فوتو: Polisia.kz
ٸٸم كٶشٸ-قون قىزمەتٸ كوميتەتٸ تٶراعاسىنىڭ مٸندەتٸن اتقارۋشى اسلان اتالىقوۆ ەلدەگٸ كٶشٸ-قون جاعدايى تۋرالى ايتىپ بەردٸ, – دەپ حابارلايدى Polisia.kz پورتالى.
Eلدەگٸ بٷگٸنگٸ كٶشٸ-قون جاعدايى قانداي?
2022 جىلى قازاقستانعا 5 600 000 شەتەلدٸك كەلدٸ. كٶبٸ - رەسەي ازاماتتارى - 2 900 000. ٶزبەكستان - 2 300 000, قىرعىزستان - 730 000, تەجٸكستان ازاماتتارى - 330 000.
قازٸر قازاقستاندا 650 000 شەتەلدٸك ۋاقىتشا تۇرادى. 90 پايىزى وسى ەلدەردەن كەلگەن.
قازاقستانعا كەلۋشٸلەر سانى ارتتى ما?
2020-2021 جىلدارمەن سالىستىرعاندا بيىل قازاقستانعا كەلۋشٸلەر سانى ارتتى. بٸراق ول جىلدارى پاندەمييا كەزٸ ەدٸ. دۇرىس ساراپتاما جاساۋ ٷشٸن 2019 جىلمەن سالىستىرۋ كەرەك. سول جىلى قازاقستانعا 7 ميلليونعا جۋىق شەتەلدٸك كەلدٸ. ال بيىل - 5 600 000.
يمميگراتسييالىق اعىن تەك 11 سەۋٸردەن باستاپ قايتا قالپىنا كەلدٸ. كارانتيندٸك شەكتەۋلەر الىنىپ, شەكارالار اشىلدى.
جازدا قازاقستانعا 2 300 000 شەتەلدٸك كٸردٸ. ەڭ كٶپ كەلگەندەر تامىزدا بولدى - 960 000. ودان سوڭ كەلۋشٸلەر سانى ازايا باستادى. قاراشادا 500 000 دەيٸن تٷستٸ. جەلتوقساندا 20 كٷن ٸشٸندە 325 000 شەتەلدٸك كەلدٸ.
قازٸر رەسەي فەدەراتسيياسى ازاماتتارىنىڭ يمميگراتسييالىق احۋالى قالاي?
بٸزدٸڭ ەلگە سىرتتان جيٸ كەلەتٸن قوناقتاردىڭ ەڭ نەگٸزگٸسٸ - كٶرشٸ رەسەي فەدەراتسيياسىنىڭ ازاماتتارى. ولاردىڭ كٶپ كەلەتٸن ۋاقىتى جازدا. جازعى دەمالىس كەزٸندە قازاقستانعا 1 200 000 اسا رەسەيلٸك كەلدٸ. ەڭ كٶپ كٶرسەتكٸش شٸلدەدە - 485 000 ادام. قىركٷيەكتە قازاقستانعا 406 000 رەسەي ازاماتى كەلدٸ. ولاردىڭ كٶبٸ ٸشٸنارا موبيليزاتسيياعا بايلانىستى قىركٷيەكتٸڭ 21-ٸ مەن 30-ى ارالىعىندا بولدى.
كەلۋشٸلەر سانىنىڭ كٶپتٸگٸنە قاراماستان, ەلٸمٸزدٸڭ شەكارا مەن كٶشٸ-قون قىزمەتتەرٸ تۇراقتى جۇمىس ٸستەدٸ.
1 قازاننان باستاپ رەسەيدەن كەلۋشٸلەر سانى قايتا ازايدى. قازٸر بٸر كٷندە كەلەتٸندەردٸڭ ورتاشا سانى 6-7 مىڭ ادامنان اسپايدى. تەك دەمالىس كٷندەرٸ عانا كەلەتٸندەر قاتارى ٸشٸنارا كٶبەيەدٸ, ساۋدا-ساتتىق ٷشٸن دەپ ويلايمىن.
نەگٸزٸ, وسى 21 قىركٷيەكتەن باستاپ قازاقستانعا كەلگەن رەسەيلٸكتەردٸڭ 200 000 ترانزيتپەن باسقا ەلگە شىعىپ كەتتٸ. ٶزبەكستانعا - 47 000, قىرعىزستانعا - 46 000, تٷركيياعا - 37 000.
21 قىركٷيەكتەن كەيٸن كەلگەن قانشا رەسەي ازاماتى تۇراقتى تۇرۋعا جەنە قر ازاماتتىعىنا ٶتٸنٸش بەردٸ?
1 قىركٷيەكتەن باستاپ رەسەيلٸك ازاماتتاردان 3,5 مىڭ ٶتٸنٸش تۇراقتى مەكەنجايعا تۇرۋعا تٷستٸ. 965 ٶتٸنٸش ازاماتتىقتى الۋ تۋرالى بولدى. پوليتسييا شەتەلدٸكتەرگە تۇراقتى مەكەنجايعا تۇرۋ رۇقساتىن بەرمەس بۇرىن تولىق تەكسەرۋ ٶتكٸزەدٸ.
تۇراقتى تۇرۋ ىقتييارحاتىن الۋ ٷشٸن مٸندەتتٸ تٷردە شەتەلدٸك ٶز تٶلەم قابٸلەتتٸلٸگٸن راستاۋ قاجەت. ول - شامامەن 4,5 ميلليون تەڭگە. بۇدان باسقا سوتتالماعانى تۋرالى انىقتاما, باسقا شەكتەۋلەرٸ بولماۋى قاجەت.
وسى قۇجاتتاردان سوڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ ەسەبٸ بويىنشا تەكسەرۋ جٷزەگە اسىرىلادى. بارلىق تەكسەرۋدەن سوڭ عانا تيٸستٸ رۇقساتتاما قۇجاتتارى بەرٸلەدٸ.
كٶشٸ-قون مەسەلەلەرٸنە بايلانىستى دەلدالدارعا جٷگٸنۋ دۇرىس پا?
قازٸر قازاقستاندا رۇقسات قۇجاتتارىن رەسٸمدەۋ ليبەرالدى تەرتٸپتە ٸسكە اسىرىلادى, بارلىق قىزمەت تەگٸن كٶرسەتٸلەدٸ. الايدا بۇل جاعدايدى ٶز مٷددەسٸنە پايدالانعان كەيبٸر الاياقتار شەتەلدٸكتەردٸ زاڭداستىرۋ ٷشٸن جالعان قۇجاتتاردى ۇسىنۋعا تىرىسادى. ولاردىڭ زاڭسىز ەرەكەتتەرٸ Telegram, WhatsApp, Instagram ينتەرنەت پلاتفورمالاردا ورنالاستىرعان.
پوليتسييا ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەرگە مونيتورينگ جٷرگٸزٸپ جاتىر. شەتەلدٸكتەردٸڭ مەرتەبەسٸن رەتتەۋ بويىنشا جالعان قىزمەتتەر ۇسىناتىنداردىڭ الاياقتىق ەرەكەتتەرٸن انىقتايدى.
مەسەلەن, باتىس قازاقستان وبلىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى سىياقى ٷشٸن شەتەلدٸككە جالعان قۇجات جاساپ, ۋاقىتشا تۇرۋعا رۇقسات رەسٸمدەۋگە تىرىستى. قازٸر تەرگەۋ امالدارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.
وسىنداي دەرەكتەر انىقتالعان جاعدايدا بارلىق جالعان قۇجات جويىلادى. شەتەلدٸكتەردٸڭ قازاقستاندا بولۋ مەرزٸمٸ قىسقارتىلادى, كٸنەلٸ ادامدار جاۋاپقا تارتىلادى.
رەسەيلٸكتەردٸڭ قازاقستاندا بولۋ ەرەجەلەرٸ قانداي?
رەسەي ازاماتتارى قازاقستاندا مەملەكەتتٸك شەكارادان ٶتكەننەن كەيٸن 90 كٷنتٸزبەلٸك كٷن بولا الادى. شەتەلدٸكتەردٸڭ بولۋى تۋرالى حابارلاما جٸبەرۋ فۋنكتسييالارى قازاقستان ازاماتتارىنا جٷكتەلگەن.
ولار شەتەلدٸكتٸڭ كەلگەنٸ تۋرالى حابارلامانى ٷش كٷن ٸشٸندە بەرۋگە تيٸس. ونى eQonaq موبيلدٸ قوسىمشاسى نەمەسە eGov پورتالى ارقىلى وڭاي جاساۋعا بولادى. ەگەر شەتەلدٸك بٸزدٸڭ ەلدە جۇمىس ٸستەپ, وقىپ, وتباسىن قۇرۋ, ەمدەلۋ, بيزنەس اشۋ ماقساتىمەن قالعان بولسا, قابىلداۋشى جاق حالىققا قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىقتارىنا نەمەسە ەلەكترون ٷكٸمەت پورتالى ارقىلى ۋاقىتشا تۇرۋعا رۇقسات رەسٸمدەۋ تۋرالى ٶتٸنٸش بەرە الادى.
ەگەر وسىنداي نەگٸز بولماعان جاعدايدا ولار ەلٸمٸزدەن شىعۋ قاجەت.
شەتەلدٸكتەر قازاقستاندا بولۋ مەرزٸمٸن بۇزسا, قانداي جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلادى?
مەرزٸمدەرٸن بۇزعانى ٷشٸن ايىپپۇلدان باستاپ قازاقستاننان شىعارۋعا دەيٸنگٸ جاۋاپكەرشٸلٸك تٷرٸ قاراستىرىلعان. پوليتسييا شەتەل ازاماتتارىنىڭ كەلۋٸنە قاتاڭ باقىلاۋ جٷرگٸزەدٸ. جىل باسىنان بەرٸ كٶشٸ-قون زاڭناماسىن بۇزعانى ٷشٸن 60 000 استام شەتەلدٸك ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلدى. ونىڭ ٸشٸندە 42 000 ٶزبەكستان ازاماتى, رەسەيدٸڭ 4 000 جەنە تەجٸكستاننىڭ 3 000 ازاماتى بار. ەلدەن 5 837 شەتەلدٸك شىعارىلدى. ونىڭ ٸشٸندە ەڭ كٶپ سان 4 073 - ول ٶزبەكستان ازاماتتارى, 491 - تەجٸكستان جەنە رەسەيدٸڭ 310 ازاماتى.
ولارعا 5 جىلعا دەيٸن قازاقستانعا كٸرۋگە تىيىم سالىندى.
شەتەلدٸكتەر قازاقستاننىڭ قاي ايماقتارىنا كٶبٸرەك كەلەدٸ جەنە قاي اۋماقتا كٶشٸ-قون زاڭناماسى جيٸ بۇزىلادى?
شەتەلدٸكتەردٸڭ باسىم بٶلٸگٸ ەلوردادا جەنە ٸرٸ قالالاردا تۇرادى. وسىعان بايلانىستى, وندا قۇقىقبۇزۋشىلىق تا كٶپ. ەلدەن شىعارىلعاندار سانى بويىنشا بٸرٸنشٸ ورىندا استانا قالاسى تۇر. ەلوردادان 1 142 شەتەل ازاماتى شىعارىلدى. ەكٸنشٸ ورىندا - الماتى, ٷشٸنشٸ ورىندا - شىمكەنت.
شەتەلدٸكتەر كٶشٸ-قون زاڭناماسىن بۇزسا عانا ەلدەن شىعارىلا ما?
كٶشٸ-قون زاڭناماسىن بۇزعاندار عانا ەمەس, باسقا دا قۇقىقبۇزۋشىلىقتار جاساعانى ٷشٸن شەتەلدٸكتەر ەلٸمٸزدەن شىعارىلادى. جىل باسىنان بەرٸ زاڭنامانىڭ باسقا نورمالارىن, ونىڭ ٸشٸندە بۇزاقىلىق جاساپ, قوعامدىق تەرتٸپتٸ بۇزعان 295 شەتەلدٸك ەلدەن شىعارىلدى.
مىسالى, ورال قالاسىندا قوعامدىق تەرتٸپتٸ بۇزعانى ٷشٸن رەسەيدٸڭ ٷش ازاماتى پوليتسييانىڭ ٶتٸنٸشٸ بويىنشا سوت ارقىلى ەلدەن شىعارىلدى. ولار ەندٸ ەلٸمٸزگە 5 جىلعا دەيٸن كٸرە المايدى. وسىنداي شارالار الماتى, قىزىلوردا, قاراعاندى قالالارىندا دا قابىلداندى.
شەت ەلدەن كەلگەن ازاماتتار جاساعان جەنە ولارعا قاتىستى قانشا قىلمىس تٸركەلدٸ?
قىلمىستىق-اتقارۋ مەكەمەلەردە 1 337 شەتەلدٸك جازاسىن ٶتەپ جاتىر, ولار جازا مەرزٸمٸ اياقتالعاننان كەيٸن ەلدەن شىعارىلىپ, 5 جىلعا دەيٸن ەلگە كٸرۋگە تىيىم سالىنادى.
