"ورداعا اسىل ماقساتپەن كەلدٸك". بۇل - كەشە وبلىستىق «ورال ٶڭٸرٸ» جەنە «پريۋرالە» گازەتتەرٸنٸڭ 100 جىلدىعىنا وراي بٶكەي ورداسى اۋدانىنا اتتانعان «جايىق پرەسس» مەدياحولدينگٸنٸڭ دەلەگاتسيياسىن باستاپ بارعان «جايىق پرەسس» جشس باس ديرەكتورى جانتاس سافۋلليننٸڭ ساپار ماقساتى تۋرالى ايتقان سٶزٸ.
ەكسپەديتسييا باعىتىنا وردا جەرٸنٸڭ تاڭدالىپ الىنۋى بەكەر ەمەس. ٶيتكەنٸ وسى مەكەندە زاڭگەر, اعارتۋشى عابدولعازيز مۇساعاليەۆتٸڭ رەداكتورلىعىمەن قوس باسىلىمنىڭ باستاۋىندا تۇرعان «ۇران» گازەتٸ دٷنيەگە كەلگەن. ٶز كەزەگٸندە باسىلىم ەل زييالىلارىنىڭ سول زامانداعى يدەيالارىن ناسيحاتتاۋدا ماڭىزدى رٶل اتقاردى.
ساپار جاڭاقالا اۋدانىندا ورنالاسقان مەمەن مەن تۇياقبەردٸ كٷيشٸلەردٸڭ كەسەنەسٸنە زييارات ەتۋدەن باستالدى. مەرەيتويلىق ەكسپەديتسييا قاتىسۋشىلارىن جاڭاقالالىق جەنە بٶكەيلٸك تۇرعىندار قارسى الىپ, دەم ۇسىندى. ەر اۋداندا قوس باسىلىمنىڭ عاسىرلىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاعان قوس اۋداننىڭ ەكٸمدەرٸ - ناۋرىزباي قاراعويشين مەن نۇرلان راحىمجانوۆ ۇجىمعا شىعارماشىلىق تابىس تٸلەدٸ.
ورداعا جەتكەن جولاۋشىلار حان زيراتىنا ايالدادى. مارقۇمداردىڭ رۋحىنا قۇران باعىشتالعان سوڭ, دەلەگاتسييا مٷشەلەرٸنە جەڭگٸر حان, م.س.باباجانوۆ, دەۋلەتكەرەيلەردٸڭ ٶمٸر جولى, وسى كەشەندەگٸ قۇلپىتاستار تاريحى تانىستىرىلدى. ايتا كەتەيٸك, ٶتكەن جىلى تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ايتجان نۇرمانوۆا باستاعان عالىمدار بٶكەيلٸك حانداردىڭ جەرلەنگەن ورىندارىنداعى قۇلپىتاستاردى زەرتتەگەن بولاتىن.
ورالدان كەلە جاتقان جولاۋشىلاردى اۋىل تۇرعىندارى ەرەكشە قوشەمەتپەن قارسى الىپ, قوش كەلدٸڭ ايتتى.
«جايىق پرەسس» جشس ديرەكتورى جانتاس سافۋلليننٸڭ ايتۋىنشا, اتالعان ەكسپەديتسييا ەلباسىنىڭ «تۋعان جەر» باعدارلاماسىمەن ٷندەسەدٸ.
- قوس گازەتتٸڭ 100 جىلدىعىنا دايىندىق بارىسىندا وردا جەرٸنە اياقتاي بارىپ, بار كەرەمەتتٸ كٶزبەن كٶرٸپ كەلەمٸز دەپ ماقسات ەتٸپ ەدٸك. ويلاپ قاراساڭىز, وسىدان دەل 100 جىل بۇرىن, وسى ٶلكەدە اتا-بابالارىمىز گازەتتٸ شىعارۋ جولىندا جۇمىس ٸستەدٸ. بۇل ٸستٸڭ باسىندا عابدولعازيز مۇساعاليەۆ, نۇعمان ماناەۆ سيياقتى ۇلى تۇلعالارىمىز بولدى. بٸز «قازاقستان», «ۇران» گازەتتەرٸن نەگە تابا المادىق? ٶيتكەنٸ قوس باسىلىم دا حالىقتى ازاتتىققا, ساۋاتتىلىققا شاقىرىپ, ٶز الدىمىزعا ەل بولۋعا ٷندەدٸ. وسى جولدا جان اياماي قىزمەت قىلدى. وسى ۇستانىمدارى ٷشٸن دە باسىلىمدارىمىزدىڭ ٶزٸ رەپرەسسييانىڭ قۇربانى بولدى. ەندٸ بٸزدٸڭ ماقسات – تەۋەلسٸزدٸكتٸڭ قادٸرٸن ۇعىنىپ, ۇلىلار باستاعان ٸستٸ حالىققا تانىتۋ, ەرٸ قاراي جالعاۋ. مەنٸڭشە, ول ٷشٸن ەر قىزمەتكەر ماڭىزدىلىعىنا تەرەڭ مەن بەرۋ قاجەت. دەلەگاتسييا قۇرامىندا الپىستى القىمداعان الدىڭعى بۋىننان باستاپ جاس بۋىن ٶكٸلدەرٸ دە قاتىسىپ وتىر. ولار بٷگٸنگٸ ساپاردان قاناتتانىپ, وي تٷيٸپ قايتسا دەگەن شىنايى نيەتٸمٸز بار. بٷگٸن 30-عا تارتا قىزمەتكەر وسى ماقساتتا باسپاسٶزدٸڭ باستاۋى بولعان قاسيەتتٸ ورداعا ارنايى باس تٸرەدٸك. وسى جولدا بٸزدٸ قولداعان ەر ازاماتقا العىسىمدى بٸلدٸرەمٸن, - دەدٸ ج.نابيوللاۇلى.
بۇدان كەيٸن ەكسپەديتسييا قاتىسۋشىلارى «ۇران» گازەتٸنٸڭ العاشقى نٶمٸرٸنەن باستاپ جارىق كٶرگەن تۇڭعىش باسپاحانا ورنالاسقان ٷي الدىندا سالتاناتتى شارا ٶتكٸزٸپ, ٷيگە باس سۇعىپ, ارالاپ كٶردٸ. قازٸر بۇل ٷيدە 1958 جىلدان رافاەل دەنگيزباەۆ ەسٸمدٸ ازامات تۇرادى. اتىراۋ وبلىسىندا دٷنيەگەن كەلگەن رافاەل اتا-ەجەسٸنٸڭ باۋىرىندا ٶسكەن ەكەن. اتاسى ابدوللا تەنگيزباەۆ باسپاحانادا قىزمەت جاساعان. باسپاحانا ورنالاسقان ٷي سول قالپى ساقتالعان. تەك تۇرۋعا قولايلى بولۋى ٷشٸن از عانا جاڭعىرتىلعان.
قوس گازەتتٸڭ عاسىرلىق مەرەيتويىنا ارنالعان ەكسپەديتسييا جالعاسۋدا.
ايدانا حاميدۋللينا
