ەۋرازييا تٶسٸندە سالتانات قۇرىپ, تٷركٸ حالقىنىڭ دامۋىنا ىقپال ەتكەن مەملەكەتتٸك قۇرىلىمداردىڭ تٷرلٸ دامۋ كەزەڭدەردەن ٶتكەنٸ بەلگٸلٸ. XV عاسىردىڭ ورتاسىندا تاريح ساحناسىنا شىققان قازاق مەملەكەتٸ دە ٶتكەلەڭ سەتتەر مەن سىن ساعاتتاردى باسىنان ٶتكەردٸ.
بٸر اۋىز سٶزبەن جاۋدىڭ دا بەتٸن قايتارىپ, داۋدى دا شەشكەن دانا حالىقتىڭ ۇلتجاندى ۇلدارى ەر كەزەڭدە تاريح ساحىناسىنا شىعىپ وتىردى.
حالىقتىڭ قامىن جەپ, ۇلتىنىڭ نامىسىن قورعاعان تۇلعالاردىڭ قيىن-قىستاۋ كەزدە ايتقان قيسىندى سٶزدەرٸ ۇلتتىق يدەولوگيياعا اينالىپ جاتتى.
جوڭعار شاپقىنشىلىعى كەزٸندە تەۋكە حاننىڭ بيلەرٸنە ٸلەسٸپ بارعان قازىبەك بيدٸڭ جاس كەزٸندە قالماق قوڭتايشىسىنا ايتقان:
«بٸز – قازاق دەگەن مال باققان ەلمٸز,
ەشكٸمگە سوقتىقپاي جاي جاتقان ەلمٸز.
ەلٸمٸزدەن قۇت-بەرەكە قاشپاسىن دەپ,
جەرٸمٸزدٸڭ شەتٸن جاۋ باسپاسىن دەپ,
جىلقى قىلىن نايزاسىنا تاققان ەلمٸز.
ەشبٸر دۇشپان باسىنباعان ەلمٸز,
باسىمىزدان سٶز اسىرماعان ەلمٸز.
دوسىمىزدى ساقتاي بٸلگەن ەلمٸز,
دەم-تۇزدى اقتاي بٸلگەن ەلمٸز.
اسقاقتاعان حان بولسا,
حان ورداسىن تاپتاي بٸلگەن ەلمٸز.
اتادان ۇل تۋسا,
قۇل بولام دەپ تۋمايدى.
انادان قىز تۋسا,
كٷڭ بولام دەپ تۋمايدى,
سەن تەمٸر دە, مەن كٶمٸر – ەرٸتكەلٸ كەلگەنمٸن,
قازاق-قالماق بالاسىن تەلٸتكەلٸ كەلگەنمٸن.
تانىمايتىن جات ەلگە — تانىسقالى كەلگەنمٸن,
تانىسۋعا كٶنبەسەڭ – شابىسقالى كەلگەنمٸن.
سەن قابىلان, مەن ارىستان – الىسقالى كەلگەنمٸن,
تۇتقىر سارى جەلٸممەن جابىسقالى كەلگەنبٸز.
بٸتٸم بەرسەڭ – جٶنٸڭدٸ ايت,
بەرمەسەڭ – تۇرىساتىن جەرٸڭدٸ ايت!» - اسىل سٶزدەرٸ قازاق ۇلتىنىڭ كەلبەتٸن كٶرسەتٸپ تۇرعانداي.
ال, قازاق حاندىعىنىڭ تاريحي مۇراگەرٸ بولىپ تابىلاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا تاريحىنىڭ جارقىن بەتتەرٸ XX عاسىردىڭ سوڭىندا باستالدى.
كەڭەس وداعى ىدىراعاننان كەيٸن, 1991 جىلى 16 جەلتوقساندا قازاقستاننىڭ جوعارعى كەڭەسٸ «تەۋەلسٸزدٸك پەن مەملەكەتتٸڭ ەگەمەندٸگٸ تۋرالى» زاڭدى قابىلداپ, ٶز ەگەمەندٸگٸن جارييالادى جەنە حالىقارالىق قاۋىمداستىق تاراپىنان تەۋەلسٸز مەملەكەت رەتٸندە مويىندالدى.
ۇشقان قۇستىڭ قاناتى تالاتىن ۇلان بايتاق ايماقتى يەلەنگەن, تەرريتوريياسى جاعىنان ەلەمدە توعىزىنشى ورىندى الىپ جاتقان قازاقستان رەسپۋبليكاسى تەۋەلسٸز مەملەكەت رەتٸندە قارقىندى دامىپ كەلەدٸ.
مٸنە, اتا-بابالارىمىزدىڭ سان عاسىرعى ارمانى بولعان تەۋەلسٸزدٸككە قول جەتكٸزگەنٸمٸزگە تۋرا 25 جىل بولدى.
تەۋەلسٸزدٸك ٷشٸن اتا-بابالارىمىز عاسىرلار بويى قان تٶكسە, كەڭەس ٶكٸمەتٸ كەزٸندە 1986 جىلى 16 جەلتوقساندا الاڭعا شىققان جاستار تەۋەلسٸزدٸك تاڭىنىڭ اتۋىن جاقىنداتتى.
سودان بەرٸ ٶزٸنٸڭ مەملەكەتتٸك ەلتاڭباسى, تۋى, ەنۇرانى جەنە ەلەمدٸك ساياسي ساحنادا بەدەلدٸ پرەزيدەنتٸ بار قازاقستان بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ەلۋ ەلدٸڭ قاتارىنا ەندٸ.
ادامزاتتىڭ دامۋ تاريحىندا 25 جىل قاس قاعىم سەت رەتٸندە قابىلدانسا, جاڭا دەۋٸردەگٸ قازاقستان تاريحىندا بۇل ۋاقىت شەكاراسىن بەلگٸلەپ, ەكونوميكالىق دامىعان مەملەكەت قۇرىپ, دەموكراتييالىق قوعام ورناتىپ, ەلٸمٸزدٸ ەلەمگە تانىتىپ ٷلگەرگەن سىندارلى كەزەڭ بولدى.
وسى شيرەك عاسىر ارالىعىندا قازاقستان ٶزٸن ەكونوميكاسى مىقتى, ساياسي تۇراقتى, ەلەمدٸك ارەنادا ورىنى بار, ەلەۋەتٸ كٷشتٸ مەملەكەت رەتٸندە كٶرسەتە بٸلدٸ. سونىمەن قاتار, قازاقستان ٶزٸنٸڭ باتىل قادامدارىمەن ورتالىق ازييا مەملەكەتتەرٸن عانا ەمەس, ەلەمدٸك الپاۋىت دەرجاۆالاردى دا مويىنداتىپ ٷلگەردٸ. اتاپ ايتقاندا, 1991 جىلعى 29 تامىزدا يادرولىق قارۋدان ٶز ەركٸمەن باس تارتىپ, سەمەي يادرولىق پوليگونىن جاۋىپ, ادامزاتتى جاھاندىق بەيبٸتشٸلٸككە شاقىردى.
1997 جىلى سارىارقانىڭ تٶسٸندە سالتاناتتى جاڭا استانا تۇرعىزىپ, ونى ەلەمدٸك جەنە دەستٷرلٸ دٸندەردٸڭ, ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ, بەيبٸتشٸلٸك پەن كەلٸسٸمنٸڭ ورداسىنا اينالدىردى. سونداي-اق, ەۋروپاداعى قاۋٸپسٸزدٸك جەنە ىنتىماقتاستىعى, يسلام كونفەرەنتسيياسى تەرٸزدٸ جەنە باسقا دا بەدەلدٸ حالىقارالىق ۇيىمدارعا تٶراعالىق ەتتٸ. عارىشتى باعىندىرۋ كٶپ مەملەكەتتەرگە بۇيىرماعان باقىت ەكەنٸن ەسكەرسەك, قازاقستان بٸر ەمەس ٷش عارىشكەر شىعارىپ, عارىشتىق مەملەكەت بولۋعا ەلەۋەتٸنٸڭ بار ەكەنٸن كٶرسەتتٸ. تۇراقتى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا 130 ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ ورتاق ٷيٸنە, بەيبٸت مەكەنٸنە اينالدى.
الدىنا ٶرشٸل ماقساتتار قويىپ, وڭ نەتيجەگە قول جەتكٸزە بٸلگەن قازاقستاننىڭ كەلەسٸ اۋقىمدى ماقساتى – 2050 جىلعا دەيٸن ەلەمنٸڭ ەڭ دامىعان وتىز مەملەكەتٸنٸڭ قاتارىنا كٸرۋ.
بۇل ٷشٸن ەلباسى ن.نازارباەۆ بولاشاققا باعدار ەتەتٸن, ۇلتتى ۇيىستىرىپ, ۇلى ماقساتتارعا جەتەلەيتٸن «مەڭگٸلٸك ەل» ۇلتتىق يدەياسىن ۇسىندى.
بۇل يدەيانىڭ نەگٸزگٸ ٶزەگٸ – قول جەتكٸزگەن تەۋەلسٸزدٸكتٸ ارى قاراي باياندى قىلىپ ۇستاپ تۇرۋ, مەڭگٸلٸك ەلگە اينالىپ, ونى كەيٸنگٸ ۇرپاققا ەڭ اسىل ميراس رەتٸندە قالدىرۋ, بايلىعىمىز دا, باقىتىمىز دا بولعان مەڭگٸلٸك تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸ كٶزدٸڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋ.
ول ٷشٸن ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ بويىنا وتانسٷيگٸشتٸك, پاتريوتتىق سەزٸمدەردٸ قالىپتاستىرىپ, تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ قۇندىلىعىن ولارعا بارىنشا تٷسٸندٸرۋ قاجەت. سەبەبٸ, قازاقستان ازاماتتارىنىڭ بٸر عانا وتانى بار – ول تەۋەلسٸز قازاقستان.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ
دٸن ٸستەرٸ كوميتەتٸ جانىنداعى
دٸن مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ عىلىمي-زەرتتەۋ جەنە تالداۋ ورتالىعىنىڭ
اعا عىلىمي قىزمەتكەرٸ
قانات بەيسەنعازين
ۇلت پورتالى
