فوتو: yandex.kz
كٸتاپحاناعا جىل سايىن كەلەتٸن وقىرماننىڭ سانى 1 ميلليوننان اسسا, قۇجاتتاردىڭ وقىرمانعا بەرٸلۋ مٶلشەرٸ 2 ميلليون داناعا جۋىق. قازٸر كٸتاپحانانىڭ وقىرمانى 84 مىڭنان اسادى. ونىڭ 80 پايىزعا جۋىعى – جاستار. بۇل تۋرالى Ult.kz تٸلشٸسٸنە ۇلتتىق كٸتاپحانانىڭ قورلاردى ساقتاۋ قىزمەتٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ فاتيما قۇرالبەكقىزى ايتىپ بەردٸ.
كٸتاپحاناشىنىڭ سٶزٸنشە, بۇرىن ۇلتتىق كٸتاپحانانىڭ وقىرمانى رەتٸندە تٸركەلۋ ٷشٸن بالا 15 جاسقا تولۋى كەرەك بولسا, قازٸر 12 جاستان باستاپ جازىلۋعا رۇقسات ەتٸلدٸ. ٶيتكەنٸ مەكتەپتە وقۋشىلارعا تاپسىرما بەرٸلەدٸ. اتا-اناسى بالاسىن جەتەكتەپ, كٸتاپحاناعا كٶپ كەلەتٸندٸكتەن, وسىنداي شەشٸم قابىلدانعان ەكەن.
فوتو: فاتيما قۇرالبەكقىزىنىڭ جەكە مۇراعاتىنان
«ۇلتتىق كٸتاپحاناداعى قۇندى مۇرالاردى ساقتاپ, ۇرپاقتان-ۇرپاققا جەتكٸزۋ, ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ تالاپ ەتەدٸ. كٸتاپحانا قورىنىڭ تولىقتىرىلىپ وتىرۋى «مەدەنيەت تۋرالى» جەنە «بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى تۋرالى» زاڭدارعا سەيكەس باسىلىمداردىڭ مٸندەتتٸ تەگٸن دانالارىن الۋ جولىمەن جٷزەگە اسىرىلادى. زاڭعا سەيكەس, ۇلتتىق كٸتاپحانا قازاقستان باسپا باسىلىمدارىنىڭ مٸندەتتٸ داناسىنىڭ دەپوزيتارييٸ سانالادى. بۇدان بٶلەك, كٸتاپحانا قورى وتاندىق اۆتورلاردىڭ ٶز كٸتاپتارىن سىيعا تارتۋى ارقىلى دا تولىقتىرىلىپ وتىرادى. قوردا وتاندىق باسپا باسىلىمدارىنىڭ ارحيۆتٸك قورى جيناقتالعان جەنە مەڭگٸلٸككە ساقتالادى. ۇلتتىق كٸتاپحانادا الاش ارىستارىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وسىدان جٷز جىل بۇرىن جارىق كٶرگەن ۇلتتىق اتا باسىلىمدار تٷپنۇسقادا ساقتالىپ كەلەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا وتاندىق ەرٸ شەتەلدٸك جەتەكشٸ عالىمدار توبى مەرزٸمدٸ باسىلىمدارعا بايلانىستى زەرتتەۋلەر جٷرگٸزٸپ وتىرادى. ۇلتتىق كٸتاپحانانىڭ سيرەك قورىندا ساقتالعان تۇڭعىش مەرزٸمدٸ باسىلىمدار قاتارىندا: «تٷركٸستان وبلىستىق ۆەدومستۆولارى», «قازاق», «ەڭبەكشٸ قازاق», «سوۆەتسكايا ستەپ» گازەتتەرٸ جەنە «ايقاپ», «ساداق», «اباي», «شولپان», «جاس قازاق», «تاڭ», «ەدەبيەت مايدانى», «ەيەل تەڭدٸگٸ» جۋرنالدارى بار. قازاق قوعامدىق ٶمٸرٸنٸڭ شەجٸرەسٸ بولعان بۇل باسىلىمدار توتاليتارلىق رەجٸمدەگٸ قازاق حالقىنىڭ سانا-سەزٸمٸنٸڭ ويانۋىنا, ٶز تاريحىن, ەدەبيەتٸن, مەدەنيەتٸن بٸلۋگە, ٶزٸن-ٶزٸ تانۋىنا تٷرتكٸ بولعانى بەلگٸلٸ», – دەيدٸ فاتيما قۇرالبەكقىزى.
قورلاردى ساقتاۋ قىزمەتٸ ۇلتتىق كٸتاپحانانىڭ جەرتٶلەسٸندە ورنالاسقان. ول ەكٸ قاباتتان تۇرادى. قىزمەتتٸڭ جالپى كٶلەمٸ – 9 مىڭ شارشىمەتر. مەرزٸمدٸ جەنە جالعاستى باسىلىمداردى ساقتاۋ توبىنىڭ نەگٸزٸ 1940 جىلى قالانعان.
«بۇل قورعا رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق, ٶلكەلٸك گازەتتەر, ۆەدومستۆولىق, كٶپ تيراجدى جۋرنالدار مەن ەڭبەكتەر تٷسەدٸ. مەرزٸمدٸ باسىلىمدار قورى 3 630 اتالىمنان, 2 ملن 800 مىڭ دانا ساقتاۋ بٸرلٸگٸنەن اسادى. بۇل مەلٸمەت گازەت-جۋرنالداردىڭ كٷندەلٸكتٸ شىعۋىمەن تولىعىپ, سانى ارتىپ وتىرادى. ۋاقىت ٶتكەن سايىن جازبا ەسكەرتكٸشتەرٸ ەسكٸرٸپ, توزادى, سونىڭ سالدارىنان قۇجاتتار ٸشٸنارا نەمەسە تولىعىمەن جوعالۋ قاۋپٸمەن بەتپە-بەت كەلەدٸ. كٸتاپحانامىزدا كٸتاپ قورىن تسيفرلاندىرۋ قولعا الىنعان. قۇجاتتاردى ۇزاق مەرزٸمگە ساقتاۋ ماقساتىندا كٸتاپحانانىڭ قالپىنا كەلتٸرۋ, كونسەرۆاتسييا جەنە تٷپتەۋ ورتالىعىندا كٸتاپتى ٶڭدەۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلەدٸ. قۇجاتتار جەردەن 20 سم بيٸك سٶرەلەردە ورنالاسقان جەنە اي سايىن دىمقىل ەمەس, قۇرعاق شٷبەرەكپەن سٷرتٸپ شاڭنان تازارتىلىپ وتىرادى. تەرەزە ساڭىلاۋلارىنا جەنە جىلۋ جٷيەسٸنٸڭ ەلەمەنتتەرٸنە قاتىستى كٸتاپ سٶرەلەرٸ پەرپەنديكۋليار ورناتىلعان. جالپى, تالاپتارعا سەيكەس, كٸتاپتار كٷن نۇرى تٷسپەيتٸن قاراڭعى جەردە ساقتالادى, قوردىڭ تەمپەراتۋراسى 18–20 گرادۋستان جوعارى بولماۋى كەرەك, ىلعالدىلىعى 50–60 پايىز ساقتالادى. ٶكٸنٸشكە قاراي, كٸتاپحانانىڭ مەرزٸمدٸ جەنە جالعاستى باسىلىمدار قورىنداعى 1945–2001 جىلدار ارالىعىنداعى گازەتتەردە كەيبٸر ماقالا, سۋرەت وقىرمان تاراپىنان قيىلىپ, كەسٸلٸپ, زاقىمدالعان», – دەيدٸ كٸتاپحاناشى.
كٸتاپحانا مامانىنىڭ سٶزٸنشە, بۇل وقىرمان جاۋاپكەرشٸلٸگٸنٸڭ جوقتىعىن كٶرسەتەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا مەرزٸمدٸ باسىلىمداردى قيىپ الۋ, زييان كەلتٸرۋ مەسەلەسٸ كٶپ كەزدەسپەيدٸ. وقىرماننىڭ قۇجاتتاردى ٶزٸمەن الىپ كەتپەۋٸ ماقساتىندا وقىرمان زالىندا باقىلاۋ كامەرالارى ورناتىلعان. قىزمەتكەرلەر وقىرماننىڭ مەرزٸمدٸ باسىلىمدارعا بەرگەن ەلەكتروندىق تاپسىرىسىن ورىنداۋدا وتاندىق رەسپۋبليكالىق اۆتوماتتاندىرىلعان كٸتاپحانالىق-اقپاراتتىق جٷيە Web-RABIS-تٸڭ كٸتاپ بەرۋ مودۋلٸ (وقىرمانعا قۇجات بەرەتٸن 5 مودۋلدٸڭ بٸرٸ) ارقىلى تاپسىرىستاردى قابىلداپ الىپ, پرينتەردەن باسىپ شىعارادى, تاپسىرىستى وقىرمان بيلەتٸنە تٸركەپ, ليفتٸمەن «مەرزٸمدٸ باسىلىمدار» وقۋ زالىنا جٸبەرٸلەدٸ.
«بٸر مەزگٸلدە بٸر گازەتتٸ نەمەسە ماقالانى بٸرنەشە وقىرمان سۇراتاتىن جاعدايلار بولادى. وسىنداي جاعداي تۋىنداعاندا وقىرمانعا Web-RABIS ەلەكتروندىق كاتالوگٸندەگٸ بيبليوگرافييالىق جازباسىنا تٸركەلگەن ەلەكتروندىق نۇسقاسى ۇسىنىلادى. ۇلتتىق كٸتاپحانادا باسىلىمداردى تسيفرلاۋ مىناداي كاتەگورييالار ارقىلى ٸسكە اسىرىلادى: جالعىز داناداعى جەنە جيٸ سۇرانىستاعى «قازاقستان كٸتاپتارى» مۇراعاتتىق قورىنداعى باسىلىمدار; سيرەك كٸتاپتار مەن قولجازبالار قورىنداعى سيرەك كەزدەسەتٸن, اسا قۇندى جەنە كٶنە باسىلىمدار; مۋزىكالىق شىعارمالار مەن نوتالار; «قازاقستان: ٶتكەنٸ مەن بٷگٸنٸ» دەرەكقورىنداعى ماقالالار», – دەيدٸ فاتيما قۇرالبەكقىزى.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
