ٷرٸمجٸدەگٸ مەشٸتتە جۇما نامازىنا جينالعان ەر كٸسٸلەر مەن بالالار. قىتاي, مامىر 2014 جىل (كٶرنەكٸ سۋرەت):
قىتايدىڭ سولتٷستٸك-باتىسىنداعى شىڭجاڭ ۇيعىر اۆتونومييالىق اۋدانىنىڭ بيلٸگٸ جاڭا تۋعان بالاعا ەدەتتە مۇسىلماندار كٶپ قولدانىلاتىن دٸني ماعىناسى بار ەسٸمدەردٸ قويۋعا تىيىم سالدى. تىيىم سالىنعان ەسٸمدەر تٸزٸمٸنە ونداعان ەسٸم ەنگٸزٸلگەن.
25 سەۋٸردە ازات ازييا راديوسىنىڭ ەفيرٸندە سٶيلەگەن شىڭجاڭ ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ رەسمي ٶكٸلٸ باتىستىق باق-تا جارييالانعان, يسلام, قۇران, مەككە, جيھاد, يمام, قاجى, مەدينە سيياقتى ەسٸمدەر قىتايدا بيلٸكتەگٸ كوممۋنيستٸك پارتييانىڭ تىيىم سالىنعان ەسٸمدەر تٸزٸمٸنە كٸرگٸزٸلگەنٸ تۋرالى اقپاردى راستادى. قىتاي كوممۋنيستٸك پارتيياسى تىيىمدى تاياۋدا جارييالاعان "ەتنيكالىق ازشىلىق ٶكٸلدەرٸنە ەسٸم بەرۋ ەرەجەلەرٸ" دەپ اتالاتىن قۇجاتى نەگٸزٸندە سالعان. شىڭجاڭ ايماعىنىڭ ەكٸمشٸلٸك ورتالىعى - ٷرٸمجٸ قالاسى پوليتسيياسىنىڭ ٶكٸلٸ مۇسىلمانشا ەسٸم قويىلعان بالالاردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جەنە بٸلٸم بەرۋگە قول جەتكٸزەتٸن مەملەكەتتٸك تٸركەۋ جٷيەسٸنەن شىعارىلاتىنىن حابارلادى.
ەرەجە نەگٸزٸنەن ايماقتىڭ يسلامدى ۇستاناتىن بايىرعى تۇرعىندارىنا ەسەر ەتەيٸن دەپ تۇر. ايماقتا يسلامدى ۇستاناتىن كەم دەگەندە 10 ميلليون ۇيعىر, 1,5 ميلليون قازاق, 150 مىڭعا تارتا قىرعىز, بەس مىڭ تاتار, تٶرت مىڭ تەجٸك پەن مىڭعا تارتا دٷنگەن تۇرادى.
ۇيعىرلار ۇزاق ۋاقىتتان بەرٸ قىتاي بيلٸگٸنٸڭ ٶزدەرٸنە قارسى قۋعىنداۋ ساياساتىن ۇستانادى دەپ ايىپتاپ كەلەدٸ. قىتاي كوممۋنيستٸك پارتيياسى شىڭجاڭ ايماعىن قاتاڭ باقىلاۋدا ۇستايدى. بۇل ايماق تۋرالى اقپاراتتى تەۋەلسٸز اقپارات كٶزدەرٸنەن انىقتاۋ ٶتە قيىن.
