فوتو: mazhab.kz
ٶتكەن اپتادا Orda News YouTube ارناسىنا گٷلنەر باجكەنوۆانىڭ پودكاستى شىقتى. ول پودكاستقا بەلگٸلٸ پروديۋسەر بايان الاگٶزوۆا, فەمينيست گٷلزادا سەرجان, اكتريسا جەنە بلوگەر داريا الەكساندروۆا, سونداي-اق ساياساتتانۋشى تولعاناي ٷمبەتاليەۆا قاتىسقان. قوعام بەلسەندٸلەرٸ كٶپتەگەن ماڭىزدى تاقىرىپتاردى تالقىلاعاندا بايان ماقساتقىزىنىڭ ايتقان سٶزٸ قازنەتتٸ شۋلاتتى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
ول ٶز سٶزٸندە تۋىپ-ٶسكەن جەرٸندە قىز بالالار ەركٸن ٶسەتٸنٸن ەرەكشە قوزعاپ ٶتتٸ.
فوتو: opennews.kz
«ماعان ەشقاشان دا ەر ادامعا باس ييۋ دەگەندٸ ٷيرەتكەن ەمەس. الماتىعا بارعانىمدا شىمكەنتتەن كەلگەن قىزداردىڭ ٷنەمٸ يٸلٸپ, سەلەم سالۋى مەن ٷشٸن ٶتە جابايىلىق بولدى. "نە ٷشٸن يٸلەسٸڭ?" دەسەم, "بۇل قالىپتى جاعداي, سولاي بولۋى كەرەك" دەيدٸ. كەشٸرٸڭٸزدەر, مەن ەكەمدٸ قۇرمەتتەيمٸن, اتاما دەگەن قۇرمەتٸم شەكسٸز. ٷلكەندەرگە, ەر ادامدارعا قۇرمەتپەن قارايمىن. بٸراق يٸلٸپ, سەلەم سالۋ دەگەن مەندە اتىمەن جوق. ماعان ونى ٷيرەتپەگەن. ٷيرەتە دە المايدى. بۇل – مەنٸڭ تاڭداۋىم. مەنٸ ەجەم ەركٸن ٶسٸرٸپ, تەربيەلەگەن», – دەيدٸ بايان الاگٶزوۆا.
وسى ورايدا جۋرناليست اقگٷل ايداربەكتٸڭ YouTube ارناسىنا ەتنوگراف بولات بوپايۇلىنىڭ دا سۇحباتى شىقتى. ەتنوگراف قازاقتىڭ سالت-دەستٷرٸنە, بٸلٸم-عىلىمعا قاتىستى تۇششىمدى ويلارىن ايتا كەلە «سەلەم سالۋ» دەستٷرٸنە قاتىستى دا پٸكٸرٸن بٸلدٸرگەن.
فوتو: stan.kz
ونىڭ سٶزٸنشە, قۇلشىلىق پەن ٸزەتتٸ شاتاستىراتىندار دا بار كٶرٸنەدٸ.
«بۇل جەردە ەكٸ نەرسە بار, بٸرەۋٸ سەلەم سالۋدى كەيٸنگٸ كەزدە دٸننٸڭ كەيبٸر ٶكٸلدەرٸ "اللاعا عانا سەلەم سالۋ كەرەك, باس يٸيۋ كەرەك, ادامعا سەلەم سالۋ كٷپٸرلٸك, بولماسا اللاعا سەرٸك قوسقاندىق" دەگەندٸ دە ەستٸدٸك. ول دۇرىس ەمەس! ونىڭ بٸرٸ – قۇلشىلىق, ەكٸنشٸسٸ – ٸزەت. ٷلكەنگە ٸزەت. سەلەم سالۋ دەگەن تٶرت اتا-انانى ايتادى, ٶزٸنٸڭ اتا-ەنەسٸ, قايىن جۇرتتىڭ اتا-اناسى, ناشاعى جۇرتتىڭ اتا-اناسى. التى اتا-انا عوي. بۇل جەردە بەت اشۋ كەزٸندە سەلەم سالىنادى, ول ەندٸ قازاقتىڭ قالىپتاسقان دەستٷرٸ. بەت اشۋ دەگەن بٸرٸنشٸ سىنىپقا, بالاباقشاعا نەمەسە ۋنيۆەرسيتەتكە وقۋعا تٷسكەن بالانىڭ نەمەسە ستۋدەنتتٸڭ تىڭداعان بٸرٸنشٸ لەكتسيياسى سيياقتى بولادى. "الا قاپتىڭ اۋزى بوس, قۋتىڭداما كەلٸنشەك. ٶزٸڭ جاتىپ كٷيەۋٸڭە, تۇر, تۇر دەمە, كەلٸنشەك" دەپ ايتىلادى. سول سٶز اق بوساعانى وڭ اياقپەن اتتاپ, وتقا ماي قۇيىپ, بەتٸن الاۋلاپ, بەتٸن اشىپ, سەلەم سالعاننان باستاپ, جٷرەكتە قالعان نەرسەنٸ سول كەلٸن اق جاۋلىقتى انا بولعانشا اتقارىپ جٷرەدٸ. ەنەڭنٸڭ تٶسەگٸنە وتىرما, الدىنان كەسكەستەمە, جالاڭاش جٷرمە دەگەن سيياقتى ٷلكەن تەربيە. ال سەلەم سالۋ سول قۇرمەتتٸ ۇمىتپاۋ, ٷلكەندەرگە مەڭگٸلٸك ٸزەتتٸ ساقتاپ جٷرۋدٸڭ بەلگٸسٸ. تاڭەرتەڭ تٷندٸك اشۋ, ەسٸكتەن كٸرۋ, العاشقى وتتى جاعۋ سول كەزدەگٸ, كەلٸننٸڭ قولىنان شاي ٸشۋ دەگەننٸڭ بەرٸ ٷلكەن بەرەكەنٸڭ, ىنتىماقتىڭ, وتباسىن ساقتاۋدىڭ تەربيەلٸك تەرتٸبٸ.
سەلەم سالعان كەلٸن ەدەپتٸ كەلٸن, ەدەمٸ كەلٸن, يبالى-يماندى كەلٸن دەپ باعالايدى. سوندىقتان بويىندا وسىنداي تٶرت قاسيەتٸ بار, تاڭداۋلى كەلٸنگە جاتادى», – دەيدٸ بولات بوپايۇلى.
سونىمەن قاتار, ەتنوگراف «مەن سەلەم سالمايمىن» دەگەن سٶز, قازاقتىڭ دەستٷرٸنە قارسى شىققاندىق, ۇلتتىڭ قالىپتاسقان تاريحي دەستٷرٸن جوققا شىعارعاندىق دەپ اتاپ كٶتتٸ. ەڭگٸمە بارىسىندا بۇرىنعى اتا-سالتىمىزدا ەرلەرٸمٸز قىزدىڭ ٷيٸنە بارعان كەزدە كٷيەۋ بالا رەتٸندە سەلەم سالعانى, ياعني تەجٸم ەتكەنٸ دە سٶز بولعان.
«قايىن اتا دەگەن ٶزٸنٸڭ ەكە-شەشەسٸنەن كەيٸنگٸ, ەكەسٸمەن بٸردەي ەكٸنشٸ ەكەسٸ عوي. وعان تەجٸم ەتٸپ, سەلەم بەرۋ, ونىڭ الدىندا بەت-الدى سٶيلەمەۋ, قۇرمەت-سىي جاساۋ, ەدەپپەن امانداسۋ, باسىن يٸپ, كەۋدەسٸن ۇستاپ, سەلەم بەرۋ ول – ەدەپتٸلٸكتٸڭ, مەدەنيەتتٸلٸكتٸڭ, بٸلٸمدٸلٸكتٸڭ, سالت دەستٷردٸڭ بەلگٸسٸ», – دەيدٸ ەتنوگراف بولات بوپايۇلى.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
