Foto: primeminister.kz
Vitse-premer – qarjy ministri Erulan Jamaýbaev Úkimet memlekettik qaryzdyń mólsherin qalai azaitatynyn aitty, dep habarlaidy Sputnik Qazaqstan.
Senattyń jalpy otyrysynda depýtattar Qazaqstannyń memlekettik qaryzynyń ósip bara jatqanyna alańdady. Senator Shákárim Buqtuǵutovtyń aitýynsha, memlekettik qaryz bir jyl ishinde 15%-ǵa ósken.
"Biyl jyl basyndaǵy jaǵdai boiynsha syrtqy qaryz somasy 7,8 trln teńgeni, sonyń ishinde: besten bir bóligi nemese 21% – Halyqaralyq Qaita qurý jáne damý bankiniń qaryzy; Aziia damý banki qaryzdary – 908 mlrd teńge, Aziia infraqurylymdyq investitsiialar bankiniń qaryzy 326 mlrd teńge quraidy. Sonymen qatar bizde ishki qarjylandyrý kózderi bar: zeinetaqy qorynda shamamen 15 trln teńge, ekinshi deńgeili bankterde – 14 trln teńge", - dedi depýtat.
Onyń aitýynsha, qaryzdardy óteýge jáne qyzmet kórsetýge jumsalatyn shyǵyndar 1,5 ese ósken.
"Eger byltyr qańtarda búkil memlekettik qaryz 21,9 trln teńge bolsa, biyl 1 qańtardaǵy jaǵdai boiynsha onyń somasy 15%-ke, iaǵni 25,3 trln teńgege deiin ósken. 2050 jylǵa qarai memlekettik borysh JIÓ-niń 45%-ne deiin ulǵaiady degen boljam bar", - dep alańdady senator.
Osyǵan bailanysty Buqtuǵutov qarjy ministrinen eldiń qaryzyn azaitýdyń qandai rezervteri bar ekenin surady.
Vitse-premer – qarjy ministri Erulan Jamaýbaevtyń aitýynsha, memlekettik qaryz – negizgi máselelerdiń biri jáne Úkimettiń baqylaýynda.
"Nege qazir bul másele kóterilip otyr? Búkil álemde infliatsiia óte joǵary, tiisinshe bazalyq mólsherleme de óte joǵary. Qazir syrttan qaryz alý, biýdjet tapshylyǵyn qarjylandyrý úshin ishten qaryz alý da biýdjet úshin qymbat. Árine infliatsiia men bazalyq stavka tómendegennen keiin bul aýyrtpalyq birshama azaiady", - dep túsindirdi Jamaýbaev.
Ol biýdjet tapshylyǵyn birte-birte azaitý kerek ekenin atap ótti.
"Biyl biz 3,2 trln teńge biýdjet tapshylyǵyn qaldyrdyq. Oǵan qyzmet kórsetý úshin, iaǵni qaryzdardy jabý úshin jáne osy tapshylyqty qarjylandyrý úshin 5,7 trln teńge tartýymyz kerek. Bul tapshylyqty biz birte-birte azaitamyz", - dedi ministr.
Aitýynsha, negizgi tabys kózi – biýdjettiń óz kiristeri. Byltyr kirister 40%-ke ulǵaisa, biylǵy naqtylaýdan keiin kiris kózi taǵy 42%-ke joǵarylaidy.
"Bul jerde tek qana salyqtyq, kedendik ákimshilendirý esebinen qosymsha 720 mlrd teńge qarastyryp otyrmyz. Iaǵni 4 trillion teńgeden astam qarajat bul tek qana óziniń kiris kózinen keledi. Árine, biz bul úrdisti jalǵastyramyz", - dedi vitse-premer.
Jamaýbaev ishki naryqtan tartylatyn qarjy biýdjet tapshylyǵyn jabýǵa kóp kómegin tigizip jatqanyn atap ótti.
"Biz syrtqy naryqtan basqa ishki naryqtan qarajat tartyp otyrmyz. Bizde jinaqtaý qory, basqa da qorlar bar. Solardyń qarjysy biýdjet tapshylyǵyn qarjylandyrýǵa kóp kómegin tigizip jatyr. Ulttyq bankpen birlesip atqaratyn jumys áli de kóp", - dedi ol.
Qarjy ministrliginiń jospary boiynsha memlekettik qaryz jalpy ishki ónimge shaqqanda 32%-ten, al memlekettik shyǵystardyń osy tapshylyqty qamtamasyz etýge ketetin qarjysy 10%-ten aspaidy degen boljam bar.
