فوتو: اقوردا
قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ ورتالىق ازييا ەلدەرٸنٸڭ كليماتتىق سىن-قاتەرلەرگە ۇشىراۋ قاۋپٸ جوعارى ەكەنٸن ايتىپ, بۇل باعىتتا ٶڭٸرلٸك ىنتىماقتاستىق پەن حالىقارالىق سەرٸكتەستٸكتٸ كٷشەيتۋ قاجەتتٸگٸن مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, ورتالىق ازييا – كليماتتىڭ ٶزگەرۋٸنە ەڭ وسال ايماقتاردىڭ بٸرٸ. بۇل ٶڭٸردە جاھاندىق جىلىنۋ قارقىنى ەلەمدٸك ورتاشا كٶرسەتكٸشتەن ەكٸ ەسە جىلدام جٷرٸپ جاتىر. سونىڭ سالدارىنان مۇزدىقتار ەرٸپ, شٶلەيتتەنۋ ٷدەپ, سۋ تاپشىلىعى كٷردەلٸ مەسەلەگە اينالۋدا.
«وسىنداي جاعدايدا ايماق ەلدەرٸنٸڭ كٷش-جٸگەرٸن ورتاق ماقساتقا جۇمىلدىرۋ اسا ماڭىزدى. بۇل رەتتە كليماتقا قارسى كٷرەس ەلدەردٸڭ دامۋىنا كەدەرگٸ كەلتٸرمەۋٸ تيٸس. ەكونوميكالىق ٶسٸم مەن كليماتتىق ساياسات اراسىنداعى تەپە-تەڭدٸكتٸ ساقتاۋىمىز كەرەك», – دەدٸ ق. توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندا جاپپاي اعاش ەگۋ تاپسىرماسىن بەرگەنٸن, «تازا قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا ورماندى قورعاۋ, ەكولوگييالىق بٸلٸمدٸ ارتتىرۋ باعىتىندا كەشەندٸ شارالار قولعا الىنعانىن اتاپ ٶتتٸ. سونىمەن قاتار, ٶزبەكستانمەن بٸرگە ارال تەڭٸزٸنٸڭ قۇرعاعان تابانىنا جاسىل جەلەك ەگۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.
توقاەۆ قازاقستاننىڭ كليمات سالاسىنداعى باستامالارى تۋرالى ايتا كەلٸپ, ەلدٸڭ «جاسىل» ەكونوميكاعا ٶتۋدٸ ستراتەگييالىق باسىمدىق رەتٸندە قاراستىراتىنىن مەلٸمدەدٸ. بۇل تۇرعىدا جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸن دامىتۋ, ەسٸرەسە جاسىل سۋتەگٸ ٶندٸرۋ جوبالارى نەگٸزگٸ باعىت رەتٸندە كٶرسەتٸلدٸ.
«ۋران ٶندٸرٸسٸنٸڭ 40 پايىزى قازاقستانعا تيەسٸلٸ. ەلەمدٸك ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ 10 پايىزى اتوم ەلەكتر ستانتسييالارىندا ٶندٸرٸلەدٸ. وسىنى ەسكەرە وتىرىپ, بٸز العاشقى اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ كەڭ دالاسى «كٶمٸرتەكتٸ ەگٸنشٸلٸك» پەن ەكوجٷيەنٸ قالپىنا كەلتٸرۋ ٷشٸن زور مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸن ايتتى. سونىمەن بٸرگە سيرەك كەزدەسەتٸن ەلەمەنتتەردٸڭ قورى – ەكولوگييالىق تازا تەحنولوگييالاردى دامىتۋعا نەگٸز بولا الادى.
سۋ تاپشىلىعى دا باستى نازاردا. پرەزيدەنتتٸڭ سٶزٸنشە, سوڭعى 20 جىلدا جان باسىنا شاققانداعى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ كٶرسەتكٸشٸ 30 پايىزعا قىسقارعان. ايماقتاعى سۋ رەسۋرستارىنىڭ 70 پايىزى ترانسشەكارالىق سيپاتقا يە.
«سوندىقتان بٸزگە سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگييالارىن, سمارت سۋارۋ جٷيەلەرٸن, گيدرولوگييالىق مونيتورينگتٸ دامىتۋ ٷشٸن حالىقارالىق قولداۋ قاجەت. سونىمەن قاتار, ورتالىق ازييا سۋ-ەنەرگەتيكا سەرٸكتەستٸگٸن قۇرۋ باستاماسىن ٸلگەرٸلەتۋگە ەزٸرمٸز», – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
بۇدان بٶلەك, پرەزيدەنت بيوالۋانتٷرلٸلٸكتٸ ساقتاۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ٶتٸپ, قازاقستاندا پرەزيدەنت جانىنداعى حالىقارالىق بيوالۋانتٷرلٸلٸكتٸ قورعاۋ قورىن قۇرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدانعانىن حابارلادى.
توقاەۆ جاھاندىق «جاسىل» دامۋ باعىتى – ٶركەندەۋدٸڭ نەگٸزٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتٸپ, بۇل سالاداعى قارجىلاندىرۋدىڭ جەتكٸلٸكتٸ بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتٸگٸن العا تارتتى.
«بٸردە-بٸر ەل مۇنداي كٷردەلٸ سىناقتى جالعىز ەڭسەرە المايدى. سوندىقتان كٷش-جٸگەرٸمٸزدٸ بٸرٸكتٸرٸپ, سەرٸكتەستٸكتٸ كەڭەيتۋٸمٸز كەرەك», – دەدٸ ول.
ايتا كەتەيٸك, كونفەرەنتسييادا ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸ شاۆكات ميرزييوەۆ, قىرعىزستان پرەزيدەنتٸ سادىر جاپاروۆ, تەجٸكستان پرەزيدەنتٸ ەمومالي راحمون, تٷرٸكمەنستان پرەزيدەنتٸ سەردار بەردٸمۇحامەدوۆ, ەۋروپالىق كەڭەس پەن كوميسسييا باسشىلارى جەنە بۇۇ ٶكٸلدەرٸ دە سٶز سٶيلەدٸ.
وقي وتىرىڭىز: قاسىم-جومارت توقاەۆ «ورتالىق ازييا – ەۋروپا وداعى» سامميتٸندە قانداي مەسەلەلەردٸ كٶتەردٸ?
