tili leksikasymen sabaqtastyǵy men aiyrmashylyǵy // «Qazaqtaný-Kazahovedenie» jýrnaly. № 2(27), –Shymkent, 2013. 37-41 bb.
  4.               53.                        Armian-qypshaqtary Kavkazda jáne Eýropada // Túrki jazýy qupiiasy ashylýynyń 120 jyldyǵyna arnalǵan «Eýraziialyq integratsiia: tarih jáne qazirgi kezeń» atty respýblikalyq ǵylymi-teoriialyq konferentsiianyń materialdary. –Shymkent, 2013.
  5.               54.                        Retsenziia: Myrzabek Chokoteginniń «Kyrgyz boz úiúnún jaralyshy, jasalyshy, paidalanyshy jana alardagy taryhyi-madaniiattyk baalýýlýktar» zertteý kitabyna pikir // Kyrgyz elinin ýiýtkýlýý syrlary. Kyrgyz boz úiúnún jaralyshy, jasalyshy, paidalanyshy jana alardagy taryhyi-madaniiattyk baalýýlýktar. – Bishkek: Altyn-Print, 2013. - 4-5 better.
  6.               55.                        Retsenziia: Myrzabek Chokotegin. Too kóchmóndórúnún týýrak-jailarynyn etnogenzdik jana madaniiattyk negizderi. –Bishkek, 2011. -147 b. // «Qazaqtaný-Kazahovedenie» jýrnaly. № 2(27), –Shymkent, 2013. 190-191 bb. 
  7.               56.                        Ǵalym – azamat. Professor S.J. Mýsaevtyń 60 jyldyǵyna // «Qazaqtaný-Kazahovedenie» jýrnaly. № 3-4(28-29), –Shymkent, 2013.
  8.               57.                        Alataýdai asqar tulǵa. Professor S.J. Mýsaevtyń týǵanyna 60 jyl // «Qazaqstannyń ǵylymi álemi – Naýchnyi mir Kazahstana» halyqaralyq jýrnaly, -№3-6(49-52), 2013. 411-413 bb.

 

2014 jyl

  1.               58.                        V-XVII ǵasyrlardaǵy Ortalyq Aziia men Qazaqstan tarihyna qatysty armian derekkózderi // Ýral-Altai: cherez veka v býdýshee: Materialy VI Vserossiiskoi tiýrkologicheskoi konferentsii (s mejdýnarodnym ýchastiem). - Ýfa: IIIaL ÝNTs RAN, 2014. 225-229 bb.
  2.               59.                        Armian-qypshaq eskertkishteri tili sózdik qoryn qazaq tilimen salystyrý nátijelerinen // Milli Medeniyet, Sayi 25. Afyonkarakisar-Kazan, 2014. 85-90 bb.
  3.               60.                        Qumyqtardyń naýryz jyry// «Qazaqtaný-Kazahovedenie» jýrnaly. № 1 (30), 2014. 147-152 bb.
  4.               61.                        Qazaqtyń etnografiialyq kategoriialar, uǵymdar men ataýlarynyń dástúrli júiesi. Entsiklopediia. // «Qazaqtaný-Kazahovedenie» jýrnaly. № 1 (30), 2014. 159-161 bb.
  5.               62.                        Qumyqtardyń qazaq jyrlary// «Qazaqtaný-Kazahovedenie» jýrnaly. № 2 (31), 2014. -91-106 bb.
  6.               63.                        Tuǵyry biik tulǵa. Ǵalym-jazýshy Q. Salǵaraulynyń 75 jyldyǵyna // «Qazaqtaný-Kazahovedenie» jýrnaly. № 1 (30), 2014. 153-155 bb. (Q. Anarbaevpen birge)

 

2015 jyl

  1.               64.                        Qumyq jyrlary: Kartkojak býlan Maksýman // «Qazaqtaný-Kazahovedenie» jýrnaly. № 1 (35), 2015.
  2.               65.                        Armian jazýly qypshaq eskertkishteri tili men qazaq tilindegi ortaq sózdik qordyń sipaty // Qazaqstan Respýblikasy Bilim jáne ǵylym ministrligi A. Iasaýi atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýniversiteti Túrkologiia ǵylymi-zertteý institýty uiymdastyrýymen «Qazaq memlekettiligindegi Qazaq handyǵynyń orny» atty   2015 jyly 19–21 mamyr  Túrkistan qalasynda ótken Halyqaralyq ǵylymi-teoriialyq konferentsiianyń materialdary. – Túrkistan, 2015.
  3.               66.                        Qypshaqtaný ǵylymynyń negizin salǵan ǵalym // QR Bilim jáne ǵylym ministrligi Qazaq memlekettik qyzdar pedagogikalyq ýniversiteti jáne Halyqaralyq Túrki akademiiasynyń uiymdastyrýymen Professor Á. Quryshjanulynyń 85 jyldyǵyna orai 2015 jylǵy 27 qarashada ótken «Professor Á. Quryshjanuly jáne túrki dúniesi: til, tarih, rýhaniiat» atty halyqaralyq  ǵylymi-teoriialyq konferentsiianyń materialdary. - Almaty, 2015.
  4.               67.                        Armian jazýly qypshaq eskertkishteriniń qazaq tiliniń tarihyna qatysy máselesine //QR Bilim jáne ǵylym ministrligi Qazaq memlekettik qyzdar pedagogikalyq ýniversiteti jáne Halyqaralyq Túrki akademiiasynyń uiymdastyrýymen Professor Á.Quryshjanulynyń 85 jyldyǵyna orai 2015 jylǵy 27 qarashada ótken «Professor Á. Quryshjanuly jáne túrki dúniesi: til, tarih, rýhaniiat» atty halyqaralyq  ǵylymi-teoriialyq konferentsiianyń materialdary. - Almaty, 2015.  (S. Tórebekovamen birge).
  5.               68.                        Armian jazýly qypshaq eskertkishteri jáne qazaq tiliniń tarihy máselesi // «Qazaqtaný-Kazahovedenie» jýrnaly. № 2 (36), 2015. (S. Tórebekovamen birge)
  6.               69.                        Qypshaq eskertkishteri tiliniń ózindik morfologiialyq erekshelikteri jaiynda // «Túrki halyqtarynyń tarihy men mádenieti – qazaq handyǵynyń rýhani ózegi» atty halyqaralyq ǵylymi-tájiribelik konferentsiianyń eńbekteri. 4-7 jeltoqsan. –Shymkent: «Álem» baspasy, 2015. -322 b. III bólim. -8-12 bb. (G.N. Nýrǵazinamen birge)
  7.               70.                        Akademik B.E. Kómekov 75 jasta //«Qazaqtaný-Kazahovedenie» jýrnaly. № 2 (36), 2015. (Q. Anarbaevpen birge).

2016 jyl

  1.               71.                        Kavkazsyrty jerindegi túrki-qypshaq negizdi armian antroponimderi // Abai atyndaǵy QazUPÝ Habarshysy. Filologiia seriiasy. – Almaty, 2016.
  2.               72.                        Armian-qypshaq tilindegi sot jazbalarynyń tarihi-tildik mańyzy (XVI-XVII ǵǵ.) // «Qazaqstannyń ǵylymi álemi» jýrnaly, -Shymkent, 2016.
  3.               73.                        Qypshaqtardyń Ońtústik Kavkazdaǵy izderi // Altaistika jáne túrkologiia. –Astana, 2016 (baspada).
  4.               74.                        Armeniia men Grýziiadaǵytúrki-qypshaq etnotoponimderiniń sipaty // «Mádeni mura» jýrnaly. –Astana, 2016.
  5.               75.                        Qypshaq jazba eskertkishteri tilindegi etnomádeni leksikany zertteý máselesine // «Túrkologiia» jýrnaly. –Túrkistan, 2016.

 

 Ult portaly

Oqi otyryńyz