بٷگٸن قر ٷكٸمەتٸنٸڭ وتىرىسىندا ينۆەستيتسييالاردى تارتۋ مەسەلەسٸن قاراۋ قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ ينۆەستيتسييالىق احۋالدى ودان ەرٸ جاقسارتۋ جەنە ەل ەكونوميكاسىنا تارتىلاتىن شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالاردىڭ كٶلەمٸن ۇلعايتۋ جٶنٸندە بٸرقاتار ناقتى تاپسىرمالار بەردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
وسى جىلدىڭ 9 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ينۆەستيتسييالار تارتۋدىڭ بارلىق تٷيٸندٸ كٶرسەتكٸشتەرٸ ٶستٸ. جاڭا كەسٸپورىندار مەن جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلۋدا. ينۆەستورلارعا بارلىق دەڭگەيلەردە مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارى كٶرسەتٸلۋدە. ينۆەستيتسييالار تارتۋدىڭ جاڭا تەسٸلدەرٸ ەنگٸزٸلٸپ جاتىر. دەگەنمەن, پرەمەر-مينيستر قوسىمشا جۇمىستاردىڭ ورىندالۋىن تالاپ ەتەتٸن بٸرقاتار اسپەكتٸگە نازار اۋداردى.
بٸرٸنشٸ. ينۆەستورلارمەن جۇمىس ٸستەۋ ٷشٸن ەكٸمدەردٸڭ ارنايى ورىنباسارلارى تاعايىندالدى, ەر ٶڭٸردە Kazakh Invest ٶكٸلدەرٸ مەن ينۆەستورلارعا قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىقتارى بار, ٶڭٸرلٸك ينۆەستيتسييالىق شتابتار قۇرىلدى. وسىلايشا, ٶڭٸرلەردە ينۆەستورلاردى تارتۋ ٷشٸن تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋگە بارلىق جاعدايلار جاسالعان. وبلىستاردىڭ ەكٸمدەرٸنە بارلىق شتابتىڭ جۇمىسىن ٷيلەستٸرۋ جەنە ٶزارا ٸس-قيمىلدى كٷشەيتۋ تاپسىرىلدى.
ينۆەستيتسييالار جەنە دامۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ دەرەكتەرٸنە سەيكەس, 2005–2017 جىلدار ارالىعىندا ەلٸمٸزگە $264 تٸكەلەي شەتەلدٸك ينۆەستيتسييالار تارتىلعان. الايدا, ينۆەستيتسييالاردىڭ كٶلەمٸ جەكە قاراجاتتاردى تارتۋ جۇمىستارىن كٶرسەتپەيدٸ. جالپى, شىمكەنتتە ينۆەستيتسييالار 275%-عا ٶسكەن, ال جەكە قارجى ٷلەسٸ تەك 65%-دى قۇرايدى. وسىنداي جاعداي سولتٷستٸك قازاقستان, اقتٶبە, قىزىلوردا وبلىستارىندا, استانا قالاسىندا بەلگٸلەنگەن. وسىعان وراي پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆ ەكٸمدەردٸڭ نازارىن جەكە ينۆەستيتسييالار تارتۋ كٶلەمٸن ارتتىرۋ قاجەتتٸگٸنە اۋداردى. وسى ماقساتتا جەكە كەسٸپورىندار مەن كەسٸپكەرلەرگە قولايلى جاعدايلار جاساۋ تاپسىرىلدى.
بۇدان ٶزگە, شەت ەلدەردەگٸ ٶكٸلدٸكتەردە دە بۇل جۇمىس كٷشەيتٸلٸپ, ناقتى ٷيلەستٸرٸلۋٸ تيٸس. ەلشٸلٸكتەردٸڭ نەگٸزگٸ جۇمىسى — ينۆەستيتسييالار تارتۋ مەسەلەلەرٸ. قانداي ەلدەن, قاي ەلشٸلٸكتٸڭ كٶمەگٸمەن قانشا ينۆەستيتسييالار تارتىلعانىن انىقتاۋ ماقساتىندا, بارلىق ەلشٸلٸكتەر جۇمىسىنداعى تارتىلعان ينۆەستيتسييالارعا جەنە ولاردىڭ جۇمىسىنىڭ KPI-نا تالداۋ جٷرگٸزۋ تاپسىرىلدى.
ەكٸنشٸ. ٶڭٸرلەردە ٶتكٸزٸلٸپ جاتقان ينۆەستيتسييالىق فورۋمدار: ەربٸر ٶڭٸرلٸك فورۋم قورىتىندىسىنا سەيكەس بٸرقاتار جوبالار بويىنشا كٶپتەگەن مەموراندۋمدار مەن كەلٸسٸمدەرگە قول قويىلادى. باقىتجان ساعىنتاەۆ قول قويىلعان مەموراندۋمدار بويىنشا ينۆەستيتسييالىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ ساپاسىن ارتتىرىپ, تالداۋ جٷرگٸزۋدٸ تاپسىردى. كەسٸپورىنداردىڭ تابىستى جۇمىس ٸستەۋٸ ەل ەكونوميكاسىن ٶسٸرۋگە قوسىمشا ىقپال ەتەدٸ.
ٷشٸنشٸ. قازاقستاندا جۇمىس ٸستەيتٸن شەتەلدٸك ينۆەستورلار ەلٸمٸزگە وتباسى مٷشەلەرٸمەن بٸرگە كەلەدٸ. سوعان وراي, ولاردى تٸركەۋ, بالالاردى مەكتەپكە دەيٸنگٸ مەكەمەلەرمەن, مەكتەپتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ, مەديتسينالىق كٶمەك كٶرسەتۋ جەنە باسقا دا سەرۆيستٸك قىزمەت كٶرسەتۋگە قاتىستى مەسەلەلەر جيٸ تۋىندايدى. وسىعان بايلانىستى بارلىق ينۆەستورلارعا قىزمەت كٶرسەتۋدٸ بٸر پورتالدا ورتالىقتاندىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ٶتٸلدٸ.
«2018 جىلدىڭ 9 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ينۆەستيتسييا تارتۋدا بارلىق تيٸمدٸ كٶرسەتكٸشتەردٸڭ ٶسكەنٸن مينيستردٸڭ بايانداماسىنان ەستٸدٸك. جاڭا كەسٸپورىندار مەن جۇمىس ورىندارى قۇرىلدى. ينۆەستورلارعا بارلىق دەڭگەيدە مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارى كٶرسەتٸلۋدە. ينۆەستيتسييالار تارتۋدىڭ جاڭا تەتٸكتەرٸ ەنگٸزٸلٸپ جاتىر. دەگەنمەن, بٸراز جاعدايعا نازارلارىڭىزدى اۋدارعىم كەلەدٸ. بٸرٸنشٸدەن, ينۆەستورلارمەن جۇمىس ٸستەۋ ٷشٸن قاجەتتٸ جاعداي جاسالدى. ەكٸمدەردٸڭ ارنايى ورىنباسارلارى تاعايىندالدى. قازٸر ٶڭٸرلەردە قوسىمشا ورىنباسارلار ەلباسىنىڭ كەلٸسٸمٸمەن تاعايىندالعان. ەر ٶڭٸردە «قازاق ينۆەستٸڭ» ٶكٸلدٸكتەرٸ مەن ينۆەستيتسييالىق كٶمەك كٶرسەتۋ ورتالىقتارى اشىلدى. ٶڭٸرلٸك ينۆەستيتسييالىق شتابتار قۇرىلدى. وسىلايشا ٶڭٸرلەردە ينۆەستورلارمەن تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋگە بارلىق جاعداي جاسالدى. سوندىقتان بارلىق ەكٸمدەر بۇل مەسەلەگە بارىنشا جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قاراپ, جۇمىستى ٷيلەستٸرۋٸ جەنە ٸس-قيىلدى كٷشەيتۋٸ قاجەت», - دەدٸ پرەمەر-مينيستر.
ٷكٸمەت باسشىسى كەلەسٸ كەزەكتە ٶڭٸرلەردە جەكە ينۆەستيتسييا تارتۋ جۇمىستارىنىڭ كٶڭٸل كٶنشٸتپەيتٸندٸگٸن باسا اتاپ ٶتتٸ.
«شىمكەنت قالاسىنىڭ ەكٸمٸ عابيدوللا ەبدٸراحىموۆ ٶز بايانداماسىندا قالاعا سالىنعان جەكە ينۆەستيتسييا كٶلەمٸ وقو ٷلەسٸنەن تٶمەندٸگٸ بيۋدجەتتٸك ينۆەستيتسييانىڭ ٶسۋٸنە بايلانىستى دەپ ايتىپ كەتتٸ. مۇنداي بار, ونى قابىلداۋعا بولمايدى. ەگەر بٸز وسىلاي قول قۋسىرىپ وتىراتىن بولساق, وندا بٷكٸل جۇمىسىمىز بيۋدجەتكە قاراپ قالادى. جالپى ينۆەستيتسييا ٶسٸمٸ شىمكەنتتە 275 پايىز, ال جەكە ينۆەستيتسييا ٷلەسٸ 65 پايىز. مۇنداي جاعدايلار سقو, اقتٶبە, قىزىلوردا, استانا قالالارىندا بار. ياعني, جەكە ينۆەستيتسييا تارتۋ جۇمىسى جوق دەگەن سٶز. بارلىق جۇمىس - بيۋدجەتتەن, رەسپۋبليكادان اقشا الۋ, ترانسۇلتتىق كومپانييالاردىڭ ينۆەستيتسيياسىن ەكەلۋ. ال جەكە ينۆەستيتسييا تارتۋ, ولارعا جاعداي جاساۋ جوق. سول سەبەپتەن قۇرمەتتٸ ەكٸمدەر وسىعان باسا نازار اۋدارىڭىزدار», - دەدٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ.
سونىمەن قاتار ول ەلشٸلٸكتەردٸڭ نەگٸزگٸ جۇمىس ەلگە ينۆەستيتسييا تارتۋ ەكەندٸگٸن اتاپ ٶتتٸ جەنە بٸرٸنشٸ ورىنباسارى اسقار مامينگە شەتەلدەن تارتىلعان ينۆەستيتسييالاردى قاي ەلدەن, قاي ەلشٸلٸكتٸڭ كٶمەگٸمەن كەلگەنٸن سارالاۋدى تاپسىردى.
«بٸز جالپى تٷردە بەرەمٸز. ال مٷمكٸن ونىڭ ٸشٸندە بەلگٸلٸ بٸر ەلشٸلٸكتەر عانا جۇمىس ٸستەپ جاتقان شىعار? باسقا جەردەن قىزىعۋشىلىق بولعانىمەن جۇمىس جوق شىعار? قارايىق, جۇمىس بولسا ايتامىز, بولماسا قاجەتتٸ كٶمەك كٶرسەتٸپ, كٷش سالايىق», - دەدٸ ٷكٸمەت باسشىسى.
