رۋحاني جاڭعىرۋ كەرەك پە? يە, كەرەك! نەگە? سەبەبٸ, ححٸ عاسىرعا ادام – ازعىنداپ, قوعام – ساياسي - ەكونوميكالىق داعدارىس, ال تابيعات – ەكولوگييالىق اپاتتارمەن كٸردٸ... بۇعان, بٷگٸنگٸ تابيعاتتاعى جەر سٸلكٸنۋ, ٶرت, سۋ الۋ سيياقتى تٷرلٸ اپاتتار جييلەپ, قوعامدا, ساياسي-ەكونوميكالىق داعدارىس كٶبەيٸپ, ال ادامنىڭ ٶزٸ ازعىنداپ, قىزتەكە, ەركەكشورا, بەتشاقور, ناشاقور ت.ب. ايتپاعاندا, بٷگٸندە شەرمەندەلٸك (ينتسەست) زاڭداستىرىلىپ, بٸر فرانتسييانىڭ ٶزٸندە, اتا-اناسىمەن جەنە قانداس باۋىرلارىمەن نەكەلەسكەن 50 مىڭنان استام, شەرمەندە «جانۇيا» قۇرىلعانى, دەلەل.
سوندىقتان بٷگٸنگٸ پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ رۋحاني جاڭعىرۋ جايلى كٶتەرگەن مەسەلەسٸنە, كەزەكتٸ ساياسي ناۋقان رەتٸندە قاراماي, ونى جٷزەگە اسىرۋعا تيٸسپٸز. ول ٷشٸن بٸز, ەربٸر مەملەكەتتٸڭ قوزعاۋشى كٷشٸ, سول ەلدٸڭ نەگٸزٸن قالاعان ۇلت بولعاندىقتان, مەملەكەتٸمٸزدٸڭ رۋحاني جاڭعىرۋىنا جاۋاپتى ەكەنٸمٸزدٸ مويىنداپ, كٶمەسكٸلەنە باستاعان ٶزٸمٸزدٸڭ ۇلتتىق بەينەمٸزدٸ قايتا جاڭعىرتىپ, جاقسىلىعىمىزدى جەتٸلدٸرٸپ, كەمشٸلٸگٸمٸزدٸ تٷزەتٸپ, ٶزگە ۇلتتارعا ٶنەگە كٶرسەتٸپ, رۋحاني جاڭعىرۋدى ٶزٸمٸزدەن باستاعانىمىز دۇرىس...
زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ ٷشٸن ھەم سالاماتتى ۇرپاق قالىپتاسۋ ٷشٸن رۋحاني تەربيە تال بەسٸكتەن باستىلۋى كەرەك.
ول ٷشٸن جاس ۇرپاققا رۋحاني تەربيە بەرەلٸك...
تٸرشٸلٸك (بيوسفەرا) ەلەمٸنەن ٶتٸپ, ەندٸ باستالعان سانا (نووسفەرا), ەلەمٸنٸڭ زاڭدارىنا ساي, ٶمٸر سٷرەتٸن جاس ۇرپاقتى تەربيەلەۋدٸ باستاماس بۇرىن, بٸز ولاردى, ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعىنان حاباردار ەتەلٸك. تەن تەربيەسٸ ادامدى تابيعاتپەن بايلانىستىرىپ, وعان تەنٸ اۋىرماي, تابيعات زاڭىنا ساي تٸرشٸلٸك كەشۋدٸ ٷيرەتسە, جان تەربيەسٸ, ادامدى جانى قينالماي, قوعامدا ٶمٸر سٷرۋگە ٷيرەتەدٸ, ال رۋح تەربيەسٸ, ۇرپاقتى بولاشاقپەن بايلانىستىرىپ, ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعىنا ساي, تابيعات, قوعاممەن, ٷيلەسٸمدٸلٸكتە بولۋعا تەربيەلەيدٸ...
سوندىقتان, بٸز, ۇرپاق ساباقتاستىعىن, ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعىنا ساي ەتۋٸمٸز ٷشٸن, مەكتەپتەپتەردە, ادامنىڭ بٷگٸنٸ ٷشٸن عانا بەرٸلٸپ جاتقان, پەندەشٸلٸك (جاراتىلىستانۋ-قوعامدىق) ٸلٸمدەرگە قوسا, جاس ۇرپاققا رۋحاني تەربيە بەرۋ جاعىندا ويلاستىرۋىمىز كەرەك. ال, ول ٷشٸن بٸز بٷگٸن ەڭ الدىمەن جٷيەسٸز, تيٸپ-قاشىپ بەرٸلٸپ جٷرگەن تەن-جان تەربيەسٸندەگٸ, كەمشٸلٸكتەرٸمٸزدٸ تٷزەتٸپ, ولقىلىقتاردى تولتىرىپ, ۇرپاق تەربيەسٸن ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعىنا ساي ەتٸپ, رۋحاني تەربيەمەن ٷيلەسٸمدٸلٸكتە بەرۋ جاعىن ويلاستىرۋىمىز كەرەك...
ول ٷشٸن تەربيەدەن عىلىمدى ٸلگەرٸ جٸبەرمەلٸك...
ۇلى فارابي عىلىمعا قارسىلىعىنان ەمەس, ال ادامزاتتىڭ بولاشاعىن ويلاعاننان, ەلەمدٸك تەپە-تەڭدٸك, ياعني ٷيلەسٸمدٸلٸكتٸڭ بۇزىلۋىنان قورقىپ "ادامزات ٷشٸن, تەربيەسٸز بٸلٸم - قاۋٸپتٸ" دەگەن, ەسكەرتۋٸن تىڭداماي, پەندەشٸلٸكپەن ادام جٷرەگٸ جوق, قۋاتى مول – عىلىمدى, جٷرەگٸ بار, قۋاتى از تەربيەدەن ارتىق دامىتتى... نەتيجەدە, عىلىمنىڭ ارقاسىندا اتوم بومباسى شىعارىلدى, بٸراق رۋحاني تەربيە بولماعاسىن, ودان كەلەر زييان ەسكەرٸلمەدٸ. بۇل ۇرپاق تەربيەسٸنە تەك عىلىمي نەگٸز ەمەس, رۋحاني تەربيەدە بەرۋ كەرەك دەگەن سٶز.
عىلىمنىڭ دامۋ نەتيجەسٸندە, ۇيالى تەلەفون دٷنيەگە كەلدٸ, بۇل جاقسى. بٸراق ادام ۇرپاعىنىڭ بولاشاعىن ويلاماي, ۇيالى تەلەفوندى بۇرىس پايدالانۋ ادامنىڭ ساناسىن بودانداپ, تالداۋ قاسيەتٸن تٶمەندەتٸپ, ونىڭ كەلەشەكتە ٶزٸ تٷگٸل ۇرپاعىنا زييان كەلتٸرەتٸنٸن, ال ودان شىعاتىن رادياتسييالىق سەۋلە 4 گرەي بولسا وبىر, بەدەۋلٸك, بەلسٸزدٸك تەرٸزدٸ قاتەرلٸ ناۋقاستاردى كٶبەيتٸپ, ادامدى اۋىرتاتىنىن, ال 9 گرەي بولسا ٶلتٸرەتٸنٸن, رۋحاني ۇستانىم جوقتىقتان, ياعني تەربيەدەن عىلىم ٸلگەرٸ كەتكەندٸكتەن ايتىلمادى, ەلٸ ايتىلماي كەلەدٸ...
ادامزات ەرتەڭٸن ويلاماي تەك بٷگٸنٸمەن ٶمٸر سٷرگەندٸكتەن, «...ەندٸ 10-15 جىلدان, ادامزاتتىڭ اتقاراتىن جۇمىسىنىڭ 50 پايىزىن روبوت اتقاراتىن بولادى» دەپ قۋانادى. سوندا جۇمىسسىز قالعاندار ناپاقاسىن قالاي تابادى? ونىڭ ٷستٸنە «جۇمىس» سانالى ادام ٷشٸن, تەك ناپاقا تابۋ ەدٸسٸ ەمەس, ال سانالى ادامعا ادامي قاسيەت (گورمون) سىيلايتىن قۇرال. سوندىقتان, ادام قازٸردٸڭ ٶزٸندە جٷيەلٸ رۋحاني تەربيە جوقتىقتان, كٸنەلٸ بولۋدان قورىقسا دا, كٷنە جاساۋدان قورىقپاي, ٶز ناپاقاسىن ەڭبەكپەن ەمەس, قۋلىقپەن تابۋدان ۇيالمايتىن بولدى...
ادام كٸنەلٸ بولۋدان قورقادى, ال كٷنە جاساۋدان قورىقپايدى...
ادامزات, ٶركەنيەت تۋىندىلارى: رەنتگەن, راد, گرەي, زيۆەرت, بەر شىعاراتىن رادياتسييالىق سەۋلەلەردەن: اق قان, بەدەۋلٸك, وبىر ت.ب. قاتەرلٸ ناۋقاستارعا شالدىعۋى مٷمكٸن ەكەنٸن بٸلٸپ, ولاردان قورقادى. ال رۋحاني ساۋاتسىزدىقتان, نەپسٸنٸ تەجەي الماي, ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعى تٷگٸل, تٸپتٸ تابيعات, قوعام, ادام زاڭدارىنا قايشى ٶسەك, ٶتٸرٸك ايتىپ, جالاقورلىق, زيناقورلىق, ت.ب. جاساپ «كٸرلەۋدەن», ياعني كٷنە جاساۋدان قورىقپايتىن بولدى. سوندىقتان, بٷگٸن, يمان ازايىپ, جٷرەك قاتايدى... نەتيجەدە, قارتتار, جەتٸمدەر, انالار ٷيلەرٸ كٶبەيدٸ...
ادامزات, ۇرپاعىنىڭ ەرتەڭٸن ويلاماي, تەك ٶزٸنٸڭ, بٷگٸنٸمەن عانا ٶمٸر سٷرگەندٸكتەن ول, اقشا ٷشٸن: تەتتٸ تاعامدارعا (تورت, ت.ب.), قانتتان 200 ەسە كٷشتٸ, دەمدەۋٸش (اسپارتام) قوسىپ, سۋساقتىقتى (ديابەت) كٶبەيتسە, ال جاس ۇرپاقتى ۇيالى تەلەفونعا تەۋەلدٸ ەتٸپ, بەلسٸزدٸك تەرٸزدٸ اۋرۋلاردى كٶبەيتتٸ, وسىنداي «جاڭالىقتارىمەن» ادامزات بٷگٸن ٶز تامىرىنا بالتا شابۋدا. سوندىقتان, ۇرپاق جايىن ويلاساق, بٸز, وسىلارعا تەك عىلىمي نەگٸز بەرۋمەن شەكتەلمەي, رۋحاني جاعىندا ويلاستىرىپ, ادامعا زييان كەلمەيتٸن جاعىن دا قاراستىرىپ, پايدالانۋىمىز كەرەك.
تەن تازالىعىمەن قاتار, ادامعا جان تازالىعىدا قاجەت. سوندىقتان, بٸز ارام-ادالدى ارالاستىرماۋ ٷشٸن, جاس ۇرپاققا ارام-ادالدى اجىراتۋدى ٷيرەتكەنٸمٸز دۇرىس. قازٸر, ەل يللياھي (ترانستسەندەنت) قۋاتىن بٸلمەگەندٸكتەن, ياعني رۋحاني ناداندىقتان, بالا ەمٸزٸپ جاتىپ «قوس ماحابباتتى قوسۋ» دەپ, ارام-ادالدى ارالاستىرىپ, جىنىستىق قاتىناس جاسايدى. وسىنىڭ, نەتيجەسٸندە, پايدا بولعان بالانىڭ, سايتانىمەن (پرولاكتين) پەرٸشتەسٸ (وكسيتوتسين) قوسىلىپ, ونىڭ تٸلٸ تەتتٸ, بٸراق جٷرەگٸ قاتتى كەززاپ بولىپ, تالايدى تاقىرعا وتىرعىزارى سٶزسٸز...
«جاقسىلىق قىلساڭ دا ٶزٸڭە, جاماندىق قىلساڭدا ٶزٸڭە...»
عۇلامالار: «ناپاقاڭ ٷشٸن, فەنيدە جيعان شاقاڭنان (تيىن-تەبەنٸڭنەن), يمانىڭ ٷشٸن جيعانىڭ, ەڭ بولماسا بٸر مىسقال (2,5گر.) ارتىق بولسىن» دەگەن. بۇل, «جاساعان پەندەشٸلٸگٸڭنەن, جاساعان جاقسىلىعىڭ كٶپ بولسىن» دەگەن. ال, «جاقسىلىقتى» ادام, بٸرەۋ ٷشٸن, نە فەنيدەگٸ ابىرويى ٷشٸن, نە جاراتۋشى ٷشٸن دە ەمەس, ال ٶز جانى «كٸرلەمەۋ» ٷشٸن ٸستەيدٸ. ال جانى «كٸرلەگەن» پەندەنٸڭ, قانشا ابىروي, اتاق, اقشاسى بولعانمەن, ونىڭ جٷرەگٸن قورقىنىش بيلەپ, رۋحى باياز تاپپاي, ول قۋانىشتىڭ دەمٸن, باقىتتىڭ مەنٸن بٸلمەۋمەن, تٸرشٸلٸك كەشەدٸ...
"ادامنىڭ رۋحى شىنىمەن «كٸرلەي» مە ەكەن?" دەگەن سۇراقتىڭ جاۋابىن ۇلتىنا, دٸنٸنە قاراماي, كٶپتەگەن عالىمدار ٸزدەدٸ. دەگەنمەن, ٸزدەگەن 10 عالىمنىڭ ٸشٸندە, بٸرٸنشٸ بولىپ, جان سالماعىن 1854 جىلى رۋدولف زيۆەرت, ال ەڭ سوڭىندا 2008 جىلى ناناتەحنولوگييا ەدٸسٸمەن الەكس زەتل ٶلشەدٸ. بٸراق, سوڭعى نٷكتەنٸ, فەنيدەن باقيعا اتتانىپ بارا جاتقان ادامنىڭ جانىن, گرەيس شكالاسى ارقىلى, پسيحوستازييا ەدٸسٸمەن ٶلشەپ, بوريس يسكاكوۆ قويدى... بۇل جاڭالىق, عالىمداردىڭ «ەلەم قۇرىلىمىنا» دەگەن, كٶزقاراسىن ٶزگەرتتٸ...
نەتيجەدە, ادام جانىنىڭ سالماعى 2,5گر.-6,5گر. ارالىعىندا ەكەنٸ انىقتالدى. بۇدان, ەگەر جان 2,5گر.-4,5گر. ارالىعىندا بولسا, ول كٸرلەمەگەن, تازا, جەڭٸل بولعاندىقتان, ونىڭ ٶمٸرٸ مەندٸ, تٸرشٸلٸگٸ سەندٸ بولىپ, ول باقيلىقتا - اسپانعا («قارا ويىق»), ياعني - جۇماققا, ال «كٸرلەگەن», ياعني كٷنەسٸ كٶپ بولسا, جان 4,5 گر.- 6,5 گر. اراسىندا بولىپ, وندا, ونىڭ, جانى باياز تاپپاي, جٷرەگٸن قورقىنىش بيلەپ, ول جانىن تاپسىرا الماي, الاسۇرىپ, باقيلىقتا, جەرگە كٸرەدٸ (كولسك جارتىارالى, نە «داربازا»), دوزاققا بارادى" دەگەن, بولجام جاساۋعا بولادى.
ال, كٷنەھار, ەشقاشان كٷنەسٸنەن, جازالانباي, قۇتىلىپ كەتپەيدٸ. بۇل, ەلەمدٸك ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭى. جاراتۋشى ونىڭ, ٶزٸن بولماسا, بەرٸبٸر تەنٸن اۋىرتاتىن - 6, ياعني دەنساۋلىق, بوستاندىق, تىنىشتىق ت.ب. جانىن قينايتىن – 6, ياعني اتا-انا, بالا, جارى, ت.ب. رۋحىن كٸرلەتەتٸن - 6 جاقىنى, يمانىمەن, تەۋبەسٸن الۋمەن بٸرگە, ونىڭ فەنيدە جيعان ابىروي, اتاعىندا قوسىپ الۋ ارقىلىدا, جازالايدى. ال ابىروي سانالى ادامعا, ەكٸ دٷنيەدە بٸردەي كەرەك
جٷيەلٸ رۋحاني تەربيە جوقتىقتان, پەندەشٸلٸك باسىم بولدى...
«مىڭ جىل بۇرىن, 1/1000-ۋەلي, جٷز جىل بۇرىن 1/40-قىدىر بولسا, ال بٷگٸن, 1/2 سايتان بولدى». نەگە? ... جاراتۋشى تابيعات, قوعام, ادامدى بٸرتۇتاس بٸرلٸك ەتٸپ جاراتىپ, ونىڭ تٸرشٸلٸككە يە بەس تۋىندىسى: ٶسٸمدٸك, زەرە (ميكرو) اعزا, جەندٸك, حايۋان, ادام, سونىڭ ٸشٸندە, تەك ادامعا عانا, ەلەمدٸك سانا ەلەمٸمەن بايلانىساتىن سانا بەرگەن. سول سانا ارقىلى, وعان ٶزٸنٸڭ وي-پٸكٸرٸ, نيەتٸ, ٸس-ەرەكەتٸ شىعاراتىن ەل يللياھي (تىلسىم) قۋاتىمەن, 7 بەزٸندەگٸ 7 مىڭ قوزدىرعىشىمەن (گورمون) 2 تٷرلٸ قۋات الىپ, تەك ٶزٸن ەمەس, بٷكٸل جەر جٷزٸندەگٸ تەپە-تەڭدٸكتٸڭ ساقتالۋىن, ياعني ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعى بۇزىلماۋىن قاداعالاۋ تاپسىرىلعان...
دەگەنمەن, ادام, ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعىنا ساي, بەرگەنگە قاناعاتتى, العانعا سابىرلى بولىپ, تاپسىرمانى قاداعالاۋدىڭ ورنىنا, ول م ح N = X < ∞, ۇستانىمەن, ياعني «ٶزٸنە جاقسىلىق تٸلەۋٸن, دانالىعىنا كٶبەيتٸپ, بەلگٸسٸزدٸككە جەتٸپ, شەكسٸزدٸككە بەت الدى... سٶيتٸپ, ادام, ەل يللياھي (ەرۋاق) قۋاتىن جەر بەتٸندەگٸ, تٸرشٸلٸكتٸڭ يگٸلٸگٸنە جۇمساۋدىڭ ورنىنا, بايلىق, بيلٸك, اقشا, ياعني تەنٸمەن جانىن راحاتقا بٶلەيتٸن زاتتاردىڭ بەرٸن, تەك بٷگٸن, تەك ٶزٸم, شەكسٸز, الا بەرسەم,...دەگەن, ۇستانىممەن, بٷگٸنگٸ كٷنگە جەتتٸ...
...سوندىقتان, ادامنىڭ ٶزٸ تٷگٸل, سٶزٸمەن, ويىدا, تەني (ماتەرييا) قاسيەتكە يە ەكەنٸن, عىلىم مويىنداسادا, بٷگٸنٸمەن عانا, ٶمٸر سٷرەتٸن ادام, مۇنى مويىنداۋعا قۇلىقسىز... ال, ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعىن بۇزاتىندا-تٷزەيتٸندە, وسى اق-قارا 2 قۋات. 1.فالاق-دارۋن (جارىق سەۋلە) ونى باتا, العىس, مەيرٸم ت.ب.ادامنىڭ ادامي پەيلٸ شىعارادى. 2. حالاق-دارۋن (جٷيەسٸز سەۋلە) مۇنى ادامنىڭ: كٷنشٸلدٸك, قىزعانىش ت.ب جامان ويلارىمەن, جەمقورلىق, زيناقورلىق سيياقتى ەرەكەتتەرٸ شىعارادى... بٷگٸندە «ادام پەيلٸنەن تابادى» دەگەن قارا قۋات كٶبەيدٸ...
سول سەبەپتٸ, قازاقستانداعى كيٸكتٸڭ قىرىلۋىن ىسىراپشىلدىقتىن, ال جەمقورلىقتىڭ كٶبەيۋٸن, ارام سٷت ەمگەن, «ازامات» اتالعانداردىڭ كٶبەيۋٸنەن, ال وبىردىڭ (راك) كٶبەيۋٸن زيناقورلىقتان (باقارا سٷرەسٸ, 234 ايات. يددا مەرزٸمٸ), سونداي-اق بٷگٸنگٸ الاپات داۋىل, جازدا قار جاۋىپ, كٷننٸڭ سۋىتۋى, ت.ب. ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعىن بۇزعانىمىزدىڭ ەسكەرتۋٸ دەپ, بٸلٸپ قورىتىندى شىعارۋىمىز كەرەك... سونىمەن بٸرگە, بۇل جاس ۇرپاققا, تەك تەن-جان تەربيەسٸن بەرۋمەن شەكتەلمەي, جٷيەلٸ رۋحاني تەربيەدە بەرۋ كەرەكتٸگٸن مەڭزەمەيمە?!.
بەلگٸلٸ عالىم ا. گوستەۆ اشىنا «دۋحوۆنو-رەليگيوزنىە تراديتسيي گوۆوريات و توم, چتو ۆسە مىسلي ي وبرازى, كوتورىە پوروجدايۋتسيا چەلوۆەكوم, فيكسيرۋيۋتسيا نا نەكوم «پلانەتارنوم» ي داجە «ۆسەلەنسكوم» ۋروۆنە, پوەتومۋ ليۋدي نە يمەيۋت پراۆا زاسوريات «پسيحوسفەرۋ پلانەتى» دەدٸ. بۇل, «ادام, جامان وي, تەرٸس ەرەكەتٸمەن, ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸگٸن بۇزۋعا, ياعني تٸرشٸلٸك كٸندٸگٸن لاستاۋعا حۇقى جوق» دەگەن. ال, بٷگٸنگٸ قوعامدا «بالىق, باسىنان شٸرٸپ» حالىقتىڭ قامىن جەۋگە تيٸس, «ازامات» دەپ, جٷرگەن جاندارىمىز, حالىقتى, ٶزدەرٸ جەپ جاتقان جوقپا?!
ەلٸكتەۋدٸڭ زاردابى
«پىشاق, دۇرىس پايدالانساڭ, ادامنىڭ قولىن ۇزارتاتىن قۇرال, ال بۇرىس پايدالانساڭ ادامدى جارالايتىن – قارۋ». قازٸرگٸ تۆ, اعارتۋدان گٶرٸ, ازدىرۋعا بەت بۇرعان سەكٸلدٸ, سەبەبٸ «امەريكانىڭ كٷلكٸلٸ ۆيديوسى» سيياقتى حابارلارعا ەلٸكتەۋمەن جاسالعان, ۇلتىمىزعا جات, ادامنىڭ نورادرەنالينٸن قوزدىرىپ, ونىڭ ساناسىن وتتان الىپ, سۋعا سالاتىن, ياعني بٸرەۋدٸڭ قورىققانىنان لەززات الىپ, قارا قۋات جينايتىن, وسىنداي حابارلارعا, ۇرپاق جايىن ويلاساق, توسقاۋىل قويۋىمىز كەرەك! مۇنىڭ سەبەبٸن, ماماندار ايتسىن... ەلەمدە, قازٸر ادام ساناسىن جاۋلاۋ ٷشٸن «سوعىس» جٷرٸپ جاتىر. بۇعان, بٸر اقش 1 جىلدا 5 ملرد دوللار جۇمسايدى ەكەن...
«لەززات كٷنٸ» (دەن ورگازما) «مەيرامىن» دٷنيەگە ەكەلٸپ «ايىنا, تانىمايتىن كٸسٸمەن, بٸر رەت بولسادا جىنىستىق قاتىناسقا تٷسۋ, دەنساۋلىققا ٶتە پايدالى» دەپ, جەزٶكشەلٸكتٸ اشىق جارنامالاپ, جٷرگەن دوننا شيحەننٸن سٶزٸنە سەنٸپ, ەكٸقابات بولىپ, بالاسىن قوقىسقا تاستايتىندار كٶبەيدٸ. بٸز, قازٸر, جاس ۇرپاقتىڭ, «ٸرگەتاسىن» دۇرىستاپ قالاپ, ياعني نەپسٸسٸن تەجەپ, يماندىلىققا باۋلىپ, رۋحاني تەربيە بەرٸپ, بولعىزباۋدىڭ ورنىنا, «مەكتەپتە, جٷكتٸ بولماۋ جولدارىن ٷيرەتۋ كەرەك» دەپ, ۇيالماي, نەتيجەسٸمەن كٷرەسۋگە ٷگٸتتەپ جٷرمٸز...
قازٸر, ٷلگٸ تۇتقان, ورىستارىمىز «سپاسيبو, ياعني «سپاسي بو(گ)» دەپ, جاراتۋشىدان, ٶزٸنە كٶمەكتەسكەن ادامعا تٸلەك ايتسا, ولار «نە ستويت» دەپ قابىلداماعاسىن, بٸزدە سولارعا ەلٸكتەپ, بٸرەۋ كٶرسەتكەن كٶمەگٸمٸز ٷشٸن «راحمەت» دەپ تٸلەك ايتسا, «ەدەپتٸلٸك بەلگٸسٸ» دەپ ەسەپتەپ, «وقاسى (قاجەتٸ) جوق» دەپ, تەرك ەتەمٸز. ال,«راحمەت» (تولىق «راحىم ەت, اللا») بۇل سٶز قازٸر, العىس بولىپ ەسەپتەلەدٸ. ال, بۇل العىس ەمەس, تٸلەك, قازٸر كٷنەسٸز ادام جوق, سوندىقتان, بۇل, جاراتۋشىدان, ٶزٸنە كٶمەكتەسكەن ادامنىڭ كٷنەسٸن كەشٸرۋدٸ سۇراۋ, ياعني يماندىلىق.
ادامنىڭ باسىنا تٷسكەن سىناق, ەگەر, اللادان بولسا - «جازمىش» دەيدٸ, ال «تاعدىر» دەپ, جاراتۋشىنىڭ ادامعا بەرگەن 2 جولىنىڭ بٸرٸن اتايدى. قاي جولمەن جٷرۋدٸ, سانالى ادام, ٶزٸ شەشەدٸ. سوندىقتان دا, «ادام, ٶز تاعدىرىنىڭ ۇستاسى» دەيدٸ. تۋرا جولمەن جٷرگەنگە, بەلە جوق. ال, نەپسٸسٸن تەجەي الماي, جاراتۋشىنىڭ تۋرا جولىمەن جٷرمەي, اداسقان ادامعا, قاتەسٸن ٶزٸنەن ەمەس, ٶزگەدەن كٶرۋ ٷشٸن «تاعدىرمەن» «جازمىشتى» شاتاستىرعان ىڭعايلى. بۇل, وعان قاتەسٸن ٷكٸمەتتەن, زاماننان, ت.ب., تٸپتٸ جاراتۋشىدان كٶرسەدە, ٶزٸنەن كٶرمەۋگە جاقسى ...
ماحاببات جەنە قۇمارلىق (عاشىقتىق). بۇل ەكەۋٸ, ەكٸ تٷرلٸ سەزٸم. ەگەر, سەزٸمنٸڭ ەمٸرشٸسٸ جٷرەك بولسا, وندا ادامنىڭ پەرٸشتەسٸ ويانىپ (وكسيتوتسين), سٷيٸكتٸسٸن كٶرگەنٸنە-اق كٶڭٸلٸ تولادى, بۇل, سٷيٸكتٸسٸنٸڭ جانىنا قىزىققانى, ياعني رۋحاني جاقىندىعى. بۇل سەزٸمدٸ – ماحاببات دەيدٸ. ال ەگەر, ادامنىڭ سەزٸمٸنٸڭ ەمٸرشٸسٸ نەپسٸ بولسا, ول «سٷيٸكتٸسٸنٸڭ» تەنٸنە, ياعني سىمباتىنا قىزىعىپ, ونىڭ سايتانى ويانىپ (ەندورفين), جىنىستىق جاقىندىققا ۇمتىلادى. بۇل - قۇمارلىق. شىن سٷيگەن ادام, نەكەسٸ قيىلماي, «جاقىندىققا» بارمايدى!
قازٸر بالالاردا تۋابٸتكەن ناۋقاستار نەگە كٶبەيدٸ?
بٷگٸندە, بالانىڭ سال (دتسپ), ميكەششە (اۋتيزم), ميعۇلا (پاركينسون) ت.ب. ناۋقاستارعا شالدىعىپ تۋىلۋى, كەدۋٸلگٸ جاعدايعا اينالدى. «بۇرىن, ٶتە سيرەك كەزدەسەتٸن بۇل ناۋقاستار, قازٸر نەگە كٶبەيدٸ?» دەگەن, سۇراققا, تٸپتٸ قازٸرگٸ مەديتسينادا تۇشىمدى جاۋاپ بەرمەيدٸ. قازٸر ەلەمدە, 1/42 ميعۇلا, ميكەششە, سال ناۋقاستارىمەن تۋىلسا, بٸزدٸڭ ٶزٸمٸزدە 19 مىڭ بالا سال اۋرۋىمەن تٸركەۋدە تۇر... مۇنى, بٸردە تابيعاتتىڭ توسىن سىيى دەسە, ەندٸ بٸردە ٶركەنيەتتٸڭ دامۋىنان دەيدٸ, ال كەيدە, تٸپتٸ «جازمىش» دەپ, قۇدايدان كٶرسەدە, ادام ٶزٸنەن كٶرمەيدٸ...
ال, بۇل ناۋقاستارعا كٸنەلٸ, نەپسٸنٸڭ قۇلى بولعان, رۋحاني نادان ادامنىڭ ٶزٸ. بۇرىندا, ۇرپاق ساباقتاستىعىمىز مىقتى, اتا-انا بالالارىنا سىيلى كەزدە, مۇنىڭ سەبەبٸن قازاقتىڭ كەزكەلگەن كەيۋاناسى بٸلٸپ, الدىن الۋعا تىرىساتىن ەدٸ. ولار كەلٸنٸ ەكٸقابات بولىپ, بالا كٶتەرگەسٸن 4-5 ايدان باستاپ, كەلٸنٸنٸڭ ەلسٸز, ال ٶز بالاسىنىڭ نەپسٸقۇمار ەكەنٸن بايقاسا «تۋماي جاتىپ, نەمەرەمنٸڭ باسىنا, توقپاق تيٸپ, ميكەششە بولىپ جٷرمەسٸن» دەپ, كەلٸنٸن, بوسانعانشا, قاسىنا الىپ جاتقاسىن, «بۇل ناۋقاستار, بٸزدە بولماعان» ەدٸ... دەۋگە بولادى.
بۇل, ناۋقاستاردىڭ, بٸزدە پايدا بولۋىنا اراق, شاراپ, ەسٸرتكٸمەن بٸرگە, باق-تىڭ جىنىستىق «ويىنداردى» ٷزدٸكسٸز جارنامالاۋىدا سەبەپ بولسا, ەكٸنشٸ سەبەپ «ەكٸقابات كەزدەگٸ, جىنىستىق قاتىناستىڭ, لەززەتٸن-اي» دەپ, تامسانا ۋاعىزداپ جٷرگەن تۋتتي لارسەن سەكٸلدٸ زالىمداردىڭ سٶزٸنە سەنٸپ, جابايى لەززاتقا قۇشتار بولعان, بٸزدٸڭ ۇلتىمىزدىڭ ٶكٸلدەرٸ دە بار. قازاق, وسىنداي ناۋقاسى بار بالا تۋىلعان رۋمەن «تەكسٸز» دەپ قۇدا بولماعان. ال ٶزدەرٸ ەيەلٸ ەكٸقابات بولعاسىن, ۇرپاق بولاشاعىن ويلاپ, 4-5 ايدان باستاپ, ەيەلٸن «مازالاماعان».
قازاق, مٸنٸ جوق زاتتى «قىزدىڭ بالاسىنداي ەكەن» دەيدٸ. سەبەبٸ قىز, جٷكتٸ بولىپ قالعاسىن, ۇيالىپ, جىنىستىق قاتىناسىن جالعاستىرا المايدى, سوندىقتان ونىڭ بالاسىنىڭ «باسىنا توقپاق تيمەيدٸ». ال «توقپاقتى», ۇرپاعىنىڭ بولاشاعىن ويلامايتىن, نەپسٸقۇمار, نادان ەكەلەر تيگٸزەدٸ. سوندىقتان ولاردى «كٶرەيٸن تاڭنىڭ اتۋىن, كٷننٸڭ باتۋىن عانا بٸلسەڭ, سەرٸلٸك قۇرعانىڭدى» دەپ, جۇمىسقا سالعان... نە ٶزٸ ەستٸ بولسا نەپسٸسٸن, ەرمەكپەن (حوببي) اۋىزدىقتاپ, ياعني ارتىق قۋاتىن قىزىعاتىن ٸسٸمەن شۇعىلدانۋعا جۇمساعان...
نەپسٸقۇماردىڭ, حايۋاني ەرەكەتٸنەن بالانى قورعاۋ ٷشٸن, جاتىر ٷش قابات قابىقتان جاسالعانىن, قۇراننىڭ 23 «ال مۋمينۋن» سٷرەسٸنٸڭ 13-14 اياتتارىندا ايتقانىن, ادامزات قازٸر عانا بٸلدٸ. ونىڭ 1 قاباتى ادامنىڭ رۋحىنا, 2 جانىنا, ال 3 تەنٸنە, جاۋاپتى بولىپ, ونىڭ 1 - سوعىلسا, بالانىڭ مەيرٸمٸ از, سالقىن, ال 2- جاني سوعىلسا, پەندەشٸلٸگٸ باسىم بولىپ - جەمقور, ت.ب. ال 3- تەني زاقىمدالسا بالا ميكەششە, ميعۇلا, سال, ت.ب. بولاتىنىن, ەلەم ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭدىلىعىنان, سونداي-اق فرەنولوگييادان حابارى بار ادام, ەندٸ تٷسٸنە باستادى.
ەيەلدەردە نەگە كەۋدە, جاتىر وبىرى كٶبەيدٸ?
ەيەلدٸڭ, ەركەككە قاراعاندا, ۇياتى ەكٸ ەسە كٶپ بولۋىنا بايلانىستى, ونىڭ كٶرسەتۋگە تىيىم سالىنعان جەرٸدە, ەكٸ ەسە كٶپ. ولار: سان (10 %), قولتىق (20%), كەۋدە (30%), جىنىستىق مٷشەلەر (40%)... ەركەكتەردٸڭ قۋاتى ازايعاسىن,ولاردى قوزدىرۋ ماقساتىندا ميني, بيكيني, دەكولتە شىعارىلدى. بۇل, ەركەكتەردٸڭ سۇعىن (ونىڭ ماسساسى 10-30 دەرەجەدەن 10-20 دەرەجە اراسىندا) كٷشەيتٸپ, قارا قۋات, ياعني حالاك-دارۋن, ەيەلدەردە كەۋدە وبىرىن كٶبەيتتٸ...قازٸر, وسى اۋرۋدان كٷنٸگە 2 ەيەل ٶلەدٸ ەكەن. ال ەندٸ, رۋحاني تەربيە بەرٸلٸپ, يماني ۇستانىم قالىپتاستىرماساق, نەتيجەسٸن بولجاۋدىڭ ٶزٸ قيىن...مۇسىلمان ەلدەردە, بۇل ناۋقاس, جوق.
قۇراننىڭ «باقارا» سٷرەسٸنٸڭ 234 اياتىندا, اجىراسقان, نە جەسٸر قالعان ەيەل «يددا مەرزٸمٸ», ياعني 120 كٷن ٶتپەي, ەكٸنشٸ ەر اداممەن جىنىستىق جاقىندىقتا بولسا, جاتىر وبىرى اۋرۋىنا تاپ بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸ ايتىلعان... «ناۋكا سلەدۋەت زا كورانوم»... يسسلەدوۆانييا, پروۆەدەننىە امەريكانسكوي يسسلەدوۆاتەلسكوي گرۋپپوي, كەمبريدجسكوگو ۋنيۆەرسيتەتا دوكازالي ناۋچنۋيۋ مۋدروست كورانا, سۆيازاننىح س وپرەدەلەنيەم سروكا 120 دنەي... ەسلي دو يستەچەنييا ەتوگو سروكا پرويسحوديت كونتاكت س درۋگيم... ەتو ستانەت پريچينوي راكوۆىح وپۋحولەي... گرۋدي ي يايچنيكوۆ ۋ جەنششين, يمەيۋششيح تاكوي پولوۆوي كونتاكت...
جالعاندىق داعدىلى جاعدايعا اينالدى
ادامزاتتىڭ, جاقسى نيەتٸمەن, جامان پەيلٸنەن شىعاتىن, بۇل جالعاندىقتار قازٸر, داعدىلى جاعدايعا اينالدى. سوندىقتان پەندەشٸلٸكپەن ٸستەلگەن جالعاندىقتىڭ ٶزٸ, ادامزاتتىڭ ٶزٸنە زاۋال بولارى سٶزسٸز. بۇعان, تەنگە تيٸستٸ, سپورتتا, جەتٸستٸككە - ەسٸرتكٸمەن, ەلەم ارۋىنا – وتامەن, سۇلۋ مٷسٸنگە سەليكونمەن, ال جانعا تيٸستٸ, بالا – ەكو-مەن, مۋزىكا – فونوگراممامەن جەتٸستٸككە جەتۋ جاتادى. ٶكٸنٸشكە قاراي, بۇل كٷندە جالعاندىق داعدىلى جاعدايعا اينالىپ, بۇل ازداي جالعان دەرٸ, جاساندى ازىق-تٷلٸك ت.ب. جاساۋدا كٶبەيدٸ... ادامزاتتىڭ بٷگٸنگٸ جاساعان قاتەسٸ ٷشٸن, ەرتەڭ, ۇرپاعى «اتاڭا نەلەت» دەگەن, قارعىستى ەستٸپ, جاۋاپ بەرەرٸ انىق...
قازٸر, جالعاندىق جاقسى نيەتتەن, ياعني تەن-جانعا تيٸستٸ زاتتاردا عانا ەمەس, و باستا ساناعا سىنا قاعىپ, رۋحاني كٸرلەتۋ ٷشٸن شىققان زاتتاردا ودان دا كٶبەيدٸ. سوندىقتان ولاردان كەلەر قاۋٸپ, سۇمدىق اۋىر. سەبەبٸ ادامعا, بٷگٸن, تٸرشٸلٸك ەلەمٸنەن, ياعني بالالىق شاقتان, ەسەيۋ, ياعني سانا ەلەمٸنە ٶتكەن كەزٸندە, «ماسكٷنەم», «ناشاقور» دەگەن, اتاققا يە بولۋ ٷشٸن, اراقتى ت.ب. بۇرىنعىداي, جىلداپ ٸشپەي-اق 1-2 رەت پايدالانسا دا جەتكٸلٸكتٸ, سەبەبٸ ونىڭ ٸشٸنە, اقشا ٷشٸن, ارى تٷگٸل, يمانىن ساتاتىن قۋلار, ادامنىڭ ساناسىن زاقىمداپ, ەسٸن الاتىن, مەتانول تەرٸزدٸ تٷرلٸ قوسپالار قوسادى, بۇل, ادامدى جان شوشىرلىق قىلمىستارعا اپارۋى مٷمكٸن...
رۋحاني ۇستانىمنىڭ دۇشپاندارى كٸم?
1. زيگمۋند فرەيد - ادام ساناسىن, تەن لەززاتىن الۋعا بۇرعان «عالىم». ول العاشقى رەت, ٶز ەكەسٸن ٶلتٸرٸپ, اناسىنا ٷيلەنگەن ەديپ پاتشانىڭ ٷلگٸسٸ تٷرتكٸ بولىپ, ٶز اناسىنا, تەن قۇمارلىعى ويانعانىن, دوسى فليسكە ايتىپ بەرٸپ, وسى ەديپ شەرمەندەلٸگٸن (ەديپوۆ كومپلەكس) نەگٸزگە الىپ, ەڭبەك جازعان...قازٸر, وسى, جانىن تاپسىرا الماي, الاسۇرىپ ٶلگەن, ناشاقور-شەرمەندەنٸڭ ەڭبەگٸن باسشىلىققا الىپ, جاس ۇرپاق تەربيەلەيتٸن «ۇستاز» دايىنداپ جٷرمٸز...
2. سالۆادور دالي – سيۋررەاليزم (اقيقاتتاندا جوعارى) سىندى اعىمدى ەكەلٸپ, سۇلۋلىق ٶنەرٸن لاستاۋشى. «سٷرەتشٸ» دالي, سٷرەت ٶنەرٸنە: بالانى جەپ جاتقان شيبٶرٸ, قۇلاققا كٸرٸپ-شىعىپ جاتقان قۇرت سيياقتى ادامنىڭ ساناسىنا سىيمايتىن «جاڭالىقتارى» ازداي, ەر ادامنىڭ جىنىستىق مٷشەلەرٸن, ٶزٸ جارنامالاپ, ادام جانىن تازارتاتىن سۋرەت ٶنەرٸنە, انايىلىق ەنگٸزٸپ, ادامنىڭ حايۋني تٷيسٸگٸن وياتتى. بٷگٸنگٸ تاڭدا, ونى پٸر تۇتاتىندار, بٸزدەدە كٶبەيدٸ...
3. پاراتسەلس (تسەلستەن وزعان) - ادامدى تابيعي ەمنەن الشاقتاتىپ, جاساندى دەرٸگە (تابلەتكا) تەۋەلدٸ ەتكەن, العاشقى دەرٸگەر. ونىمەن قويماي, ادامزاتقا جاساندى باقىت سىيلاپ, ادامنىڭ ەسٸرتكٸگە تەۋەلدٸ بولۋىنا, ٶزٸ جول اشىپ, ەسٸرتكٸمەن ەمدەلۋ كەرەكتٸگٸن ناسيحاتتادى. ول, وسى «ەڭبەگٸن» بۇلداپ, «مەن, ۇلى ريم دەرٸگەرٸ تسەلستەندە وزدىم» دەپ, تٸپتٸ تەگٸن, پاراتسەلس قىلىپ ٶزگەرتٸپ العان. ول 48 جاسىندا بەلگٸسٸز جاعدايدا دٷنيە سالدى.
4. مايكل دجەكسون – ساناعا سىنا قاعۋشى. و باستا, م. دجەكسون, «بيتلز» دەگەندەردٸ, ەلەمدٸ بيلەپ تۇرعان «كومميتەت 300»دٸڭ, ەسٸرتكٸنٸ جارنامالاۋعا شىعارعان «تۋىندىلارى» بولاتىن. كەيٸن, جاستاردىڭ ساناسىن ۋلاۋ ٷشٸن, ونىڭ قيمىلىن, تٷر-تٷسٸن ٶزگەرتٸپ, قالىپتاسقان قۇندىلىقتارعا, ياعني ادامدى بۇزاتىن پوپ-مۋزىكا ارقىلى, ادامدى رۋحاني بايىتاتىن كلاسسيكالىق مۋزىكاعا سوققى بەردٸ. نەتيجەدە, ساناعا سىنا قاعىپ, ٶزٸ ەسٸرتكٸدەن كٶز جۇمدى.
5. حيروسي يسيگۋرو – روبوت جاساۋشى. ول اندرويد, ياعني ادام تەرٸزدٸ روبوت جاساپ, قىزمەت كٶرسەتەتٸن: داياشى, ەسەپشٸ, مۇعالٸم, ت.ب. جۇمىستاردى, سولارعا تاپسىرا باستادى. بۇل, بٸرٸنشٸدەن: جاپپاي جۇمىسسىزدىقتى كٶبەيتسە, ەكٸنشٸدەن بۇل, ادامي بايلانىستاردى جويىپ, ادامنىڭ مەيرٸم قاسيەتتەرٸن ازايتىپ, جٷرەگٸن قاتايتادى. ال ٷشٸنشٸدەن, اندرويدتەر باعىنباي كەتٸپ, ادامزاتتىڭ ٶزٸنە, قاۋٸپ تٶندٸرۋٸ مٷمكٸن. بۇل, «تٸرشٸلٸك جويىلادى» دەگەن...
ۇرپاعىمىز بٸلۋٸ كەرەك مەلٸمەتتەر
مەلٸمەت. قر 2016 جىلى, اجىراسۋدان 1 ورىن, جانىقاستىقتان ەلەمدە 3 ورىن بولدى, بۇل رۋحاني قۋاتتىڭ ازدىعى, تٸپتٸ جوقتىعى. نەپسٸنٸڭ قۇلى بولعاننان 958 مىڭ تٷسٸك تاستالىپ (ٶلتٸرٸلٸپ), سونىڭ 20 مىڭى ەكٸقابات بولىپ قالعان وقۋشى قىزداردان. ال وقۋشى بالالاردىڭ 35% اراق ٸشٸپ كٶرگەن بولسا, سونىڭ 17% ٸشۋدٸ ەدەتكە اينالدىرعان, ال 3,5 مىڭ وقۋشى "ماسكٷنەم" دەگەن, اتپەن, تٸركەۋدە تۇر... بۇعان, «اققا, كٸر تەز جۇعادى» دەگەن, جٷيەلٸ رۋحاني تەربيەنٸڭ جوقتىعى, جىنويناقتىڭ كٶپتٸگٸ سەبەپ بولىپ وتىر...
تەني-جاني بولىپ سانالاتىن 72 قۋاتتىڭ ٸشٸندە, ەڭ اۋىر تەني قۋاتتار, ادامنىڭ 7 تٷرلٸ ەرەكەتٸنەن شىعادى: 1- شەرمەندەلٸك (اتا-اناسى, نە تۋىسىمەن «جاقىندىق»), 2-قىزتەكەلٸك (ەركەكتٸڭ ەركەككە قۇشتارلىعى), 3-ەركەكشورا (ەيەلدٸڭ ەيەلگە) 4- بەتشاقورلىق (پەدوفيلييا), 5-جىنىسىن ٶزگەرتۋ, نە اقتالانۋ (چايلد-فري), 6 – ٶلٸم اڭساۋ (ەۆتانازييا), 7- اعزا ساتۋ, جەۋ (مانياك) جاتادى. جاني قۋاتتار: 1-جەمقورلىق, 2-زيناقورلىق, 3-ناشاقورلىق, 4-الاياقتىق, 5-قۇمارپازدىق, 6-ماسكٷنەمدٸكتەن, 7-كٷنشٸلدٸكتەن شىعادى. ەسٸڭ بولسا, وسىلاردان اۋلاق بول!
جان تەربيەسٸ, جان قينالماۋ ٷشٸن كەرەك...
بٸزدٸڭ حالىقتىڭ, تەكتٸك-مۇرالىق جادىندا «اجىراسۋ» دەگەن, تٷسٸنٸك بولماعان, دەۋگە بولادى. سەبەبٸ, بٸزدە, بۇرىن «كٸممەن اعارساڭ (تۇرمىسقا شىقساڭ), سونىمەن قاراي (ٶل)» دەگەن, ۇستانىم بولاتىن. بۇل, كٷيەۋٸ قايتىس بولىپ, «ەمەنگەرلٸك سالتىمەن» بٸرەۋگە اتاستىرماسا, «ەيەل, ەردەن كەتسەدە, ەلدەن كەتپەيدٸ» دەپ, بالالارىن تۋىستارىنان ايىرماۋ ٷشٸن, ەيەل سول ەلدە قالعان. قازٸر, مۇنى «ەيەل تەڭدٸگٸ بولماعان» دەيدٸ. وندا نەگە, قازاق «ەيەلدٸ, ەيەل دەپ داتتاما, ولدا ەركەكتٸڭ بالاسى, ال ەركەكتٸ, ەركەك دەپ ماقتاما, ەيەل ونىڭ - اناسى» دەگەن?!
بٸزدە, سونداي-اق, جانىقاستىق بولماعان, سەبەبٸ «جانىقاسقا – جانازا جوق» دەگەن. جانىقاستىق, كٶبٸنەسە, «ادامنىڭ اشۋىن, ادام الادى» دەگەن, سىر-سۇحبات جوقتىقتان, نە «اعايىن – بٸر ٶلٸدە, بٸر تٸرٸدە» دەگەن, ٶزٸنٸڭ ۋايىم-قايعىسىمەن, جالعىز قالعاننان بولادى. بۇل, قارىلعاش دوستىقتىڭ جوقتىعى, ياعني ۇلتىمىزعا تەن, يماني ۇستانىمنىڭ ازايۋىنان. تٷسٸك تاستاۋ, «قىزعا, قىرىق ٷيدەن تىيۋدىڭ» بولماۋىنان, ەلٸكتەۋمەن ۇياتتىڭ (سەروتونين) ازايۋى (بيكيني, ميني, دەكولتە), تۆ دان جىنىستىق ويىنداردىڭ ٷزدٸكسٸز جارنامالانۋى ت.ب.
بالاسىن قوقىسقا تاستاۋ. «تورعايەكەش, تورعايدا بالاپانىن قورعايدى». ال بٸزدٸڭ قىزدار نەگە بالالارىن تاستايدى? وعان بٸرٸنشٸ سەبەپ, «تەك» (كەدەرگٸ) جوق بولعاندىقتان - ەلٸكتەۋدٸڭ كٷشتٸلٸگٸ, ەكٸنشٸ سەبەپ, تۆ نىڭ نورادرەنالين شىعارىپ, وكسيتوتسيندٸ (مەيرٸم) جوياتىن «تەك كٷلكٸ ٷشٸن» سيياقتى حابارلار. ٷشٸنشٸ سەبەپ «بەيتانىس كٸسٸمەن ايىنا بٸر جىنىستىق قاتىناسقا تٷسۋ ٶتە پايدالى» دەپ, جٷرگەن دوننا شيحەم جەنە « ەكٸقابات كەزدەگٸ جىنىستىق قاتىناس لەززەتٸن-اي» دەگەن تۋتتي لارسەن, سەكٸلدٸ زالىمداردى «جارنامالاۋىنىڭ» ەسەرٸ بار.
ازعىنداپ كەتپەۋ ٷشٸن, ەلٸكتەۋدٸڭ زاردابىن جويالىق
دٸنٸمٸزدٸڭ, شوشقا ەتٸن «ارام» دەۋٸنە, ونىڭ لاستىعىن ايتپاعاندا, شوشقانىڭ, شىن اش بولسا, ٶز بالاسىن جەپ, ٶسكەسٸن بالاسى-اناسىنا, اتاسى-بالاسىنا «شاباتىنى»...بۇل, تابيعات زاڭىنا جات ەرەكەتٸ, شوشقا ەتٸن, جەگەننٸڭ نەپسٸسٸن تەجەيتٸن قاسيەتٸ (سەروتونين) جويىپ, ونىڭ ەلٸرۋ قاسيەتٸن (ادرەنالين) كٷشەيتەدٸ. سوندىقتان, شوشقا ەتٸن جەگەن: باتىل, بٸراق مەيرٸمٸ از, تەنٸ سۋىققا شىدامدى, بٸراق تۋىسىنا جىلىلىعى جوق, دەنساۋلىعى مىقتى, بٸراق جٷيكەسٸ ەلسٸز, قايراتى كٶپ, بٸراق ۇياتى از بولادى. وسىنى, مۇسىلمانداردان كٶرٸپ, زەرتتەگەن جٶيٸتتەردە, 1190 جىلدان باستاپ, راۆۆيندەرٸنٸڭ بەتۋاسىمەن, شوشقا ەتٸن جەۋدەن باس تارتقان...
كەشە, «كاتىن» دەگەن سٶز ٷشٸن, پىشاققا تٷسەتٸن جٸگٸتتەرٸمٸز, بٷگٸن جىنىسىن, ٶزٸ ٶزگەرتٸپ, قىزتەكە بولىپ جاتىر... قازٸر, باق وسىلارمەن «سىرلاسقان» بولىپ, وسىلاردى جايلاپ, جارنامالاي باستادى... ال, بۇل تابيعات زاڭىنا قايشى ازعىنداۋدى بولدىرماۋ ٷشٸن, ياعني ەر ادامدا ەيەلگە تەن ەستروگەن (گورمون) پايدا بولماس ٷشٸن, قاسيەتتٸ قۇران, ەر ادامعا التىن تاقپاۋعا, قىزىل تٷستەن جەنە ەيەلشە كيٸنبەۋدٸ, ەيەلدەر تٸرشٸلٸك ايماعىنان (اس ٷي ت.ب.) اۋلاق بولۋعا كەڭەس بەرگەن ەدٸ... سوندىقتان, مۇنىڭ بٷگٸن الدىن الماساق, ەرتەڭ كەش بولادى...
قورىتا ايتقاندا...
بٷگٸندە بٸز باتىسقا ەلٸكتەپ, ولاردىڭ ۇستانىمدارىن باسشىلىققا العاندىقتان, شىعىستى – دٸنمەن, ال باتىستى – عىلىممەن عانا استاستىرامىز (اسسوتسييروۆات). دەگەنمەن بٸز شىعىستىڭ تٷلەگٸ بولعاندىقتان, "تابيعات زاڭىن بۇزساق - اۋىراتىنىمىزدى, قوعام زاڭىن بۇزساق - جازالاناتىنىمىزدى, ال ادام زاڭىن بۇزساق-ۇيالاتىنىمىزدى ەستە ساقتاۋمىز كەرەك» ەكەنٸن, دانالارىمىز ەسكەرتٸپ كەتكەن. سوندىقتان بٸز, اتالارىمىزدىڭ سالىپ بەرگەن سارا جولىنان اۋىتقۋ, اداسۋ ەكەنٸن, ۇمىتپاعانىمىز دۇرىس...
پايعامبارىمىز, قىتايدى ونشا ۇناتپاسادا, «پايدالى ٸلٸم بولسا, قىتايدا بولسا دا بارىپ ال» دەگەن, ٷممەتٸنە ٶسيەت قالدىرعان. بۇل «زەرتتەمەي كٶشٸرٸپ ال» دەگەندٸ بٸلدٸرمەيدٸ. بٸرەۋگە بولعان, بٸرەۋگە بولماۋى مٷمكٸن. سوندىقتان, مۇنى, ٶز وي ەلەگٸڭنەن ٶتكٸزٸپ جەنە بابالارىڭنىڭ تەكتٸك-مۇرالىق جادىنداعى مەلٸمەتتەرمەن سالىستىرىپ, «ٶزٸڭە قاجەتٸن ال» دەگەن دەپ, تٷسٸنۋ كەرەك... جٶيٸتتەر, مۇسىلمانداردى ۇناتپاسادا, بٸزدەن شوشقا ەتٸن جەمەۋدٸ, بالانى سٷندەتتەۋدٸ, جەتٸ اتاسىنان جاقىنعا ٷيلەنبەۋدٸ, ەكٸ عاسىرداي ۋاقىت زەرتتەپ الىپ, دۇرىس ەكەنٸنە كٶز جەتكٸزگەسٸن, يەرۋساليمدە, جٷزەگە اسىرۋعا بەتۋا شىعارعان...
قازٸرگٸ عىلىم, ادام بويىنداعى 7 مىڭ قوزدىرعىشتىڭ (گورمون), 1 % جەتپەيتٸن, ياعني 70-كە جۋىعىن عانا زەرتتەپ, ونىڭدا 60- جۋىعى جايلى ٷستٸرتٸن, پٸكٸرٸن ايتتى... ال ەندٸ, سول تەني, جاني, رۋحاني دەپ, اتالاتىن 7 مىڭ قوزدىرعىشتىڭ, ەرقايسىن ەرەكشەلٸكتەرٸنە قاراي, يماني, سايتاني دەپ, ەكٸ ايىرساق: قىزتەكە, ەركەكشورا, بەتشاقور cيياقتى ازعىنداۋلار بولماس ەدٸ... قازٸر رۋحاني ساۋاتسىزدىقتان, شاتاستىرۋعا بولمايتىن, ماحابباتپەن-قۇمارلىق سيياقتى, سەزٸمدەردٸ ارالاستىرۋىمىزعا بايلانىستى, شەرمەندەلٸك (ينتسەست) سيياقتى ازعىنداۋ كٶبەيدٸ.
سونداي-اق, ەگەر قوزدىرعىشتاردىڭ (گورمون) ەرتەدٷنيە عۇلامالارىنىڭ ەڭبەكتەرٸنەن, قوزدىرعىشتاردىڭ ۇمىتىلعان بٶلٸگٸن تاپساق: قىلمىس, جالا, ٶتٸرٸك, سيياقتى ت.ب. ادامنىڭ حايۋني تٷيسٸگٸ شىعاراتىن, ەدٸلەتسٸزدٸكتەردٸڭ نەتيجەسٸنەن قۇتىلار ەدٸك. ال سانا ەلەمٸنٸڭ ٷيلەسٸمدٸلٸك زاڭىمەن جٷرەتٸن, جاڭا ادام تەربيەلەۋ, بٸزدٸڭ ۇلتىمىز سيياقتى جاس, ازعىنداپ ٷلگەرمەگەن ۇلتقا قيىن بولماسى انىق. سوندىقتان, جاستارىمىزدىڭ مەيرٸمٸ از, جٷرەگٸ تاس بولماۋ ٷشٸن, ولارعا «رۋحاني تەربيە بەرٸپ, يماني ۇستانىم قالىپتاستىرالىق»!
مۋساتاي كٶرپەليەۆ
