قازاقستاندا قارجىلىق الاياقتىقپەن كٷرەستٸ كٷشەيتۋ ماقساتىندا زەينەتكەرلەرگە قاتىستى ماڭىزدى ٶزگەرٸس ەنگٸزٸلمەك. ەندٸ زەينەت جاسىنداعى ازاماتتار ونلاين تٷردە نەسيە رەسٸمدەي المايدى. بۇل تۋرالى ۇلتتىق بانك تٶراعاسى تيمۋر سٷلەيمەنوۆ بريفينگ بارىسىندا مەلٸمدەدٸ, دەپ حابارلايدى ult.kz.
ونىڭ ايتۋىنشا, جاڭا تالاپتىڭ باستى ماقساتى – ەگدە جاستاعى ازاماتتاردى ينتەرنەت جەنە تەلەفون ارقىلى جاسالاتىن الاياقتىقتان قورعاۋ. سوڭعى جىلدارى ٶزٸن بانك قىزمەتكەرٸ, پوليتسييا نەمەسە قۇقىق قورعاۋ ورگانى رەتٸندە تانىستىرىپ, ادامداردى نەسيە الۋعا مەجبٷرلەيتٸن قىلمىستىق سحەمالار كٷرت كٶبەيدٸ. مۇنداي جاعدايلاردىڭ قۇربانى كٶبٸنە زەينەتكەرلەر بولىپ جاتادى.
تيمۋر سٷلەيمەنوۆتٸڭ سٶزٸنشە, ەندٸ ەگدە جاستاعى ازاماتتار نەسيە الۋ ٷشٸن مٸندەتتٸ تٷردە بانك بٶلٸمشەسٸنە ٶزدەرٸ كەلۋٸ تيٸس.
«ەگدە جاستاعى ازاماتتار, ەسٸرەسە زەينەتكەرلەر نەمەسە زەينەت جاسىنا تاياعان ادامدار نەسيە الۋ ٷشٸن مٸندەتتٸ تٷردە بانك بٶلٸمشەسٸنە جەكە كەلۋٸ كەرەك. بۇل جەردە جاۋاپكەرشٸلٸك بانك مەنەدجەرٸنە جٷكتەلەدٸ. ەگەر ول ادامنىڭ الاياقتاردىڭ ىقپالىندا بولۋى مٷمكٸن ەكەنٸن بايقاسا, نەسيە نە ٷشٸن قاجەت ەكەنٸن سۇرايدى. ال كليەنت “ماعان بٸرەۋ حابارلاسىپ, نەسيە الۋدى ايتتى” دەسە, بانك مۇنداي جاعدايدا نەسيەنٸ بەرمەۋگە مٸندەتتٸ», – دەدٸ ۇلتتىق بانك تٶراعاسى.
نەلٸكتەن مۇنداي شەشٸم قابىلداندى?
سوڭعى بٸرنەشە جىلدا قازاقستاندا تەلەفون ارقىلى جاسالاتىن قارجىلىق الاياقتىقتىڭ جاڭا تٷرلەرٸ كەڭٸنەن تارالدى. قاسكٶيلەر ازاماتتارعا بانك قىزمەتكەرٸ, ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ, پوليتسييانىڭ نەمەسە پروكۋراتۋرانىڭ قىزمەتكەرٸ رەتٸندە حابارلاسىپ, ولاردىڭ اتىنا زاڭسىز نەسيە رەسٸمدەلٸپ جاتقانىن نەمەسە اقشاسى قاۋٸپتە ەكەنٸن ايتادى.
ودان كەيٸن جەبٸرلەنۋشٸنٸ «اقشانى ساقتاۋ», «الاياقتاردى ۇستاۋعا كٶمەكتەسۋ» نەمەسە «قاۋٸپسٸز شوتقا اۋدارۋ» دەگەن جەلەۋمەن ٶز اتىنا نەسيە رەسٸمدەۋگە كٶندٸرەدٸ. كٶپ جاعدايدا مۇنداي پسيحولوگييالىق قىسىمعا ەگدە جاستاعى ادامدار تەزٸرەك سەنٸپ قالىپ, ميلليونداعان تەڭگە كٶلەمٸندە شىعىنعا ۇشىرايدى.
ۇلتتىق بانكتٸڭ پٸكٸرٸنشە, ادامدى بانك بٶلٸمشەسٸنە جەكە شاقىرۋ ارقىلى ونىڭ جاعدايىن باعالاۋعا مٷمكٸندٸك تۋادى. بانك قىزمەتكەرٸ كليەنتتٸڭ مازاسىزدانىپ تۇرعانىن, بٸرەۋمەن تەلەفون ارقىلى سٶيلەسٸپ تۇرعانىن نەمەسە ٷشٸنشٸ تۇلعانىڭ نۇسقاۋىن ورىنداپ جاتقانىن بايقاسا, قوسىمشا سۇراقتار قويىپ, نەسيەنٸ رەسٸمدەۋدٸ توقتاتا الادى.
جاۋاپكەرشٸلٸك بانك قىزمەتكەرلەرٸنە جٷكتەلەدٸ
جاڭا تالاپ بويىنشا بانك مەنەدجەرلەرٸ كليەنتتٸڭ نەسيە الۋ ماقساتىن ناقتىلاۋى تيٸس. ەگەر ازاماتتىڭ ەرەكەتٸنەن كٷمەندٸ بەلگٸلەر بايقالسا نەمەسە ونىڭ الاياقتاردىڭ ىقپالىندا ەكەنٸنە كٷدٸك تۋسا, بانك نەسيە بەرۋدەن باس تارتۋعا مٸندەتتٸ بولادى.
ياعني, بۇرىن نەسيە رەسٸمدەۋ كٶبٸنە اۆتوماتتاندىرىلعان جٷيەلەر ارقىلى جٷزەگە اسسا, ەندٸ زەينەتكەرلەرگە قاتىستى ادام فاكتورىنا ەرەكشە مەن بەرٸلەدٸ. بۇل قارجى ۇيىمدارىنىڭ ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸگٸن دە ارتتىرادى.
تالاپتىڭ ورىندالۋىن كٸم باقىلايدى?
ۇلتتىق بانك تٶراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل تالاپتاردىڭ ورىندالۋىن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ باقىلايدى.
اگەنتتٸك بانكتەرگە جوسپارلى جەنە جوسپاردان تىس تەكسەرۋلەر جٷرگٸزٸپ, جاڭا نورمالاردىڭ قالاي ورىندالىپ جاتقانىن قاداعالايدى. ەگەر قارجى ۇيىمدارى تالاپتاردى ساقتاماسا نەمەسە زاڭ بۇزۋشىلىقتارعا جول بەرسە, تيٸستٸ شارالار قولدانىلۋى مٷمكٸن.
ونلاين نەسيەگە قويىلاتىن تالاپتار كٷشەيٸپ كەلەدٸ
سوڭعى جىلدارى مەملەكەت تسيفرلىق قارجى قىزمەتتەرٸن دامىتۋىمەن قاتار, الاياقتىقتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان بٸرنەشە جاڭا تەتٸك ەنگٸزٸپ جاتىر.
مەسەلەن, ازاماتتار ەلەكتروندىق ٷكٸمەت پورتالى ارقىلى ٶز اتىنا نەسيە رەسٸمدەۋگە ۋاقىتشا تىيىم سالا الادى. بۇل قىزمەت ٶزٸن قارجىلىق الاياقتاردان قورعاۋدىڭ تيٸمدٸ تەسٸلدەرٸنٸڭ بٸرٸ سانالادى.
سونىمەن قاتار بانكتەر كٷمەندٸ وپەراتسييالاردى انىقتايتىن جاساندى ينتەللەكت جٷيەلەرٸن ەنگٸزٸپ, بيومەترييالىق سەيكەستەندٸرۋدٸ كٷشەيتٸپ جاتىر. كەيبٸر قارجى ۇيىمدارى ٸرٸ كٶلەمدەگٸ اۋدارىمدار كەزٸندە كليەنتپەن قوسىمشا بايلانىسىپ, وپەراتسييانىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸنە كٶز جەتكٸزەدٸ.
ساراپشىلار نە دەيدٸ?
قارجى سالاسىنىڭ ماماندارى بۇل شەشٸمدٸ قولدايدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, ونلاين نەسيە رەسٸمدەۋدٸڭ قاراپايىم بولۋى تسيفرلىق الاياقتاردىڭ جۇمىسىن جەڭٸلدەتٸپ جٸبەرگەن.
ەسٸرەسە ەگدە جاستاعى ازاماتتار پسيحولوگييالىق قىسىمعا جيٸ ۇشىرايدى. الاياقتار ٶزدەرٸن مەملەكەتتٸك ورگاننىڭ قىزمەتكەرٸ رەتٸندە تانىستىرىپ, ادامدى قورقىتۋ ارقىلى بٸرنەشە مينۋت ٸشٸندە ٷلكەن كٶلەمدە نەسيە رەسٸمدەتٸپ ٷلگەرەدٸ.
ال بانك بٶلٸمشەسٸنە بارىپ, مەنەدجەرمەن بەتپە-بەت سٶيلەسۋ مۇنداي سحەمالاردىڭ جولىن كەسۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. مامانداردىڭ پٸكٸرٸنشە, بۇل تالاپ بارلىق مەسەلەنٸ تولىق شەشپەسە دە, قارجىلىق الاياقتىق قۇرباندارىنىڭ سانىن ايتارلىقتاي ازايتۋى مٷمكٸن.
ازاماتتارعا قانداي كەڭەس بەرٸلەدٸ?
ماماندار ەشبٸر مەملەكەتتٸك ورگان نەمەسە بانك قىزمەتكەرٸ تەلەفون ارقىلى نەسيە رەسٸمدەۋدٸ تالاپ ەتپەيتٸنٸن ەسكەرتەدٸ.
ەگەر بەلگٸسٸز ادام ٶزٸن بانك نەمەسە قۇقىق قورعاۋ ورگانىنىڭ قىزمەتكەرٸ رەتٸندە تانىستىرىپ, نەسيە الىپ نەمەسە اقشانى باسقا شوتقا اۋدارۋدى سۇراسا, ەڭگٸمەنٸ دەرەۋ توقتاتىپ, بانككە نەمەسە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا ٶزٸڭٸز حابارلاسقان دۇرىس.
سونداي-اق ازاماتتارعا ٶز اتىنا نەسيە رەسٸمدەۋگە ەرٸكتٸ تٷردە تىيىم سالۋ قىزمەتٸن پايدالانۋ, بانك قوسىمشالارىنداعى قاۋٸپسٸزدٸك پارامەترلەرٸن قوسۋ جەنە جەكە دەرەكتەرٸن بٶگدە ادامدارعا بەرمەۋ ۇسىنىلادى.
جاڭا تالاپتىڭ باستى ماقساتى – زەينەتكەرلەردٸڭ قارجىسىن قورعاپ, ولاردى ينتەرنەت جەنە تەلەفون ارقىلى ەرەكەت ەتەتٸن الاياقتاردىڭ قۇربانى بولۋدان ساقتاۋ. ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, مۇنداي ٶزگەرٸس ازاماتتاردىڭ قارجىلىق قاۋٸپسٸزدٸگٸن كٷشەيتٸپ قانا قويماي, بانكتەردٸڭ دە كليەنتتەر الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸگٸن ارتتىرا تٷسەدٸ.
