مەملەكەت باسشىسى ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارت ۇيىمىنىڭ سەسسيياسىنا قاتىستى.
بٸشكەك قالاسىندا ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارت ۇيىمى (ۇقشۇ) ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ سەسسيياسى ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ, بەلارۋس پرەزيدەنتٸ الەكساندر لۋكاشەنكو, قىرعىزستان پرەزيدەنتٸ سوورونباي جەەنبەكوۆ, رەسەي پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير پۋتين, تەجٸكستان پرەزيدەنتٸ ەمومالي راحمون, ارمەنييانىڭ پرەمەر-مينيسترٸ نيكول پاشينيان, سونداي-اق ۇقشۇ باس حاتشىسىنىڭ مٸندەتٸن اتقارۋشى ۆالەريي سەمەريكوۆ شاعىن قۇرامدا كەزدەسۋ ٶتكٸزدٸ. سودان كەيٸن دەلەگاتسييا مٷشەلەرٸنٸڭ قاتىسۋىمەن كەلٸسسٶزدەر جالعاستى.
مەملەكەتتەر باسشىلارى حالىقارالىق جەنە ٶڭٸرلٸك قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندە پٸكٸر الماستى. ۇقشۇ-نىڭ 2019 جىلعى باسىم باعىتتارىنىڭ ٸسكە اسىرىلۋىن قورىتىندىلاپ, الداعى جوسپارىن انىقتادى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ شاعىن فورماتتا ٶتكەن كەزدەسۋدە قاتىسۋشى مەملەكەتتەر باسشىلارىنا قازاقستاننىڭ ۇقشۇ فورماتىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىلداردىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ ۇستانىمىن جەتكٸزدٸ.
– بٸز ۇقشۇ اياسىنداعى ساياسي ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا, ۇيىمنىڭ ەسكەري-كٷشتٸك ەلەۋەتٸن نىعايتۋعا جەنە زاماناۋي سىن-قاتەرلەر مەن قاۋٸپتەرگە قارسى ٸس-قيمىلدار جاساۋعا نيەتتٸمٸز, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
حالىقارالىق قاۋٸپسٸزدٸك سالاسىنداعى ساياسي ديالوگتى كٷشەيتۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتكەن قاسىم-جومارت توقاەۆ ەۋرازييا كٸندٸگٸندە ورنالاسقان اۋماقتىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٸسٸندەگٸ ۇقشۇ-نىڭ اتقاراتىن جاۋاپكەرشٸلٸگٸنە نازار اۋداردى. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, ۇيىم ەۋروپا مەن ازييانى قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ بٸرٸڭعاي ەۋرازييالىق پلاتفورماسىندا بايلانىستىرا وتىرىپ, ٶز پوزيتسيياسىن قازٸرگٸدەن دە نىعايتا الاتىنى جٶنٸندە پٸكٸر بٸلدٸردٸ.
قاسىم-جومارت توقاەۆ وسى ماقساتقا قول جەتكٸزۋ ٷشٸن بٸرقاتار مٸندەتتٸ قاراستىرۋ كەرەك ەكەنٸن ايتتى. اتاپ ايتقاندا, ۇقشۇ-نىڭ حالىقارالىق بەدەلٸن ارتتىرۋ ٷشٸن جۇمىس جٷرگٸزۋ قاجەتتٸگٸنە توقتالدى.
– بٸز ەشكٸمگە قارسى شىقپايمىز, كەرٸسٸنشە, ٶزارا تيٸمدٸ ديالوگقا دايىنبىز. بۇل ۇستانىمدى ٸلگەرٸلەتۋ ماڭىزدى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
وسىعان وراي قازاقستان پرەزيدەنتٸ ۇقشۇ-عا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ سىرتقى ٸستەر مينيسترلەرٸنٸڭ ناتو-داعى ەرٸپتەستەرٸنە بيىلعى مامىر ايىندا جولداعان اشىق ٷندەۋٸنٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتٸپ, ونىڭ ٶزارا سەنٸمدٸ نىعايتۋعا جەنە ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەتٸنٸن ايتتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇقشۇ جانىنداعى سەرٸكتەس جەنە باقىلاۋشى ينستيتۋتتاردى ودان ەرٸ دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. ينستيتۋتتاردى قۇرۋ تۋرالى شەشٸم بىلتىر قازاقستان استاناسىندا قابىلدانعان بولاتىن. پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل ينستيتۋتتار جۇمىستارىنىڭ العاشقى نەتيجەلەرٸ دە ايتارلىقتاي.
پرەزيدەنت ۇقشۇ اياسىنداعى ساراپتامالىق-ديالوگتىق ينفراقۇرىلىمدى كەڭەيتۋگە شاقىردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ الداعى سەسسييالارىنىڭ بٸرٸندە مينيسترلەر, قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸ حاتشىلارى, ٸرٸ ساراپشىلار مەن شەتەلدٸك قوناقتار دەڭگەيٸندە حالىقارالىق كونفەرەنتسييا ۇيىمداستىرۋ تۋرالى ويلانعان جٶن.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ميۋنحەن كونفەرەنتسيياسىن مىسالعا كەلتٸردٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل جيىن باستاپقىدا ناتو-عا مٷشە ەلدەردٸڭ قورعانىس ۆەدومستۆولارى ٶكٸلدەرٸنٸڭ بەيرەسمي كەزدەسۋٸ رەتٸندە ۇيىمداستىرىلعان ەدٸ, ال بٷگٸندە ەۋروپانىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە قاتىستى پروبلەمالاردى تالقىلايتىن بەدەلدٸ فورۋمعا اينالدى.
مەملەكەت باسشىسى ٶز سٶزٸندە ۇقشۇ-عا مٷشە مەملەكەتتەر اۋماعىنداعى, سونىڭ ٸشٸندە اۋعانستانداعى تەرروريزمگە قارسى ٸس-قيمىل مەسەلەلەرٸ تۋرالى ايتتى.
– بٷگٸندە رەسمي بيلٸك ەل اۋماعىنىڭ جارتىسىنان استامىن عانا باقىلايدى. وندا حالىقتىڭ 65 پايىزى تۇرادى. اۋعانستاننىڭ قالعان ايماقتارى تەرروريستٸك ۇيىمداردىڭ قولىندا. وڭتٷستٸكتەن تٶنەتٸن وسىنداي قاۋٸپتٸڭ بار ەكەنٸن ەسكەرە وتىرىپ, ۇقشۇ حالىقارالىق تەرروريزم مەن باسقا دا قاتەرلەرگە قارسى كٷرەسۋ ٷشٸن قارۋلى كٷشتەر مەن قۇرالداردى ساقاداي-ساي ۇستاۋى قاجەت, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
مەملەكەت باسشىسى سامميت قاتىسۋشىلارىنا «جۋسان» ارنايى گۋمانيتارلىق وپەراتسيياسىنىڭ نەتيجەسٸ تۋرالى ايتىپ, وسى شارا بارىسىندا قازاقستان مەن سيرييانىڭ سالالىق ورگاندارى 595 ازاماتتى, ونىڭ ٸشٸندە 400-دەن استام بالانى قاقتىعىس ايماعىنان الىپ شىققانىن جەتكٸزدٸ. پرەزيدەنت جۋىردا عانا يراكتان بٸر توپ بالانىڭ قۇتقارىلعانىن حابارلادى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ زاڭسىز ەسٸرتكٸ اينالىمىمەن كٷرەس, اقپاراتتىق جەنە كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ مەسەلەلەرٸنە نازار اۋداردى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ سٶزٸنٸڭ سوڭىندا ۇقشۇ-عا تٶراعالىق ەتكەن قىرعىز تاراپىنىڭ جەتٸستٸكتەرٸ ٷشٸن سوورونباي جەەنبەكوۆكە ريزاشىلىق بٸلدٸرٸپ, ۇيىم تٶراعالىعىن قابىلداپ العان رەسەيلٸك ەرٸپتەستەرٸن قۇتتىقتادى.
سامميت قورىتىندىسى بويىنشا ۇقشۇ-عا مٷشە مەملەكەتتەر باسشىلارى جاھاندىق جەنە ٶڭٸرلٸك قاۋٸپسٸزدٸكتٸ نىعايتۋ ماقساتىندا حالىقارالىق ٸس-قيمىلدار مەن ىنتىماقتاستىقتى جەتٸلدٸرۋ تۋرالى ساياسي مەلٸمدەمە قابىلدادى.
بٸشكەكتە قابىلدانعان قۇجاتتار ۇقشۇ اياسىنداعى ىقپالداستىقتى ودان ەرٸ نىعايتۋعا باعىتتالعان. قۇجاتتار ۇيىمنىڭ اشىقتىعىن جەنە ونىڭ ٶزگە ەلدەرمەن جەنە حالىقارالىق قۇرىلىمدارمەن ىنتىماقتاستىعىن كەڭەيتۋگە بەيٸلدٸگٸن كٶرسەتەدٸ.
ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸ سەسسيياسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 17 قۇجاتقا, سونىڭ ٸشٸندە, جاھاندىق جەنە ٶڭٸرلٸك قاۋٸپسٸزدٸكتٸ نىعايتۋ ماقساتىندا حالىقارالىق ٶزارا ٸس-قيمىلدار مەن ىنتىماقتاستىقتى جەتٸلدٸرۋ تۋرالى مەلٸمدەمەگە جەنە ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸنٸڭ 14 شەشٸمٸنە قول قويىلدى:
***
1. «1941-1945 جج. ۇلى وتان سوعىسىنداعى جەڭٸستٸڭ 75 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-شارالار جوسپارى تۋرالى»;
2. «ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارت ۇيىمىنىڭ نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەرٸنە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ تۋرالى»;
3. «ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارت ۇيىمىنىڭ ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك كەڭەسٸ تۋرالى ەرەجەسٸنە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ تۋرالى»;
4. «ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارت ۇيىمى ورگاندارى رەسٸمدەرٸنٸڭ قاعيدالارىنا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ تۋرالى»;
5. «بٸرٸككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ جاھاندىق تەرروريزمگە قارسى ستراتەگيياسىن ٸسكە اسىرۋ جٶنٸندەگٸ ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارت ۇيىمىنا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ 2019-2021 جىلدارعا ارنالعان ۇجىمدىق ٸس-قيمىلدار جوسپارى تۋرالى»;
6. «تەجٸك-اۋعان شەكاراسى ماڭىنداعى شيەلەنٸستٸ ازايتۋعا باعىتتالعان قوسىمشا شارالاردىڭ تٸزبەسٸ تۋرالى»;
7. «ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارت ۇيىمىنا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ قورعانىس-ٶنەركەسٸپتٸك (ەسكەري-ٶنەركەسٸپتٸك) كەشەندەرٸنٸڭ كەسٸپورىندارى مەن ۇيىمدارىنىڭ كووپەراتسييالىق جەنە ينتەگراتسييالىق بايلانىستارىن دامىتۋ سالاسىنداعى بازالىق ۇيىم تۋرالى»;
8. «ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارت ۇيىمى اياسىندا بٸرلەسكەن عىلىمي-زەرتتەۋ جەنە تەجٸريبەلٸك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ ەرٸ جٷرگٸزۋ تەرتٸبٸ تۋرالى ەرەجە»;
9. «ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارت ۇيىمىنا مٷشە مەملەكەتتەردٸڭ اقپاراتتىق تەحنولوگييالار سالاسىنداعى قىلمىستارعا قارسى ٸس-قيمىلدار جٶنٸندەگٸ تۇراقتى ٸس-ەرەكەتتەر وپەراتسييالارى تۋرالى ەرەجەگە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ تۋرالى («پروكسي» وپەراتسيياسى)»;
10. «ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارت ۇيىمى قورعانىس مينيسترلەرٸ كەڭەسٸ تۋرالى ەرەجەگە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ تۋرالى»;
11. «ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارت ۇيىمىنىڭ 2018 جىلعا ارنالعان بيۋدجەتٸنٸڭ جۇمسالۋى جٶنٸندەگٸ ەسەپ تۋرالى»;
12. «ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارت ۇيىمىنىڭ 2020 جىلعا ارنالعان بيۋدجەتٸ تۋرالى»;
13. «ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارت ۇيىمىنىڭ ناگرادالارىمەن ماراپاتتاۋ تۋرالى»;
14. ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارت ۇيىمى ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك قەڭەسٸنٸڭ كەزەكتٸ سەسسيياسىنىڭ ٶتكٸزٸلۋ ۋاقىتى مەن ورنى تۋرالى», سونداي-اق ۇقشۇ ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك جٷيەسٸ جۇمىستارىنىڭ مەسەلەلەرٸنە قاتىستى باسقا دا قۇجاتتار.
