فوتو: اقوردا
پرەزيدەنت قازاقستاننىڭ مۇناي ٶنەركەسٸبٸنە 125 جىل تولۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان سالتاناتتى ٸس-شاراعا قاتىسىپ, سٶز سٶيلەدٸ. قاسىم-جومارت توقاەۆ بۇل داتانىڭ ايتۋلى بەلەس ەكەنٸن اتاپ ٶتٸپ, سالا قىزمەتكەرلەرٸن قۇتتىقتادى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸنە سٸلتەمە جاساپ.
"بەرٸڭٸزگە مەلٸم, قازاق مۇنايى عاسىرلار توعىسىندا العاش رەت اتىراۋ ايماعىنان الىندى. سودان بەرٸ بۇل سالا ەل ەكونوميكاسىندا ايرىقشا رٶل اتقارىپ كەلەدٸ. حالقىمىز دا مۇنايدى «قارا التىن» دەپ اتايدى. دٷنيە جٷزٸنٸڭ ٶركەندەۋ جولى ەنەرگەتيكا رەسۋرستارىمەن تىعىز بايلانىستى بولدى. عىلىم مەن تەحنولوگييانىڭ دامۋىنا قۋات كٶزدەرٸ ەرەكشە ىقپال ەتتٸ. وسى ٷردٸسكە قازاق جەرٸندەگٸ قارا التىن ٶندٸرٸسٸ دە مول ٷلەس قوسقانى سٶزسٸز", – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستاننىڭ مۇناي ٶنەركەسٸبٸ ٶز تاريحى مەن دەستٷرٸ بار سالا ەكەنٸنە توقتالىپ, ونىڭ قالىپتاسىپ, دامۋىنا ەلٸمٸزگە بەلگٸلٸ تۇلعالار زور ەڭبەك سٸڭٸرگەنٸن جەتكٸزدٸ.
"گەولوگتەرٸمٸز كٶپتەگەن كەن ورنىن اشتى. سافي ٶتەباەۆ, جولداسقالي دوسمۇحامبەتوۆ, بٶلەكباي ساعىنعاليەۆ باستاعان ماماندار كەنٸشتەردٸ ەل يگٸلٸگٸنە جاراتتى. ولاردىڭ تاعىلىمدى ەڭبەك جولى ەردايىم جاس ۇرپاققا ٷلگٸ بولارى انىق. اعا بۋىننىڭ ٶنەگەلٸ ٸسٸن كەيٸنگٸ ۇرپاق لايىقتى جالعاستىرۋدا. بۇل سالادا تۇتاس ەڭبەك ديناستييالارى بار, ياعني, قارا التىن ٶندٸرٸسٸ بٷگٸندە مۇنايلى ايماقتىڭ اتا كەسٸبٸنە اينالدى", – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى مۇناي مەن گازدى ەلٸمٸزدٸڭ ستراتەگييالىق رەسۋرسى ەرٸ مەملەكەت ەكونوميكاسىنىڭ تٸرەگٸ دەپ اتادى. بۇل رەتتە مۇنايشىلاردىڭ ەڭبەگٸن جوعارى باعالادى.
"قازٸر وسى سالادا 250 مىڭعا جۋىق ادام جۇمىس ٸستەيدٸ. مۇناي-گاز ٶنەركەسٸبٸ زامانعا ساي دامىپ كەلەدٸ. ٶندٸرٸسكە يننوۆاتسييالىق تەحنولوگييالار ەنگٸزٸلٸپ جاتىر. ەكولوگييانى ساقتاۋعا ارنالعان جاڭا ستاندارتتار قالىپتاستى. قازاقستاندا مۇناي ٶندٸرۋمەن قاتار, ونى ٶڭدەۋ جۇمىسى جولعا قويىلعان. نەگٸزگٸ جانار-جاعارماي ٶنٸمدەرٸنٸڭ كٶبٸ ٶز ەلٸمٸزدەن شىعادى. «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانيياسى بۇل جۇمىسقا زور ٷلەس قوسىپ كەلە جاتىر. قازاقستان ەلەمدٸك مۇناي نارىعىندا باستى رٶل اتقاراتىن ەلدەردٸڭ بٸرٸنە اينالدى. دٷنيە جٷزٸنە بەلگٸلٸ برەندٸمٸز بار. ەلٸمٸزدٸڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋٸپسٸزدٸگٸ نىعايا تٷستٸ", – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, Chevron, ExxonMobil, CNPC, Eni, Shell, لۋكويل, Total جەنە Sinopeس سيياقتى جەتەكشٸ ەلەمدٸك مۇناي-گاز كورپوراتسييالارى ەلٸمٸزدە اتالعان سالانى دامىتۋعا ەرەكشە ىقپال ەتٸپ وتىر.
"تەڭٸز, قاشاعان, قاراشىعاناق كەن ورىندارىن يگەرۋ, كاسپيي قۇبىر جەلٸسٸ كونسورتسيۋمى جوباسىن ٸسكە اسىرۋ – مەملەكەت پەن ينۆەستورلار اراسىنداعى ٶزارا تيٸمدٸ ىنتىماقتاستىقتىڭ جارقىن ٷلگٸسٸ. قازاقستان بۇل سالادا اشىق جەنە جان-جاقتى ويلاستىرىلعان ساياسات جٷرگٸزۋ ارقىلى جاھاندىق ەكونوميكاعا دەندەپ ەنٸپ, ٷلكەن كٶلەمدە ينۆەستيتسييا تارتىپ جاتىر", – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى ەنەرگەتيكا سالاسىنىڭ تٷبەگەيلٸ ٶزگەرگەنٸنە, لوگيستيكا, ەكولوگييا مەسەلەلەرٸنٸڭ ماڭىزى ارتقانىنا نازار اۋدارىپ, بۇل سەكتوردا الداعى ۋاقىتتا اتقارىلۋعا تيٸس بٸرقاتار مٸندەتكە توقتالدى.
"عىلىمي-تەحنولوگييالىق پروگرەسس ەلەمدٸك مۇناي-گاز سالاسىن دامىتۋدا ايرىقشا رٶل اتقارادى. مۇناي ٶندٸرۋ كٶلەمٸ تۇراقتى ٶسۋٸ ٷشٸن گەولوگييالىق بارلاۋ جەنە كەن ورىندارىن يگەرۋ ٸسٸنە وزىق تەحنولوگييالاردى بەلسەندٸ تٷردە ەنگٸزۋ قاجەت. بۇرىن-سوڭدى بولماعان حالىقارالىق تۇراقسىزدىق جاعدايىندا ەكسپورتتىق باعىتتاردى ودان ەرٸ ەرتاراپتاندىرۋ – باستى مٸندەت. مۇناي ٶڭدەۋ سەكتورىن دامىتۋ ماڭىزدى. زاماناۋي ەكولوگييالىق ستاندارتتارعا ساي مۇناي ٶنٸمدەرٸنٸڭ تۇراقتى ٶندٸرٸسٸن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. مۇناي-گاز حيميياسىنىڭ دا كەلەشەگٸ زور", – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنت جاقىندا اتىراۋدا پوليپروپيلەن زاۋىتى ٸسكە قوسىلعانىنا توقتالىپ, وسى سالاداعى باسقا دا جوبالاردى ۋاقتىلى جٷزەگە اسىرۋ قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
"بٸز ٶڭدەلۋ دەڭگەيٸ جوعارى ٶنٸم شىعارۋ مٷمكٸندٸگٸمٸزدٸ ەسەلەي تٷسۋٸمٸز كەرەك. مۇناي-گاز – ەلٸمٸزدەگٸ ورتا بيزنەستٸ دامىتۋ تەتٸكتەرٸنٸڭ بٸرٸنە اينالۋعا تيٸس. بۇل – اۋقىمى كەڭ سالا. وسى ماقساتقا جەتۋ ٷشٸن مەملەكەت كەشەندٸ شارالار قابىلداپ جاتىر. اتالعان سەكتوردا قىزمەت ەتەتٸن ٸرٸ كەسٸپورىندار وتاندىق كەسٸپكەرلەردٸڭ ٶنٸمدەرٸن ٶز قاجەتٸنە جاراتۋعا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, جەرگٸلٸكتٸ ٷلەستٸ كەزەڭ-كەزەڭٸمەن ارتتىرا بەرۋٸ قاجەت. ەلەۋمەتتٸك جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ كٷشەيتۋ, ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋىنا قوماقتى ٷلەس قوسۋ – نەگٸزگٸ مٸندەت. بٸلٸكتٸ ماماندار دايارلاۋعا باسا مەن بەرۋ كەرەك", – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
