بٷگٸن قازاقستان حالىق كەڭەسٸنٸڭ ٶڭٸرلٸك دامۋ جەنە جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ كوميتەتٸنٸڭ جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسى ٶتتٸ. مەملەكەتتٸك ورگاندار ٶكٸلدەرٸمەن ٶتكەن كەزدەسۋدٸڭ نەگٸزگٸ تاقىرىبى – اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەن سالاسىنداعى كادر تاپشىلىعى مەسەلەسٸن شەشۋگە باعىتتالعان زاڭنامالىق باستاما ەزٸرلەۋ بويىنشا بٸرلەسكەن شارالاردى پىسىقتاۋ بولدى. اتاپ ايتقاندا, اگروسىنىپتار قۇرۋ ارقىلى جاڭا بٸلٸم بەرۋ مودەلٸن ەنگٸزۋدٸڭ ناقتى قۇقىقتىق جەنە پراكتيكالىق تەتٸكتەرٸ تالقىلاندى. سونىمەن قاتار وتىرىسقا قازاقستان حالىق كەڭەسٸنٸڭ باسشىلىعىمەن بٸرگە سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى, وقۋ-اعارتۋ, عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم, اۋىل شارۋاشىلىعى, ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸكتەرٸنٸڭ, سونداي-اق باسقا دا سالالاردىڭ ٶكٸلدەرٸ قاتىستى.
وتىرىستى اشقان قازاقستان حالىق كەڭەسٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى لەززات شىڭعىسباەۆا اۋىل جاستارىن ەرتە كەسٸپتٸك باعدارلاۋ جەنە دايارلاۋ يدەياسىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ٸسكە اسىرۋ اياسىندا قازاقستان حالىق كەڭەسٸ مٷشەلەرٸنٸڭ سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىنىڭ جۇرتشىلىعىمەن ٶتكٸزگەن كٶشپەلٸ كەزدەسۋلەرٸ بارىسىندا كٶتەرٸلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
ايتا كەتەيٸك, 2026–2030 جىلدارعا ارنالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جٶنٸندەگٸ كەشەندٸ جوسپار اياسىندا 10–11-سىنىپ وقۋشىلارىنا ارنالعان بەيٸندٸ اگروسىنىپتار اشىلىپ, ٶز جۇمىسىن باستاپ كەتتٸ. قازٸرگٸ تاڭدا پيلوتتىق جوبا ٷش ٶڭٸردە جٷزەگە اسىرىلۋدا. اتاپ ايتقاندا, اقمولا وبلىسىندا 3 مەكتەپتە 7 اگروسىنىپ جۇمىس ٸستەيدٸ, قوستاناي وبلىسىنىڭ 6 مەكتەبٸندە اگروسىنىپتار مەن اگروستۋدييالار اشىلعان, ال سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسىندا جوبا بٸردەن 7 اۋداندى قامتىپ وتىر. دۋالدى بٸلٸم بەرۋ, فاكۋلتاتيۆتٸك ساباقتار مەن تٷرلٸ كۋرستاردى قوسا العاندا, قابىلدانىپ جاتقان شارالار ەزٸرگە جەتكٸلٸكسٸز.
وسىعان بايلانىستى اگرارلىق باعىتتاعى بٸلٸم بەرۋدٸ زاڭنامالىق دەڭگەيدە بەكٸتۋ قاجەتتٸگٸ ايتىلدى. ياعني, فاكۋلتاتيۆتٸك ساباق رەتٸندە ەمەس, مەكتەپ باعدارلاماسىنا ەنگٸزٸلگەن تولىققاندى مٸندەتتٸ پەن رەتٸندە وقىتىلۋى تيٸس. مۇنداي تەسٸل وقۋشىلاردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا دەگەن قىزىعۋشىلىعى مەن ىنتاسىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدٸ.
جوبانىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى تۋرالى باستاما اۆتورى, قازاقستان حالىق كەڭەسٸنٸڭ مٷشەسٸ, «زەنچەنكو ي ك» كوممانديتتٸك سەرٸكتەستٸگٸنٸڭ باس ديرەكتورى گەنناديي زەنچەنكو ايتىپ بەردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, جوبا اۋىل مەكتەپتەرٸنٸڭ وقۋشىلارىنا جالپى ورتا بٸلٸممەن قاتار, ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە پراكتيكالىق داعدىلار مەن كەسٸبي قۇزىرەتتەردٸ مەڭگەرۋگە مٷمكٸندٸك بەرۋدٸ كٶزدەيدٸ.
«بالالار ەرەسەك ٶمٸرگە دايىن بولۋى كەرەك. ولاردىڭ كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردە ناقتى پايداسىن تيگٸزەتٸن, بولاشاقتا قاجەت بولاتىن داعدىلارى بولۋى ماڭىزدى. بۇل باستامانىڭ تەربيەلٸك مەنٸ دە زور. ول بالالاردى ەڭبەككە باۋلىپ, ەڭبەكقورلىققا تەربيەلەيدٸ, دۇرىس قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرادى. سونداي-اق بەلگٸلٸ بٸر ماماندىقتىڭ ماڭىزىن, قوعامعا قاجەتتٸلٸگٸ مەن پايداسىن تٷسٸنۋگە جول اشادى», – دەدٸ گ. زەنچەنكو.
قاتىسۋشىلار جاسٶسپٸرٸمدەرگە جاس ەرەكشەلٸكتەرٸنە قويىلاتىن تالاپتار مەن ەڭبەك جاعدايلارىنىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قاتاڭ ساقتاي وتىرىپ, جەرگٸلٸكتٸ كەسٸپورىنداردا جۇمىس ٸستەۋگە زاڭنامالىق تۇرعىدان رۇقسات بەرۋ باستاماسىنا دا ەرەكشە نازار اۋداردى. بۇل مەسەلەنٸ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ٶزدەرٸ دە كٶتەرٸپ وتىر. اتا-انالار بالالارىن جاستايىنان ەڭبەككە باۋلىپ, ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن قالىپتاستىرۋعا مٷددەلٸ. قاتىسۋشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەگٸنە تٸكەلەي ارالاسۋ جەنە ونىڭ قادٸر-قاسيەتٸن تٷسٸنۋ جاستاردىڭ تۋعان جەرٸندە قالىپ, ٶز ٶڭٸرٸنٸڭ دامۋىنا ٷلەس قوسۋعا دەگەن ىنتاسىن ارتتىرادى. سونداي-اق بۇل باستاما قالادا بٸلٸم الىپ جٷرگەن ستۋدەنتتەردٸڭ وقۋىن اياقتاعاننان كەيٸن تۋعان اۋىلىنا ورالۋىنا دا ىنتاسىن تۋدىرا الادى.
سونىمەن قاتار اۋىلدىق جەرلەردەن كٶشٸ-قوندى تەجەۋ ٷشٸن كەشەندٸ شارالار قابىلداۋ جٶنٸندە ۇسىنىستار ايتىلدى. اتاپ ايتقاندا, ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ, ەڭبەك ەتۋگە قولايلى جاعداي جاساۋ جەنە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ٶمٸر سٷرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ مەسەلەلەرٸ كٶتەرٸلدٸ. وسى باعىتتا باستامانى ٸسكە اسىرۋ, سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى كەسٸپورىندارى مەن جۇمىس بەرۋشٸلەردٸڭ مەكتەپ وقۋشىلارىن كەسٸبي دايارلاۋ ٷدەرٸسٸنە قاتىسۋى جٶنٸندەگٸ ٶز ۇستانىمىن سولتٷستٸك قازاقستان وبلىسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى جٷسٸپ جۇماعۇلوۆ ورتاعا سالدى.
ول پراكتيكالىق وقىتۋ مەن اتتەستاتتاۋ قورىتىندىسى بويىنشا تيٸستٸ قۇجاتتار بەرۋ جەنە جۇمىسشى بٸلٸكتٸلٸكتەرٸن تاعايىنداۋ تەتٸگٸن نورماتيۆتٸك تۇرعىدان بەكٸتۋدٸ ۇسىندى.
جاستار مەن اۋىل تۇرعىندارى ٷشٸن بۇل باستامانى كەشەندٸ تٷردە جٷزەگە اسىرۋ بٸرقاتار ماڭىزدى مٷمكٸندٸكتەرگە جول اشادى. اگروسىنىپتاردى بٸتٸرگەن تٷلەكتەر وقۋ باعدارلامالارىن مەڭگەرٸپ, جۇمىسشى ماماندىقتارىن يگەرگەنٸن راستايتىن تيٸستٸ قۇجاتتارعا يە بولادى. وتىرىس بارىسىندا ۇسىنىلعان تاعى بٸر جاڭاشىلدىق – بەيٸندٸ جوعارى وقۋ ورىندارىنا تٷسۋ كەزٸندە جەڭٸلدٸكتەر قاراستىرۋ. سونىمەن قاتار وقۋشىلارعا «اۆتوٸس» باعىتى بويىنشا ەكٸ جىلدىق كۋرستان ٶتٸپ, ەمتيحاندار تاپسىرۋ جەنە جٷرگٸزۋشٸ كۋەلٸگٸمەن قاتار اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن باسقارۋ قۇقىعىن الۋ مٷمكٸندٸگٸن بەرۋ ۇسىنىلدى.
باستاماشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل اگروسىنىپتاردى جاي عانا كەسٸپتٸك باعدار بەرۋ قۇرالى دەڭگەيٸنەن شىعارىپ, اۋىل جاستارىن باستاپقى كەسٸبي دايارلاۋدىڭ تولىققاندى جٷيەسٸنە اينالدىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
وقۋ-اعارتۋ بٸرٸنشٸ ۆيتسە-مينيسترٸ شىنار اقپاروۆا اگروسىنىپتاردا ماماندار دايارلاۋ جۇمىستارىن كوللەدجدەر بازاسىندا جوعارى وقۋ ورىندارى جەنە بيزنەس ٶكٸلدەرٸمەن بٸرلەسٸپ ۇيىمداستىرۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ. سونداي-اق بۇل جۇمىسقا ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ مينيسترلٸگٸن دە تارتۋعا شاقىردى. مۇنداي تەجٸريبە ٶزٸنٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن بۇعان دەيٸن دە كٶرسەتكەن. ٶتكەن جىلى 2 مىڭعا جۋىق مەكتەپ وقۋشىسى نەگٸزگٸ وقۋىمەن قاتار كوللەدجدەردە جۇمىسشى ماماندىقتارىن مەڭگەرٸپ, مەكتەپتٸ بٸردەن ەكٸ قۇجاتپەن – ورتا بٸلٸم تۋرالى اتتەستات جەنە كەسٸبي بٸلٸم تۋرالى ديپلوممەن اياقتاعان.
مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ بٸلٸم الۋ جەنە كەسٸبي مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭەيتۋ مەسەلەلەرٸن باسقا دا بەيٸندٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ٶكٸلدەرٸ جان-جاقتى قاراستىردى. اتاپ ايتقاندا, عىلىم جەنە جوعارى بٸلٸم ۆيتسە-مينيسترٸ گٷلزات كٶبەنوۆا اگروسىنىپ تٷلەكتەرٸنٸڭ اگرارلىق جوعارى وقۋ ورىندارىندا بٸلٸم الۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن كەڭەيتۋ باعىتىندا قابىلدانىپ جاتقان شارالارمەن تانىستىردى. ولاردىڭ قاتارىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنا تٷسۋدٸڭ ارنايى شارتتارى مەن مەملەكەتتٸك بٸلٸم بەرۋ گرانتتارى بويىنشا ماقساتتى كۆوتالار قاراستىرىلعان.
اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-مينيسترٸ ەرمەك كەنجەحانۇلى سۇرانىسقا يە ماماندىقتار تٸزبەسٸن ايقىنداۋ جەنە ٶندٸرٸستٸك تەجٸريبەنٸ ۇيىمداستىرۋ كەزٸندە اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەننٸڭ ناقتى قاجەتتٸلٸكتەرٸن ەسكەرۋ ماڭىزدى ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. بۇل باسىمدىقتاردى ەڭبەك جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ ۆيتسە-مينيسترٸ ەلدار كٷزەنباەۆ تا قولدادى. ول جۇمىسشى كادرلارعا دەگەن سۇرانىس, اۋىل جاستارىن كەسٸبي دايارلاۋ جەنە ولاردى الداعى ۋاقىتتا جۇمىسپەن قامتۋ مەسەلەلەرٸنە توقتالدى.
جۇمىس توبىنىڭ وتىرىسىن قورىتىندىلاعان قازاقستان حالىق كەڭەسٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى لەززات شىڭعىسباەۆا اگروسىنىپتار اشۋ باستاماسىنىڭ اگرارلىق ماماندىقتاردىڭ تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ, اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ بٸلٸكتٸ كادرلارمەن قامتاماسىز ەتۋ جەنە ەلٸمٸزدٸڭ اۋىلدىق اۋماقتارىن ورنىقتى دامىتۋ ٷشٸن ماڭىزى زور ەكەنٸنە توقتالدى. وسىعان بايلانىستى ول مەكتەپ, جوعارى وقۋ ورنى جەنە جۇمىس بەرۋشٸ اراسىنداعى تيٸمدٸ ساباقتاستىق جٷيەسٸن قالىپتاستىرۋعا تەك ۆەدومستۆوارالىق كەشەندٸ تەسٸل ارقىلى عانا قول جەتكٸزۋگە بولاتىنىن باسا ايتتى. سونىمەن قاتار وتىرىس بارىسىندا قازاقستان حالىق كەڭەسٸ تٶراعاسىنىڭ ورىنباسارى لەززات شىڭعىسباەۆانىڭ جەتەكشٸلٸگٸمەن ۆەدومستۆوارالىق جۇمىس توبىن قۇرۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداندى. ونىڭ قۇرامىنا ٶڭٸرلٸك دامۋ جەنە جەرگٸلٸكتٸ ٶزٸن-ٶزٸ باسقارۋ كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى تابيعات زەينۇلقابدەن, سالالىق ۆەدومستۆولاردىڭ ۆيتسە-مينيسترلەرٸ, ٶڭٸر ەكٸمدەرٸ مەن ولاردىڭ ورىنباسارلارى كٸرەدٸ.
جۇمىس توبى اگروكلاستاردىڭ قىزمەت ەتۋٸنٸڭ بٸرىڭعاي تەتٸگٸن بەكٸتۋ ماقساتىمەن نورماتيۆتٸك قۇقىقتىق اكتٸلەرگە ەنگٸزٸلەتٸن تٷزەتۋلەردٸ ەزٸرلەيدٸ. قۇجاتتى دايىنداۋ بارىسىندا ٶڭٸرلەردٸڭ ٶزٸندٸك ەرەكشەلٸكتەرٸ مەن ازاماتتاردىڭ سۇرانىستارى مٸندەتتٸ تٷردە ەسكەرٸلٸپ, كەيٸن قاراۋ ٷشٸن قۇرىلتايعا جولدانادى. كەزدەسۋ بارىسىندا ايتىلعان ٶزگە دە ۇسىنىستار مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن جەنە ساراپشىلار قاۋىمداستىعىمەن الداعى بٸرلەسكەن جۇمىستىڭ نەگٸزٸنە الىنادى.
