فوتو: abaialemi.kz
بۇل ەسٸمدٸ ەستٸگەننٸڭ ٶزٸندە جٷرەگٸم ەلجٸرەپ, ٶزگەشە كٷيگە تٷسەمٸن. مۇحتار ەۋەزوۆ بٸزگە ابايتانۋدان دەرٸس وقىدى. العاشقى سەت... كەڭ دەرٸسحانادا ستۋدەنتتەر تولىپ وتىر. ادام ەلٸ تولاستار ەمەس. فاكۋلتەت ستۋدەنتتەرٸ تٷگەل جينالعانداي. سۇراستىرا كەلسەك, باسقا وقۋ ورىندارىنان دا كەلگەن جاندار بار سيياقتى. بٸر كەزدە ەسٸكتٸ ايقارا اشىپ, تٶرتباقتاۋ كەلگەن تولىق دەنەلٸ قارا تورى كٸسٸ «سەلەمەتسٸزدەر مە?» دەپ كٸرٸپ كەلدٸ. بەرٸمٸز جاپا-تارماعاي تٸك تۇرىپ قارسى الدىق. جايلاپ قانا ىرزا كٶڭٸلمەن «وتىرىڭىزدار» دەدٸ. باس كەسكٸنٸ مٷلدە بٶلەكتەۋ, ەشكٸمگە ۇقسامايتىن جان ەكەن. بالا كٶڭٸلمەن جارقىراعان ماڭدايىنا كٶزٸم تٷسە بەردٸ. ول كٸسٸ سەل عانا جىميىپ الدى دا «ىھا, ىھالاپ!» تۇرىپ, اباي دانا تۋرالى تولعاي باستادى. ٷنٸ مەيلٸنشە جاعىمدى, قوڭىرقاي ەكەن. توقتاۋسىز, تولاسسىز, سونشاما ەسەرلٸ سٶيلەيتٸن كٸسٸنٸ تۇڭعىش رەت كٶرۋٸم. ٷنسٸز قۇلاق قويۋدامىن. بايقايمىن مەنەن باسقالار دا ٷزدٸگە تىڭداپ وتىر. ۇلى ابايدىڭ ٶمٸرٸ, ٶلەڭدەرٸ تۋرالى مەكتەپ قابىرعاسىندا دا وقىعانبىز. ونىڭ بەرٸنٸڭ اتٷستٸ ٶتكەن ساباقتار سيياقتى بولعاندىعىنان با, نەمەسە ٶزٸمٸزدٸڭ ىقتيياتتاپ نازار سالا الماعاندىعىمىزدان با, ابايدىڭ مۇنشالىقتى عاجايىپ تۇلعا ەكەنٸن ەندٸ عانا بٸلە باستادىق. اباي ٶلەڭدەرٸن جاتقا ايتاتىن ادامعا تاڭعالا وتىرىپ, ونداعى ماعىنا ارقالاپ تۇرعان ەربٸر سٶزدٸ, سٶز ٷيٸرلەرٸن تالداپ تٷسٸندٸرۋٸنە تەنتٸ بولاتىنبىز.
مۇحاڭدى العاش كٶرگەن كٷننەن باستاپ, بٸز ول كٸسٸنٸڭ دەرٸستەرٸنەن قالماۋعا تىرىستىق. ول كٸسٸنٸڭ كەسكٸن-كەيپٸندە, ٷنٸندە, سٶز سٶيلەۋ ماقامىندا ادامدى ارباپ الار قاسيەت بارىن بٸرتٸندەپ بٸلە باستادىق. ەربٸر دەرٸسٸ ٶتكەن سايىن ٶزٸ تٶگٸلدٸرٸپ, تامسانا سٶز ەتەتٸن ۇلى اباي بەينەسٸن تانىپ, كٶزٸمٸز اشىلعانداي بولاتىن. تٸپتٸ كەيدە مۇحاڭدى ابايدىڭ ٶزٸمەن سالعاستىرىپ, ول كٸسٸ كٸرٸپ كەلگەندە ابايدىڭ ٶزٸ ەنگەندەي ەسەرلەنەتٸنبٸز. ۇلى اقىن ٶلەڭدەرٸن سونشاما بەرٸلٸپ, تٶگٸلدٸرە جاتقا ايتقاندا, ول شۋماقتار ونىڭ ٶز جٷرەگٸنەن, ٶز كەۋدەسٸنەن شىعىپ جاتكان دٷنيەدەي كٶرٸنەتٸن. تەك بۇل ٶلەڭدەر ٶمٸردٸڭ قانداي سەتٸندە, نەنٸ مەڭزەپ جازىلعانىن تاراتىپ تالداي باستاعاندا ابايدىڭ الىپ تۇلعاسى كەسكٸندەلٸپ شىعا باستايتىن.
كەيدە جەكە ٶلەڭدەردٸڭ مەنٸن, ماعىناسىن تالداي كەلە, ونى پۋشكين, لەرمونتوۆ, بۋنين تۋىندىلارىمەن بايلانىستىرىپ, تٸپتٸ وي اعىمىمەن ەلەمدٸك ەدەبيەت تارلاندارىن شارلاپ, شىعانداپ شىعىپ تا كەتەتٸن. سونىڭ بەرٸنەن دە بٸرٸنەن-بٸرٸ تۋىنداپ جاتاتىن ٷزدٸكسٸز دانالىق ويلار جالعاسىن سەزٸنٸپ وتىراتىنبىز. بٸز مۇحاڭنىڭ دەرٸستەرٸ ارقىلى ابايدى عانا تانىپ قويعانىمىز جوق, بٷكٸل ەلەمدٸك ەدەبيەت پەن مەدەنيەتكە جول اشقانداي ەدٸك. بالا كەزٸمٸزدە كەمەل قارييالاردى كٶپ كٶرٸپ ەم. سولاردىڭ «كٶزٸڭ اشىلسىن, قاراعىم!» دەيتٸن باتاسىن كٶپ ەستيتٸنمٸن. شاماسى ەلدٸڭ كٶزٸن اشۋ دەگەنٸمٸز وسىنداي-اق بولار. م. ەۋەزوۆ دەرٸستەرٸن تىڭداي-تىڭداي بٷكٸل قازاق بالاسىنىڭ كٶزٸ اشىلدى دەپ ايتۋعا بولار.
مۇحاڭ شەشەن سٶيلەيتٸن. شەشەندٸگٸ دٸلمەرلٸكتەن ەمەس, الۋان تٷرلٸ دەرەكتەردٸ قازاقتىڭ كەستەلٸ سٶزدەرٸمەن كٶمكەرٸپ وتىرۋىنان بايقالاتىن. ول كٸسٸ سٶيلەپ تۇرعاندا شىبىننىڭ ىزىڭى عانا بٸلٸنەتٸن. سٶزٸن بٶلۋگە بولمايتىن. بٸر جولى مۇحاڭنىڭ قاتتى كەيٸگەن تٷرٸن كٶرٸپ شوشىنعانىم بار. تٶگٸلٸپ دەرٸس وقىپ تۇرعان بٸر تۇستا ارت جاقتا وتىرعان ستۋدەنتتەر ورتاسىنان وقىس كٷلكٸنٸ قۇلاعى شالىپ قالعان ۇستاز سٶزٸن كٸلت ٷزٸپ بٸرتٷرلٸ توتىعىپ, توقتاپ قالدى. انىقتاپ قاراسام ٶزٸنٸڭ «اباي جولى» ەپوپەياسىنداعى قۇنانباي, اباي, ورازبايلاردىڭ بەينەسٸن سۋرەتتەگەندە ٷنەمٸ قولداناتىن «قانىن ٸشٸنە تارتىپ سۇرلانىپ» دەيتٸن سٶز ورامىنداعىداي تٷتٸگٸپ, توتىعىپ كەتكەن ەكەن. ەلگٸ بٸر-بٸرٸنە قالجىڭ ايتىپ, وقىس كٷلگەن قىز بەن جٸگٸتكە تٷتٸگە قاراپ: «قاراعىم, قانداي ماماندىقتى تاڭداپ كەلگەنٸڭدٸ بٸلەمٸسٸڭ. قازاقتىڭ جٷرەگٸمەن, ٶزٸمەن تٸكەلەي بايلانىستى دٷنيە عوي ونىڭ تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ. سونىڭ بٷگە-شٷگەسٸن تٷگەل بويعا دارىتاتىن ٷلكەن بٸلٸم ورداسى – قازاقتىڭ ۋنيۆەرسيتەتٸنە كەلٸپ وتىرسىڭدار. مۇسىلمان بالاسى مەشٸتكە يگٸ نيەتپەن, يماندى جٷرەكپەن, تازا ويمەن ارىلىپ شىعارداي ەنەتٸن بولسا, فيلولوگييا فاكۋلتەتٸنٸڭ ستۋدەنتتەرٸ دە وسىناۋ دەرٸسحاناعا سونداي ويمەن, سەنٸممەن كەلۋٸ تيٸس. بۇل جەرگە ادام ٸلٸم ٸزدەپ كەلەدٸ, باسكا قىلىققا ورىن جوك. بٸراز تولعانىپ تۇردى دا, ٷزٸلٸپ قالعان دەرٸستٸ ارى كاراي جالعاستىرىپ ەكەتتٸ. سودان كەيٸن مۇحاڭ سٶيلەپ تۇرعاندا بٸر دە بٸرٸمٸز بٶتەن قىلىق كٶرسەتپەيتٸن بولدىق.
ەسەيٸپ, ەگدەلەنگەن سايىن ەربٸر ٸس, تٸرلٸكتٸ باستار الدىندا ۇلى ۇستاز بەينەسٸ ٷنەمٸ كٶز الدىمدا تۇرادى. ول ۇستازدىعىن مەڭگٸلٸككە قالدىرعانداي.
ٶمٸرزاق ايتبايۇلىنىڭ "تٸلعۇمىرلار" كٸتابىنان
