قازاقستان – جٷزدەن استام ەتنوس پەن بٸرنەشە كونفەسسييا ٶكٸلدەرٸ بٸر شاڭىراق استىندا ٶمٸر سٷرٸپ جاتقان مەملەكەت. تەۋەلسٸزدٸك جىلدارىندا ەلٸمٸزدە قالىپتاسقان قوعامدىق كەلٸسٸم مەن ەتنوسارالىق تاتۋلىق مودەلٸ ەلەۋمەتتٸك تۇراقتىلىقتىڭ, ەكونوميكالىق ٶسۋدٸڭ جەنە ۇلتتىق بٸرلٸكتٸڭ باستى كەپٸلٸنە اينالدى. بٷگٸندە ۇلتارالىق كەلٸسٸم تەك ساياسي ۇستانىم عانا ەمەس, ەربٸر ازاماتتىڭ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸرٸنەن كٶرٸنٸس تاباتىن ورتاق قۇندىلىق بولىپ قالىپتاستى.
ەلٸمٸزدە ەر ەتنوس ٶكٸلٸ مەملەكەت دامۋىنا ٶزٸندٸك ٷلەسٸن قوسىپ كەلەدٸ. كورەي ەتنوسى اۋىل شارۋاشىلىعى, كەسٸپكەرلٸك جەنە جاڭا تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ سالاسىندا جوعارى نەتيجەلەرگە قول جەتكٸزٸپ وتىر. نەمٸس قاۋىمداستىعى بٸلٸم بەرۋ, ٶندٸرٸس جەنە ينجەنەرلٸك باعىتتاردا كەسٸبي تەجٸريبەسٸمەن تانىلسا, دٷنگەن ەتنوسى ەگٸنشٸلٸك پەن كٶكٶنٸس شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ايتارلىقتاي ٷلەس قوسۋدا. تاتار, ۇيعىر, ورىس جەنە باسقا دا ەتنوستار مەدەنيەت, عىلىم, مەديتسينا, بٸلٸم بەرۋ جەنە ٶنەر سالالارىنىڭ دامۋىنا بەلسەندٸ اتسالىسىپ كەلەدٸ. بۇل ەرتٷرلٸ ەتنوستاردىڭ ورتاق ماقسات جولىندا بٸرلەسە ەڭبەك ەتۋٸنٸڭ ناقتى كٶرٸنٸسٸ.
ۇلتارالىق كەلٸسٸمدٸ نىعايتۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورلارىنىڭ بٸرٸ – مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ بٸرٸكتٸرۋشٸ رٶلٸ. سوڭعى جىلدارى قازاق تٸلٸن ٶزگە ەتنوس ٶكٸلدەرٸنٸڭ مەڭگەرۋگە دەگەن قىزىعۋشىلىعى ايتارلىقتاي ارتتى. بۇل ٷردٸس مەملەكەتتٸك باعدارلامالارمەن قاتار, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ باستامالارى, تٸل بايقاۋلارى, مەدەني جوبالار مەن قوعامدىق ٸس-شارالار ارقىلى قولداۋ تاۋىپ كەلەدٸ.
سونىڭ بٸر مىسالى – كورەي ەتنوسىنىڭ ٶكٸلٸ الەكساندر سون. ول قازاق اۋىلىندا ٶسٸپ, مەملەكەتتٸك تٸلدٸ ەركٸن مەڭگەرگەن. بٷگٸندە ەسكەري سالادا مەملەكەتتٸك تٸل مامانى رەتٸندە ەڭبەك ەتٸپ, قازاق تٸلٸنٸڭ قولدانىلۋ اياسىن كەڭەيتۋگە ٷلەس قوسىپ كەلەدٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاق تٸلٸن مەڭگەرۋگە اتاسىنىڭ قازاق حالقىنا دەگەن العىسىن تٸل مەن دەستٷردٸ قۇرمەتتەۋ ارقىلى بٸلدٸرۋ جٶنٸندەگٸ ٶسيەتٸ سەبەپ بولعان. مۇنداي ٶمٸرلٸك تەجٸريبە قازاقستانداعى ازاماتتىق بٸرەگەيلٸكتٸڭ ەتنوستىق ەرەكشەلٸكتەن جوعارى تۇراتىنىن كٶرسەتەدٸ.
«قازٸر بٸر نەرسەنٸ اشىق ايتۋعا بولادى: قازاق تٸلٸن مەڭگەرگەن ٶزگە ەتنوس ٶكٸلدەرٸنە قوعامدا قۇرمەت ەرەكشە. مۇنى كٶپشٸلٸك جاقسى بٸلەدٸ. قازاق تٸلٸن بٸلەتٸن ازاماتتارعا جەرگٸلٸكتٸ حالىقتىڭ دا ىقىلاسى جوعارى. سوندىقتان ەلٸمٸزدەگٸ ەتنوس ٶكٸلدەرٸنٸڭ شامامەن 75–80 پايىزى مەملەكەتتٸك تٸلدٸ ٷيرەنۋگە قىزىعۋشىلىق تانىتادى دەپ سەنٸممەن ايتا الامىن. سونىمەن بٸرگە, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جۇمىسى جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلعان. بۇعان ٶزگە ەتنوس ٶكٸلدەرٸنٸڭ مەملەكەتتٸك تٸلگە دەگەن قۇرمەتٸ مەن قىزىعۋشىلىعى دەلەل», – دەيدٸ الەكساندر سون.
بٸلٸم بەرۋ سالاسىندا دا ەتنوسارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ وڭ نەتيجەلەرٸ بايقالادى. نەمٸس ەتنوسىنىڭ ٶكٸلٸ انجەليكا فلەيشاۆەر بٸرنەشە تٸلدٸ ەركٸن مەڭگەرٸپ, جاستارعا بٸلٸم بەرۋمەن قاتار, قوعامدىق جۇمىستارعا بەلسەندٸ قاتىسىپ كەلەدٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە, مەملەكەتتٸك تٸلدٸ بٸلۋ كەسٸبي دامۋعا مٷمكٸندٸك بەرٸپ قانا قويماي, تٷرلٸ ەتنوس ٶكٸلدەرٸن جاقىنداستىراتىن ماڭىزدى قۇرالعا اينالعان.
«مەن شەتەل تٸلٸ پەنٸنٸڭ وقىتۋشىسىمىن. مەنٸڭ قازاق تٸلٸن بٸلگەنٸم جۇمىستا جاقسى كٶمەكتەسەدٸ جەنە دە جۇمىس ٷدەرٸسٸ قازاق تٸلٸندە ٶتەدٸ. جۇمىستاعى ۇجىممەن دە, وقۋشىلارمەن دە جىلى قارىم-قاتىناستامىن», – دەيدٸ انجەليكا فلەيشاۆەر.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قىزمەتٸ قوعامدىق كەلٸسٸمنٸڭ ينستيتۋتسيونالدىق نەگٸزٸن قالىپتاستىردى. اسسامبلەيا ەتنومەدەني بٸرلەستٸكتەردٸڭ جۇمىسىن ٷيلەستٸرٸپ, مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ مەرتەبەسٸن ارتتىرۋعا, جاستار تەربيەسٸنە, قايىرىمدىلىق پەن قوعامدىق كەلٸسٸمدٸ نىعايتۋعا باعىتتالعان جٷزدەگەن جوبالاردى جٷزەگە اسىرىپ كەلەدٸ. بۇل جۇمىستار ەتنوستار اراسىنداعى ٶزارا سەنٸم مەن قۇرمەتتٸڭ ساقتالۋىنا ىقپال ەتۋدە.
بٷگٸندە قازاقستان تەجٸريبەسٸ كٶرسەتكەندەي, قوعامدىق تۇراقتىلىقتىڭ نەگٸزٸ – ورتاق ازاماتتىق جاۋاپكەرشٸلٸك, زاڭعا قۇرمەت, مەملەكەتتٸك تٸلگە دەگەن ىقىلاس جەنە ورتاق قۇندىلىقتاردى بٶلٸسۋ. ەتنوستىق الۋاندىلىق قوعامدى بٶلەتٸن فاكتور ەمەس, كەرٸسٸنشە مەدەني بايلىق پەن ەلەۋمەتتٸك دامۋدىڭ ماڭىزدى رەسۋرسىنا اينالىپ وتىر.
قازاقستانداعى ۇلتارالىق كەلٸسٸم مودەلٸ – ەلٸمٸزدٸڭ ەڭ ماڭىزدى جەتٸستٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸ. ەرتٷرلٸ ەتنوس ٶكٸلدەرٸنٸڭ بٸلٸمدە, عىلىمدا, كەسٸپكەرلٸكتە, اۋىل شارۋاشىلىعىندا جەنە مەملەكەتتٸك قىزمەتتە بٸرگە ەڭبەك ەتۋٸ قوعامداعى سەنٸم مەن تۇراقتىلىقتى نىعايتىپ كەلەدٸ. ال مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ بٸرٸكتٸرۋشٸ كٷشكە اينالۋى مەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جٷيەلٸ قىزمەتٸ بۇل ٷردٸستٸڭ تۇراقتى جالعاسۋىنا بەرٸك نەگٸز قالىپتاستىرىپ وتىر. سوندىقتان ۇلتارالىق كەلٸسٸمدٸ ساقتاۋ – مەملەكەتتٸڭ عانا ەمەس, قازاقستاننىڭ ەربٸر ازاماتىنىڭ ورتاق جاۋاپكەرشٸلٸگٸ.
