قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەرٸن زەرتتەۋ ٷشٸن عالىمدار جىل سوڭىنا دەيٸن ەلٸمٸزدٸڭ 4 ٶڭٸرٸنە ەكسپەديتسيياعا اتتانادى.
بۇل تۋرالى تاريح جەنە ەتنولوگييا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى حانگەلدٸ ەبجانوۆ «قازاقپارات» تٸلشٸسٸمەن بٶلٸسكەن ەدٸ.
ەسكە سالا كەتەيٸك, مەملەكەت باسشىسى ن. نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا كٶتەرٸلگەن مٸندەتتەردٸ جٷزەگە اسىرۋ بويىنشا ۇلتتىق كوميسسييا جاساقتالىپ, ونىڭ العاشقى وتىرىسى ٶتكەن بولاتىن. ونىڭ بارىسىندا قۇرىلعان جۇمىس توپتارىنىڭ «قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەرٸنٸڭ گەوگرافيياسى» جوباسىنا تاريح جەنە ەتنولوگييا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى حانگەلدٸ ەبجانوۆ جەتەكشٸ رەتٸندە بەكٸتٸلدٸ.
ينستيتۋت ديرەكتورىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەرٸن زەرتتەۋ, ونى قاعازعا تٷسٸرۋ بۇرىننان عالىمدار تاراپىنان جٷزەگە اسىرىلىپ كەلەدٸ. ال ەلباسىنىڭ ماقالاسىنان كەيٸن بۇل جۇمىسقا ودان دا جٷيەلٸ, تۇراقتى سيپات بەرٸلەتٸن بولدى.
«بۇرىنعى اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ نەتيجەسٸ مەن تەجٸريبەلەردٸ ەسكەرٸپ, ەندٸ وسى قاسيەتتٸ جەرلەردٸڭ مەملەكەتتٸك تٸزٸمٸن جاساساق دەگەن وي بار. بۇل جەرگٸلٸكتٸ باسقارۋ ورگاندارىنا دا, عالىمدارعا دا, ماماندارعا دا باعىت-باعدار بەرەتٸن بولادى. وسى باعىتتا جۇمىستى 4 كەزەڭگە بٶلٸپ قاراۋعا بولادى. بٸرٸنشٸدەن, كيەلٸ جەرلەر تۋرالى انىعىن بٸلۋ كەرەك. ولاردىڭ سانى, قايدا ورنالاسقانى تۋرالى اقپاراتتى جٷيەلەۋ قاجەت. ەكٸنشٸدەن, تٸزٸم جاسالعان سوڭ قازاقستاننىڭ بارلىق ايماعىنا ەكسپەديتسييا جاساساق دەگەن وي بار. ولاردىڭ جاي-كٷيٸ قانداي, قيراپ جاتىر ما, رەستاۆراتسييانى تالاپ ەتە مە, سونى انىقتاۋىمىز كەرەك. ەگەر قاراجات مەسەلەسٸ شەشٸلسە, جىل سوڭىنا دەيٸن كەم دەگەندە قازاقستاننىڭ 4 ٶڭٸرٸنە ەكسپەديتسييا ۇيىمداستىرىلادى. بۇعان جەرگٸلٸكتٸ باسقارۋ ورگاندارى, ٶلكەتانۋشىلار, ماماندار دا تارتىلادى. ٷشٸنشٸدەن, وسى ەۋليەلٸ جەرلەرگە بايلانىستى عىلىمي ەدەبيەتتٸ, اڭىز ەپسانالاردى جيناپ سونى قاعازعا تٷسٸرٸپ, قولدان كەلسە تەلەماتەريال جيناپ, قالىڭ كٶپشٸلٸككە جەتكٸزۋ ماڭىزدى بولىپ وتىر. تٶرتٸنشٸدەن, وسى مەسەلەمەن اينالىساتىن مامانداردى انىقتاپ, ولاردىڭ كورپۋسىن جاساقتاۋ كەرەك. وسىنشا جۇمىس نەتيجەسٸندە جىل اياعىنا قاراي قازاقتاننىڭ 5 ٶڭٸرٸندەگٸ قاسيەتتٸ جەرلەردٸڭ سۋرەتٸ, سىزباسى, اڭىزدارى جارييالانعان 2-3 كٸتاپ جارىققا شىعارساق دەگەن وي بار. ەندٸ, بۇل جوسپار عانا. ول جٷزەگە اسۋ ٷشٸن قاراجات كەرەك. قاراجات بولادى دەگەن ٷمٸتٸمٸز بار», - دەيدٸ حانگەلدٸ ەبجانوۆ.
ونىڭ پايىمىنشا, بۇل باعىتتاعى جۇمىس توبىنا كٶپ ادامنىڭ قاجەتٸ جوق, ارى كەتسە 15-16 ادام جەتەدٸ. «ولار ەر ٶڭٸردٸڭ ٶكٸلٸ بولعان دۇرىس. عىلىمي ٸزدەنٸستەرگە ىنتاسى بار, ٶمٸرلٸك تەجٸريبەسٸ مول, وسى ٸستٸڭ جاناشىرى كٸرۋ كەرەك وندا. الدىندا وسى تاقىرىپتا مينيسترلٸكتە ەڭگٸمە بولدى. قازٸر مامانداردىڭ تٸزٸمٸ پىسىقتالۋدا», - دەيدٸ ول.
ينستيتۋت ديرەكتورىنىڭ اتاپ ٶتۋٸنشە, ٶڭٸرلەردٸ ارالاعان ەكسپەديتسييا حالىققا بەيمەلٸم جەرلەردٸ اشىپ بەرەدٸ دەپ كٷتۋ سونشالىقتى دۇرىس ەمەس. «راسىندا مٷلدە بەيماعلۇم جەردەردٸ تابا المايمىز. ٶيتكەنٸ كيەلٸ جەرلەر سول ٶڭٸردٸڭ ادامدارىنا تانىس. ونى باسقا ادامدار بٸلمەۋٸ مٷمكٸن. بٸز «ەكٸنشٸ بەكەت اتانى», «باسقا ايشا بيبٸنٸ» اشپايمىز. بٸراق نازاردان تىس قالىپ كەلە جاتقان, ٶتكەنٸمٸزدە, تاريحىمىزدا, مەدەنيەتٸمٸزدە ورنى بار جەرلەر قالىڭ كٶپشٸلٸككە تانىلا تٷسەتٸنٸ سٶزسٸز», - دەيدٸ حانگەلدٸ ەبجانوۆ.
