Táýelsizdik - basty qundylyq

Táýelsizdik - basty qundylyq

Eýraziia tósinde saltanat quryp, túrki halqynyń damýyna yqpal etken memlekettik qurylymdardyń túrli damý kezeńderden ótkeni belgili. XV ǵasyrdyń ortasynda tarih sahnasyna shyqqan Qazaq memleketi de ótkeleń sátter men syn saǵattardy basynan ótkerdi.

Bir aýyz sózben jaýdyń da betin qaitaryp, daýdy da sheshken dana halyqtyń ultjandy uldary ár kezeńde tarih sahynasyna shyǵyp otyrdy.

Halyqtyń qamyn jep, ultynyń namysyn qorǵaǵan tulǵalardyń qiyn-qystaý kezde aitqan qisyndy sózderi ulttyq ideologiiaǵa ainalyp jatty.

Jońǵar shapqynshylyǵy kezinde Táýke hannyń bilerine ilesip barǵan Qazybek bidiń jas kezinde qalmaq qońtaishysyna aitqan:

«Biz – qazaq degen mal baqqan elmiz,

Eshkimge soqtyqpai jai jatqan elmiz.

Elimizden qut-bereke qashpasyn dep,

Jerimizdiń shetin jaý baspasyn dep,

Jylqy qylyn naizasyna taqqan elmiz.

Eshbir dushpan basynbaǵan elmiz,

Basymyzdan sóz asyrmaǵan elmiz.

Dosymyzdy saqtai bilgen elmiz,

Dám-tuzdy aqtai bilgen elmiz.

Asqaqtaǵan han bolsa,

Han ordasyn taptai bilgen elmiz.

Atadan ul týsa,

Qul bolam dep týmaidy.

Anadan qyz týsa,

Kúń bolam dep týmaidy,

Sen temir de, men kómir – eritkeli kelgenmin,

Qazaq-qalmaq balasyn telitkeli kelgenmin.

Tanymaityn jat elge — tanysqaly kelgenmin,

Tanysýǵa kónbeseń – shabysqaly kelgenmin.

Sen qabylan, men arystan – alysqaly kelgenmin,

Tutqyr sary jelimmen jabysqaly kelgenbiz.

Bitim berseń – jónińdi ait,

bermeseń – turysatyn jerińdi ait!» - asyl sózderi qazaq ultynyń kelbetin kórsetip turǵandai.

Al, Qazaq handyǵynyń tarihi murageri bolyp tabylatyn Qazaqstan Respýblikasynyń jańa tarihynyń jarqyn betteri XX ǵasyrdyń sońynda bastaldy.

Keńes Odaǵy ydyraǵannan keiin, 1991 jyly 16 jeltoqsanda Qazaqstannyń Joǵarǵy Keńesi «Táýelsizdik pen memlekettiń egemendigi týraly» zańdy qabyldap, óz egemendigin jariialady jáne halyqaralyq qaýymdastyq tarapynan táýelsiz memleket retinde moiyndaldy.

Ushqan qustyń qanaty talatyn ulan baitaq aimaqty ielengen, territoriiasy jaǵynan álemde toǵyzynshy oryndy alyp jatqan Qazaqstan Respýblikasy Táýelsiz memleket retinde qarqyndy damyp keledi.

Mine, ata-babalarymyzdyń san ǵasyrǵy armany bolǵan táýelsizdikke qol jetkizgenimizge týra 25 jyl boldy.

Táýelsizdik úshin ata-babalarymyz ǵasyrlar boiy qan tókse, Keńes ókimeti kezinde 1986 jyly 16 jeltoqsanda alańǵa shyqqan jastar Táýelsizdik tańynyń atýyn jaqyndatty.

Sodan beri óziniń memlekettik Eltańbasy, Týy, Ánurany jáne álemdik saiasi sahnada bedeldi Prezidenti bar Qazaqstan básekege qabiletti elý eldiń qataryna endi.

Adamzattyń damý tarihynda 25 jyl qas qaǵym sát retinde qabyldansa, jańa dáýirdegi Qazaqstan tarihynda bul ýaqyt shekarasyn belgilep, ekonomikalyq damyǵan memleket quryp, demokratiialyq qoǵam ornatyp,  elimizdi álemge tanytyp úlgergen syndarly kezeń boldy.

Osy shirek ǵasyr aralyǵynda Qazaqstan ózin ekonomikasy myqty, saiasi turaqty, álemdik arenada oryny bar, áleýeti kúshti memleket retinde kórsete bildi. Sonymen qatar, Qazaqstan óziniń batyl qadamdarymen Ortalyq Aziia memleketterin ǵana emes, álemdik alpaýyt derjavalardy da moiyndatyp úlgerdi. Atap aitqanda, 1991 jylǵy 29 tamyzda iadrolyq qarýdan óz erkimen bas tartyp, Semei iadrolyq poligonyn jaýyp, adamzatty jahandyq beibitshilikke shaqyrdy.

1997 jyly Saryarqanyń tósinde saltanatty jańa astana turǵyzyp, ony álemdik jáne dástúrli dinderdiń, ulttar men ulystardyń, beibitshilik pen kelisimniń ordasyna ainaldyrdy. Sondai-aq, Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyǵy, Islam Konferentsiiasy tárizdi jáne basqa da bedeldi halyqaralyq uiymdarǵa tóraǵalyq etti. Ǵaryshty baǵyndyrý kóp memleketterge buiyrmaǵan baqyt ekenin eskersek, Qazaqstan bir emes úsh ǵaryshker shyǵaryp, ǵaryshtyq memleket bolýǵa áleýetiniń bar ekenin kórsetti. Turaqty saiasatynyń arqasynda 130 ulttar men ulystardyń ortaq úiine, beibit mekenine ainaldy.

Aldyna órshil maqsattar qoiyp, oń nátijege qol jetkize bilgen Qazaqstannyń kelesi aýqymdy maqsaty – 2050 jylǵa deiin álemniń eń damyǵan otyz memleketiniń qataryna kirý.

Bul úshin Elbasy N.Nazarbaev bolashaqqa baǵdar etetin, ultty uiystyryp, uly maqsattarǵa jeteleitin «Máńgilik El» ulttyq ideiasyn usyndy.

Bul ideianyń negizgi ózegi – qol jetkizgen Táýelsizdikti ary qarai baiandy qylyp ustap turý, Máńgilik Elge ainalyp, ony keiingi urpaqqa eń asyl miras retinde qaldyrý, bailyǵymyz da, baqytymyz da bolǵan Máńgilik Táýelsizdigimizdi kózdiń qarashyǵyndai saqtaý.

Ol úshin óskeleń urpaqtyń boiyna otansúigishtik, patriottyq sezimderdi qalyptastyryp, Táýelsizdiktiń qundylyǵyn olarǵa barynsha túsindirý qajet. Sebebi, Qazaqstan azamattarynyń bir ǵana otany bar – ol Táýelsiz Qazaqstan.

Qazaqstan Respýblikasy Mádeniet jáne sport ministrligi

Din isteri komiteti janyndaǵy

Din máseleleri jónindegi ǵylymi-zertteý jáne taldaý ortalyǵynyń

aǵa ǵylymi qyzmetkeri

Qanat Beisenǵazin

  Ult portaly