فوتو: اقوردا
سەناتور ەلي بەكتاەۆ مەملەكەت باسشىسى ق.ك. توقاەۆتىڭ بيىلعى جولداۋى ەل كٷتٸپ وتىرعان كٶپتەگەن ماڭىزدى مەسەلەلەردٸ قامتىعانىن اتاپ ٶتتٸ. ول جولداۋدىڭ مازمۇنىن «ەستۋشٸ مەملەكەتتٸڭ» ناعىز كٶرٸنٸسٸ دەي كەلە, بٸرنەشە مەسەلەلەرگە توقتالدى:
1. بانكتەر تۋرالى جاڭا زاڭ قابىلداۋ جٶنٸندە.
اشىعىن ايتۋ كەرەك, بٷگٸنگٸ تاڭدا ەلدەگٸ بانكتەر جٷيەسٸنٸڭ ەكونوميكاعا جاساپ جاتقان قىزمەتٸ تٶمەن. ولاردىڭ ٸشكٸ تٸرلٸگٸنە ەشكٸم دە ارالاسا المايدى. ارالاسقىمىز دا جوق. ٶكٸنٸشتٸسٸ – بانكتەردٸڭ ەكونوميكا سالاسىنداعى كەسٸپورىندار مەن كەسٸپكەرلەردٸ ناقتى جوبالار بويىنشا قارجىلاندىرماۋى. مٷمكٸن بار شىعار – ساناۋلى جوبالار, تاڭداۋلى كەسٸپكەرلەر. مەنٸڭ بٸلەتٸنٸم – ورتا جەنە شاعىن كەسٸپكەرلەردٸڭ ولاردان قارجى الۋىنىڭ قيىندىعى, پايىزدىق كٶلەمٸنٸڭ جوعارىلىعى, قاعازباستىلىقتىڭ كٶپتٸگٸ.
بٸراق, بانكتەردٸڭ بارلىعىنىڭ دا قارجىلىق جاعدايى مىقتى, توپ-مەنەدجەرلەرٸنٸڭ جالاقاسى جوعارى, تريلليونداعان قارجى قوزعالىسسىز ەسەپشوتتارىندا جاتىر. سوندىقتان دا پرەزيدەنتتٸڭ بۇل سالاداعى سالىق مٶلشەرٸن ەدٸل بەلگٸلەۋ, بانكتەردٸڭ اكتسيونەرلەرٸنٸڭ ديۆيدەندتەرٸنە سەيكەس سالىق تٶلەۋٸ كەرەك ەكەندٸگٸ تۋرالى ايتقانى ٶتە ورىندى. قابىلداناتىن زاڭدا وسى جەنە باسقا دا مەسەلەلەر ناقتىلانۋى كەرەك قوي دەپ ويلايمىن.
2. شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋ جٶنٸندە.
پرەزيدەنت ورتا بيزنەستٸڭ ەل ەنوكوميكاسىنداعى ٷلەسٸن 2029 جىلعا قاراي 15 پايىزعا جەتكٸزۋ تۋرالى ٷكٸمەتكە تاپسىرما بەردٸ. قازٸر بۇل كٶرسەتكٸش – 7 پايىز عانا. دامىعان مەملەكەتتەردە شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸڭ ٷلەسٸ 60-70%-عا دەيٸن جەتەدٸ. ياعني حالىقتىڭ باسىم بٶلٸگٸ ٶز كەسٸبٸمەن اينالاسادى, ٶزٸن-ٶزٸ قامتاماسىز ەتەدٸ دەگەن سٶز. پرەزيدەنتتٸڭ ايتقان تۇرعىنداردىڭ ورتا بۋىن ساناتىن قالىپتاستىرۋ كەرەك دەگەنٸ وسى. ەگەر تۇرعىنداردىڭ جارتىسىنان استامىندا ٶز باسپاناسى, اۆتوكٶلٸگٸ, بالالارىن وقىتۋعا مٷمكٸندٸگٸ, ٶزٸنە جەتەرلٸك تابىسى بولسا ەكونوميكانىڭ دامىعاندىعىنىڭ نەگٸزگٸ كٶرسەتكٸشٸ دە سول بولماق.
3. اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸن دامىتۋ بويىنشا ايتىلعان ناقتى مەسەلەلەر تۋرالى.
- اگروٶنەركەسٸپ كەشەنٸن تٸكەلەي سۋبسيدييالاۋ تەسٸلٸنەن ارزان نەسيە بەرۋ تەسٸلٸنە بٸرتٸندەپ كٶشۋ. شارۋالاردىڭ بٸرازدان بەرٸ ايتىپ جٷرگەنٸ دە وسى, ۇزاق مەرزٸمگە, ارزان پايىزبەن نەسيە بەرٸلسە – جاۋاپكەرشٸلٸك تە ارتادى, مەملەكەتتٸڭ قارجىسى دا شىعىن بولمايدى.
- اۋىلشارۋاشىلىعىنداعى ستاتيستيكانى شىنايىلاندارۋ وسى سالانى دامىتۋدىڭ شىنايى نەگٸزٸن قالايدى دەپ ويلايمىن. مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ كٶبەيگەنٸمەن, ناقتى كٶرسەتكٸشتەردٸڭ جاقسارماۋىنىڭ سەبەبٸ دە وسىندا جاتىر.
- اۋىل تۇرعىندارىنا ٶز ٶنٸمدەرٸن ٶندٸرۋگە, ٶڭدەۋگە جەنە ساتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن ينفراقۇرىلىم قۇرۋ – اۋىلشارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸ كٶلەمٸنٸڭ ارتۋىنا, باعانىڭ تٶمەندەۋٸنە وڭ ەسەر ەتەتٸنٸ داۋسىز. اۋىل ازاماتتارىنىڭ, جاقسى قولداۋ بولسا, ەسٸگٸنٸڭ الدىنداعى شارۋاشىلىقپەن ٶزٸن دە, ٶزگەنٸ دە كٶكٶنٸسپەن, باۋ-باقشا ٶنٸمدەرٸمەن, ەت, ٸرٸمشٸك, سٷت–مايمەن قامتاماسىز ەتەتٸن مٷمكٸندٸگٸ تولىق بار. تەك ولاردى ساتىپ الۋ, ساقتاۋ, نارىققا شىعارۋ ينفراقۇرىلىمىن جاساۋ كەرەك.
پرەزيدەنتٸمٸز ق.ك. توقاەۆتىڭ بيىلعى جولداۋىندا, قارجى-نەسيە, سالىق ساياساتىنا, يندۋسترييانى دامىتۋعا, ينفراقۇرىلىمدى, كادرلىق ەلەۋەتتٸ ارتتىرۋعا, ەكولوگييا, مەديتسينا, بٸلٸم, سپورت سالالارىنا قاتىستى كٶپتەگەن ماڭىزدى تاپسىرمالار بەرٸلٸپ, ناقتى ماقساتتار بەلگٸلەندٸ. سولاردىڭ زاڭنامالىق نەگٸزدەرٸن قالىپتاستىرۋ بويىنشا زور جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ قر پارلامەنتٸنٸڭ دەپۋتاتتارى دا تولىق سەزٸنەدٸ دەپ ايتا الامىن.
