قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ COP17 اياسىنداعى بيوالۋانتٷرلٸلٸك بويىنشا كٶشباسشىلار سامميتٸندە سٶيلەگەن سٶزٸندە كاسپيي يتبالىعىنىڭ سانى ازايىپ بارا جاتقانىنا الاڭداۋشىلىق بٸلدٸرٸپ, ونى ساقتاپ قالۋ ٷشٸن تەڭٸز ماڭىنداعى بەس مەملەكەت پەن حالىقارالىق قوعامداستىقتى كٷش بٸرٸكتٸرۋگە شاقىردى. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى قازاقستاندا سيرەك كەزدەسەتٸن جانۋارلاردى قورعاۋ جەنە كٶبەيتۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالدى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى عاسىردا كاسپيي يتبالىعىنىڭ سانى 1 ميلليوننان 270 مىڭعا دەيٸن ازايعان. قازاقستاندا بۇل جانۋار سيرەك كەزدەسەتٸن جەنە جويىلىپ كەتۋ قاۋپٸ بار تٷرلەردٸڭ قاتارىنا رەسمي تٷردە ەنگٸزٸلگەن.
«تەڭٸز ماڭىنداعى بەس مەملەكەت پەن حالىقارالىق قوعامداستىقتى وسى تٷردٸ ساقتاپ قالۋ جولىندا كٷش جۇمىلدىرۋعا شاقىرامىن. ارال قاسٸرەتٸ تابيعي رەسۋرستاردى جاۋاپسىز پايدالانۋدىڭ سالدارى تىم اۋىر بولاتىنىن ەسكە سالادى. كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ ارال تاعدىرىن قايتالاۋىنا جول بەرمەۋٸمٸز قاجەت», – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى كاسپيي تەڭٸزٸنٸڭ بٸرەگەي بيوالۋانتٷرلٸلٸگٸن قورعاۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, جاقىندا تٷرٸكمەنستاندا ٶتكەن العاشقى كاسپيي ەكولوگييا سامميتٸندە تەڭٸزدٸڭ نەزٸك ەكوجٷيەسٸنە ورنى تولماس زييان كەلتٸرەتٸن جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ ٷشٸن شۇعىل ەرٸ ٷيلەسٸمدٸ شارالار قابىلداۋعا شاقىرعان.
قازاقستاندا سيرەك كەزدەسەتٸن جانۋارلار كٶبەيٸپ كەلەدٸ
پرەزيدەنت بيولوگييالىق الۋانتٷرلٸلٸكتٸ ساقتاۋ باعىتىندا قازاقستاننىڭ بٸرقاتار نەتيجەگە قول جەتكٸزگەنٸن ايتتى. سونىڭ بٸرٸ – كيٸك پوپۋلياتسيياسىنىڭ كٶبەيۋٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ مەلٸمەتٸنشە, 2003 جىلى قازاقستاندا نەبەرٸ 21 مىڭ كيٸك بولسا, بيىل كٶكتەمگە قاراي ولاردىڭ سانى 4,7 ميلليونعا جەتكەن. قازٸر ەلەمدەگٸ كيٸكتەردٸڭ شامامەن 98 پايىزى قازاق دالاسىن مەكەندەيدٸ.
سونداي-اق قار بارىسىن قورعاۋ جۇمىستارىنىڭ نەتيجەسٸ دە اتالدى. ٶتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارىندا جويىلىپ كەتۋ قاۋپٸ تٶنگەن ٸلبٸستٸڭ سانى جٷيەلٸ قورعاۋ جەنە عىلىمي مونيتورينگ شارالارىنىڭ ارقاسىندا شامامەن 190-عا دەيٸن كٶبەيگەن. قار بارىسى مەكەندەيتٸن ورتانىڭ 70 پايىزعا جۋىعى قازاقستانداعى قورعالاتىن اۋماقتارعا تيەسٸلٸ.
تۇران جولبارىسى مەن پرجەۆالسكيي جىلقىسىن قايتا جەرسٸندٸرۋ
پرەزيدەنت تۇران جولبارىسىن تاريحي مەكەنٸنە قايتارۋ جۇمىستارىنا قولداۋ كٶرسەتكەنٸ ٷشٸن رەسەيگە, بۇۇ دامۋ باعدارلاماسىنا, دٷنيەجٷزٸلٸك جابايى تابيعات قورىنا جەنە باسقا دا حالىقارالىق سەرٸكتەستەرگە العىس ايتتى.
ونىڭ سٶزٸنشە, بيىل شٸلدەدە 70 جىل ٸشٸندە العاش رەت جولبارىس تابيعات اياسىنا جٸبەرٸلگەن. بۇل قازاقستان ٷشٸن ماڭىزدى وقيعا بولعان.
بۇدان بٶلەك, چەحييا, گەرمانييا جەنە ماجارستاننىڭ سەرٸكتەستٸگٸمەن پرجەۆالسكيي جىلقىلارىن قازاق دالاسىنا قايتا جەرسٸندٸرۋ جۇمىستارى قولعا الىنعان.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, سيرەك كەزدەسەتٸن جانۋارلاردى ساقتاۋ ٷشٸن مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ, عالىمداردىڭ جەنە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ بٸرلەسكەن جۇمىسى ماڭىزدى. كاسپييدٸڭ ەكوجٷيەسٸن قورعاۋ دا وسى باعىتتاعى باسىم مٸندەتتەردٸڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ.
