فوتو: abai.kz
تەۋەلسٸزدٸك كٷنٸ قارساڭىندا الماتىدا جۋرناليست, جازۋشى قانات تٸلەۋحاننىڭ ساياساتكەر, قوعام جەنە مەملەكەت قايراتكەرٸ سەرٸكبولسىن ەبدٸلدين تۋرالى «تٶراعا ەبدٸلدين» دەگەن دەرەكتٸ فيلم كٶپشٸلٸككە ۇسىنىلدى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
فوتو: Ult.kz
قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸزدٸك جولىنداعى كٷرەسٸن بايانداپ, وعان كٷش ساعان ازاماتتىڭ ەڭبەگٸن كٶرسەتكەن دەرەكتٸ فيلم ساياساتكەردٸڭ اۋىلىنىڭ ەسەم كٶرٸنٸسٸنەن, نەمەرەسٸنٸڭ, زامانداستارىنىڭ ەستٸلٸكتەرٸمەن باستالادى. ودان كەيٸن تەۋەلسٸزدٸكتەن بەرگٸ وقيعالاردى قامتىلىپ, سول كەزدٸڭ وقيعالارىن باياندايدى. دەرەكتٸ فيلم الدىمەن «بٸرٸنشٸ تٶراعا» دەپ اتالماق بولدى دەيدٸ اۆتور. الايدا رەسمي اتاۋىنىڭ باسقالا اتالۋىن بىلاي تٷسٸندٸردٸ:
«سەرٸكبولسىن ەبدٸلدين ٷكٸمەت باسىندا دا, كەيٸن دەموكراتييالىق كٷشتەر, وپپوزيتسييانىڭ قاتارىندا, حالىقتىڭ ورتاسىندا دا تٶراعا بولدى. فيلم رەداكتورى باعاشار تۇرسىنبايۇلى گازەتتەردٸ اقتارىپ وتىرعاندا قازاقتىڭ كلاسسيك جازۋشىسى ەبٸش كەكٸلباەۆ «قۇرمەتتٸ ەلباسى, ارداقتى تٶرباسى» دەپ قايىرىلعانىن تاپتى.
بٸز العاش فەيسبۋككە جازعان كەزدە نەگٸزگٸ اتى «بٸرٸنشٸ تٶراعا» بولاتىن. كەيٸن وسى «بٸرٸنشٸ», «تۇڭعىش» دەگەن نەرسەنٸ ادامداردىڭ جارىسۋى, الدىعا شىعۋى, ول كٸسٸنٸڭ وپپونەنتتٸ ايتقانداي, «بٸرٸنشٸ مەن جاسادىم» دەگەن سيياقتى ماعىنامەن بايلانىستىرمايىق دەپ شەشتٸك. ول كٸسٸ تەۋەلسٸز قازاقستاننىڭ نەگٸزٸن قالاۋشىلاردىڭ بٸرٸ ەكەنٸن قولىمىزدان كەلگەنشە ايتقىمىز كەلدٸ», – دەدٸ فيلم اۆتورى قانات تٸلەۋحان.
فيلم اۆتورىنىڭ سٶزٸنشە, تەۋەلسٸز قازاقستانعا دەموكراتييالىق قۇندىلىقتاردىڭ, ينستيتۋتتاردىڭ قاجەت ەكەنٸن ايتقان سەرٸكبولسىن ەبدٸلداۇلى بولاتىن. ول مەملەكەتتٸ قۇرايتىن, مەملەكەتتٸ قالىپتاستىراتىن, مەملەكەتتٸڭ قۇرىلىسشىسى بولعان تۇلعا بولعان.
فوتو: Ult.kz
دەرەكتٸ فيلمدٸ تۇساۋكەسەرگە جينالعاندار جىلى قابىلدادى. ساياساتكەردٸڭ قىزى گاۋھار كٶزٸنە جاس الىپ, شىعاراشىلىق ۇجىمعا العىس بٸلدٸردٸ. ال رەجيسسسەر, ستسەناريست قالدىگٷل جانىباەۆا دەرەكتٸ جاساعان ادامنىڭ كٶزقاراسى ۇناعانىن ايتتى.
«بٸرٸنشٸدەن, فيلم قۇجاتتارمەن ٶتە جاقسى تولىقتىرىلعان. ەكٸنشٸدەن, سەرٸكبولسىن اعامىزدىڭ وبرازى, كەمەڭگەر ساياساتشى, مەملەكەت باسشىسى رەتٸندەگٸ تۇلعاسى تولىق اشىلعان. بۇل 90 جىلدىعى قارساڭىندا بٸز ٷشٸن ٷلكەن ولجا. مۇنداي كٸسٸلەردٸڭ تۇلعاسى زامان ٶتكەن سايىن بيٸكتەي بەرەدٸ. مۇنداي تۇلعالار بٸزدٸڭ قازٸرگٸ قالىپتاسۋ دەۋٸرٸمٸزدە قانشا بولسا دا ارتىق ەمەس, – دەيدٸ رەجيسسەر قالدىگٷل جانىباەۆا.
اتالعان دەرەكتٸ فيلمدە ەبٸلديننٸڭ ساياساتتاعى سەرٸكتەرٸ, ەرٸپتەستەرٸ عازيز الدامجاروۆ, سەرٸك ەبدٸراحمانوۆ عالىم باينازاروۆ, عالىمجان جاقييانوۆ, قازٸرگٸ مەجٸلٸس دەپۋتاتى ەرمۇرات باپي, جۋرناليست اسىلحان ماماشۇلىنىڭ ەستەلٸكتەرٸ باياندالادى.
«تٶراعا ەبدٸلدين» دەرەكتٸ فيلمٸنٸڭ ەندٸگٸ كٶرسەتٸلٸمٸ استانادا قالاسىندا جوسپارلانىپ وتىر, ودان كەيٸن Youtube جەلٸسٸنە جٷكتەلٸپ, كٶپشٸلٸككە ۇسىنىلماق.
فوتو: Ult.kz
سەرٸكبولسىن ەبدٸلدين 1967 جىلدان باستاپ قازاق سسر جوسپارلاۋ كوميتەتٸندە بٸراز ۋاقىت بويى جۇمىس ٸستەدٸ. كەيٸننەن اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸندە باسشىلىق قىزمەتٸن اتقارسا, كەيٸننەن قازاق سسر مينيسترلەر كەڭەسٸنٸڭ مەسكەۋدەگٸ ٶكٸلٸ بولدى. ال 1990 جىلى حٸٸ شاقىرىلىمداعى قازاق سسر جوعارعى كەڭەسٸنٸڭ دەپۋتاتى, كەيٸن جوعارعى كەڭەس تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى, 1991 جىلدىڭ قازانىنان 1993 جىلى 13 جەلتوقساندا جوعارعى كەڭەس تاراتىلعانعا دەيٸن ونىڭ تٶراعاسى بولعان.
سەرٸكبولسىن ەبدٸلدين باسشىلىق ەتكەن ۋاقىتتا جوعارعى كەڭەس 1991 جىلى 16 جەلتوقساندا «قازاقستاننىڭ مەملەكەتتٸك تەۋەلسٸزدٸگٸ تۋرالى» دەكلاراتسييانى قابىلداعان. كەيٸن ەلدەگٸ ساياساتقا قارسى بولىپ, وپپوزيتسيياعا كەتتٸ.
قازاقستان كوممۋنيستٸك پارتيياسى تٶراعاسى بولعان ەبدٸلدين 1999 جىلى 10 قاڭتاردا كەزەكتەن تىس ٶتكەن پرەزيدەنت سايلاۋىنا نازارباەۆپەن بەسەكەلەس كانديدات رەتٸندە قاتىستى. سايلاۋدىڭ رەسمي قورىتىندىسى بويىنشا, ساياساتكەر از داۋىس جيناعان. بٸراق ەبدٸلدين «سايلاۋ نەتيجەسٸ بۇرمالاندى» دەپ مەلٸمدەدٸ.
ساياساتكەر 2019 جىلى 31 جەلتوقساندا 83 جاسقا قاراعان شاعىندا قايتىس بولدى.
