فوتو: primeminister.kz
ۆيتسە-پرەمەر – قارجى مينيسترٸ ەرۇلان جاماۋباەۆ ٷكٸمەت مەملەكەتتٸك قارىزدىڭ مٶلشەرٸن قالاي ازايتاتىنىن ايتتى, دەپ حابارلايدى Sputnik قازاقستان.
سەناتتىڭ جالپى وتىرىسىندا دەپۋتاتتار قازاقستاننىڭ مەملەكەتتٸك قارىزىنىڭ ٶسٸپ بارا جاتقانىنا الاڭدادى. سەناتور شەكەرٸم بۇقتۇعۇتوۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتٸك قارىز بٸر جىل ٸشٸندە 15%-عا ٶسكەن.
"بيىل جىل باسىنداعى جاعداي بويىنشا سىرتقى قارىز سوماسى 7,8 ترلن تەڭگەنٸ, سونىڭ ٸشٸندە: بەستەن بٸر بٶلٸگٸ نەمەسە 21% – حالىقارالىق قايتا قۇرۋ جەنە دامۋ بانكٸنٸڭ قارىزى; ازييا دامۋ بانكٸ قارىزدارى – 908 ملرد تەڭگە, ازييا ينفراقۇرىلىمدىق ينۆەستيتسييالار بانكٸنٸڭ قارىزى 326 ملرد تەڭگە قۇرايدى. سونىمەن قاتار بٸزدە ٸشكٸ قارجىلاندىرۋ كٶزدەرٸ بار: زەينەتاقى قورىندا شامامەن 15 ترلن تەڭگە, ەكٸنشٸ دەڭگەيلٸ بانكتەردە – 14 ترلن تەڭگە", - دەدٸ دەپۋتات.
ونىڭ ايتۋىنشا, قارىزداردى ٶتەۋگە جەنە قىزمەت كٶرسەتۋگە جۇمسالاتىن شىعىندار 1,5 ەسە ٶسكەن.
"ەگەر بىلتىر قاڭتاردا بٷكٸل مەملەكەتتٸك قارىز 21,9 ترلن تەڭگە بولسا, بيىل 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا ونىڭ سوماسى 15%-كە, ياعني 25,3 ترلن تەڭگەگە دەيٸن ٶسكەن. 2050 جىلعا قاراي مەملەكەتتٸك بورىش جٸٶ-نٸڭ 45%-نە دەيٸن ۇلعايادى دەگەن بولجام بار", - دەپ الاڭدادى سەناتور.
وسىعان بايلانىستى بۇقتۇعۇتوۆ قارجى مينيسترٸنەن ەلدٸڭ قارىزىن ازايتۋدىڭ قانداي رەزەرۆتەرٸ بار ەكەنٸن سۇرادى.
ۆيتسە-پرەمەر – قارجى مينيسترٸ ەرۇلان جاماۋباەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتٸك قارىز – نەگٸزگٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ جەنە ٷكٸمەتتٸڭ باقىلاۋىندا.
"نەگە قازٸر بۇل مەسەلە كٶتەرٸلٸپ وتىر? بٷكٸل ەلەمدە ينفلياتسييا ٶتە جوعارى, تيٸسٸنشە بازالىق مٶلشەرلەمە دە ٶتە جوعارى. قازٸر سىرتتان قارىز الۋ, بيۋدجەت تاپشىلىعىن قارجىلاندىرۋ ٷشٸن ٸشتەن قارىز الۋ دا بيۋدجەت ٷشٸن قىمبات. ەرينە ينفلياتسييا مەن بازالىق ستاۆكا تٶمەندەگەننەن كەيٸن بۇل اۋىرتپالىق بٸرشاما ازايادى", - دەپ تٷسٸندٸردٸ جاماۋباەۆ.
ول بيۋدجەت تاپشىلىعىن بٸرتە-بٸرتە ازايتۋ كەرەك ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
"بيىل بٸز 3,2 ترلن تەڭگە بيۋدجەت تاپشىلىعىن قالدىردىق. وعان قىزمەت كٶرسەتۋ ٷشٸن, ياعني قارىزداردى جابۋ ٷشٸن جەنە وسى تاپشىلىقتى قارجىلاندىرۋ ٷشٸن 5,7 ترلن تەڭگە تارتۋىمىز كەرەك. بۇل تاپشىلىقتى بٸز بٸرتە-بٸرتە ازايتامىز", - دەدٸ مينيستر.
ايتۋىنشا, نەگٸزگٸ تابىس كٶزٸ – بيۋدجەتتٸڭ ٶز كٸرٸستەرٸ. بىلتىر كٸرٸستەر 40%-كە ۇلعايسا, بيىلعى ناقتىلاۋدان كەيٸن كٸرٸس كٶزٸ تاعى 42%-كە جوعارىلايدى.
"بۇل جەردە تەك قانا سالىقتىق, كەدەندٸك ەكٸمشٸلەندٸرۋ ەسەبٸنەن قوسىمشا 720 ملرد تەڭگە قاراستىرىپ وتىرمىز. ياعني 4 تريلليون تەڭگەدەن استام قاراجات بۇل تەك قانا ٶزٸنٸڭ كٸرٸس كٶزٸنەن كەلەدٸ. ەرينە, بٸز بۇل ٷردٸستٸ جالعاستىرامىز", - دەدٸ ۆيتسە-پرەمەر.
جاماۋباەۆ ٸشكٸ نارىقتان تارتىلاتىن قارجى بيۋدجەت تاپشىلىعىن جابۋعا كٶپ كٶمەگٸن تيگٸزٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.
"بٸز سىرتقى نارىقتان باسقا ٸشكٸ نارىقتان قاراجات تارتىپ وتىرمىز. بٸزدە جيناقتاۋ قورى, باسقا دا قورلار بار. سولاردىڭ قارجىسى بيۋدجەت تاپشىلىعىن قارجىلاندىرۋعا كٶپ كٶمەگٸن تيگٸزٸپ جاتىر. ۇلتتىق بانكپەن بٸرلەسٸپ اتقاراتىن جۇمىس ەلٸ دە كٶپ", - دەدٸ ول.
قارجى مينيسترلٸگٸنٸڭ جوسپارى بويىنشا مەملەكەتتٸك قارىز جالپى ٸشكٸ ٶنٸمگە شاققاندا 32%-تەن, ال مەملەكەتتٸك شىعىستاردىڭ وسى تاپشىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە كەتەتٸن قارجىسى 10%-تەن اسپايدى دەگەن بولجام بار.
