تۇمانباي مولداعاليەۆ پەن قادىر مىرزا ەلٸگە بيىل الماتىدا ەسكەرتكٸش قويادى دەپ ٷمٸتتەنەمٸن – اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆا

تۇمانباي مولداعاليەۆ پەن قادىر مىرزا ەلٸگە بيىل الماتىدا ەسكەرتكٸش قويادى دەپ ٷمٸتتەنەمٸن – اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆا

فوتو: Ult.kz

قادىر مىرزا ەلٸ تۋرالى اقىن اقۇشتاپ باقتىگەرەەۆانىڭ ەستەلٸگٸنەن:

بٸزدٸڭ سانامىزدا ۇلى اباي بار. قازاق ۇلتىنا عاسىرلاپ قىزمەت ەتە بەرەتٸن اقىن. ال قادىر اعاڭ بولسا: «اباي مەن ەكەۋمٸزدٸڭ ورتامىزدا بالا جوق» دەيدٸ. ولاي دەيتٸنٸ, قادىر مىرزاليەۆ تە قازاق ۇلتىنا ۇلتتىق فورمادا قىزمەت ەتكەن اقىن. مىرزاليەۆ ٶلەڭدەرٸن «مەن قازاقپىن» دەپ, جەنە ەرتەڭ وسى ۇلتقا قىزمەت ەتەمٸن دەپ جازاتىن. ول بٷكٸل تاقىرىپقا جازعان. كٸشكەنتاي بالاعا جۇمباقتان باستاپ, وقۋشىعا «كٷمٸس قوڭىراۋ» دەگەن ەڭبەكپەن قوستاپ, ەسەيگەن, ازامات بولعان كەزدە وقيتىن ٶلەڭدەرمەن جالعاستىردى. قالاي قازاق بولۋدى ٶزٸنٸڭ پوەزيياسىمەن ٷيرەتٸپ كەتكەن اقىن. ونىڭ بارلىق ٶلەڭٸ بٷگٸن بٸزدەرمەن بٸرگە, كٷندە ٶمٸر سٷرٸپ وتىر.

جاسىل جايلاۋ, تٷكتٸ كٸلەم, كٶك كٸلەم

كٶك كٸلەمدە كٶپ اۋنايمىن, كٶپ كٷلەم

اسقار تاۋى اسپانىمەن تالاسقان

قازاعىمنىڭ مەرتەبەسٸ دەپ بٸلەم.

مٸنە, وسىلاي ەن شىرقاپ تۇرىپ, ويلى دا, پاراساتتى دٷنيەلەر جازعان. بٸر عانا ٶلەڭٸمەن بٷكٸل قازاق ۇلتىنىڭ تاعدىرىن جازۋ اقىننىڭ ەڭ ٷلكەن شەبەرلٸگٸ.

بابالاردىڭ شوق باسقان تابانىمەن

بٸردەي ەكەن جاقسىسى جامانىمەن.

بٸر جامانى — تىنىمسىز كٶشە بەرگەن,

بٸر جاقسىسى — قيماعان دالانى كەڭ.

 

بٸر جامانى — كەشٸگٸپ ەلٸپپە اشقان,

بٸر جاقسىسى — كٷيلەرٸ كٶبٸك شاشقان.

بٸر جامانى — قىزدارىن مالعا ساتقان,

بٸر جاقسىسى — سٷيگەنٸن الىپ قاشقان.

 

بٸر جامانى — شارۋاسىن ماڭدىتپاعان,

بٸر جاقسىسى — قۋلىقپەن جاندى ۇتپاعان.

بٸر جامانى — ٷيلەنٸپ جەڭگەسٸنە,

بٸر جاقسىسى — جەسٸرٸن قاڭعىتپاعان.

وسى ٶلەڭنٸڭ ٶزٸندە قازاقتىڭ بٷتٸن بٸر پاراساتى, تاريحى جەنە ۇلى ۇلاعاتى جاتىر.

بٷگٸنگٸ تاڭدا كٶبەيگەن شۋلى تويلاردا كەز كەلگەن اسابا قادىر مىرزاليەۆ ٶلەڭٸمەن كٷن كٶرٸپ, تاماعىن تاۋىپ جاتىر دەسەم ٶتٸرٸك ەمەس. «قازاق وسى قۇدا بول دەپ قينايتىن» دەپ باستالادى توي, سولاي كەتە بەرەدٸ. مٸنە, قادىر اعانىڭ ٶلەڭٸ كەز كەلگەن جەردە, كەز كەلگەن قازاق بالاسىنا كٶمەككە كەلەدٸ.

قادىر مىرزاليەۆ قازاق پوەزيياسىن بٸرنەشە تومدارمەن تولتىرىپ كەتتٸ. مىرزاليەۆتەن ٶمٸردٸڭ بارلىق سۇراعىنا جاۋاپ الۋعا بولادى.

حح عاسىرداعى اقىن-جازۋشىلاردىڭ اراسىندا ەڭ كٶپ كٸتاپ جيناعان – قادىر مىرزاليەۆ. قادٸر اعانىڭ كٸتاپ جيناۋى ەرەكشە ەدٸ. تاڭەرتەڭ ەرتە تۇرىپ, بازارلارعا باراتىن. ول جيناعان كٸتاپتارىن ٷيٸنە كەلەتٸن ادامداردان سونداي ساقتاپ وتىراتىن. سونداي كٸتاپ كٷزەتكەن اقىن. قازٸر ونىڭ كٸتاپتارى ٶزٸنٸڭ تۋعان جەرٸندە, اقجايىقتا ساقتالعان.

بيىل قازاق پوەزيياسىنداعى ٷش قۇرداس اقىننىڭ مەرەيتويى تويلانباقشى. ول – بٸزگە ەنۇران جازىپ بەرگەن جۇمەكەن نەجٸمەدەنوۆ, ول – بٸزدٸڭ دەۋٸردٸڭ بٷتٸن بٸر عاجايىپ ەندەرٸنٸڭ سٶزٸن جازعان ليريك اقىن تۇمانباي مولداعاليەۆ. تۇمانباي مولداعاليەۆ پەن قادىر مىرزاليەۆ بٸر جىلدا تۋعان, بٸر جىلدا قايتىس بولىپ, بٸرگە ٶمٸر سٷرٸپ, قولۇستاسىپ جٷردٸ. بٸر-بٸرٸن سىيلاپ, جاقسى كٶردٸ. ەكەۋٸ قاتار كٸتاپ جازدى, قاتار جۇمىس ٸستەدٸ. ەكەۋٸنٸڭ عۇمىرى عاجايىپ دوستىقتا ٶتتٸ. بيىل سول ەكٸ عاجايىپ اقىنعا الماتىدا ەسكەرتكٸش قويادى دەپ ٷمٸتتەنەمٸن.