Qazaqstannyń kieli jerlerin zertteý úshin ǵalymdar jyl sońyna deiin elimizdiń 4 óńirine ekspeditsiiaǵa attanady.
Bul týraly Tarih jáne etnologiia institýtynyń direktory Hangeldi Ábjanov «QazAqparat» tilshisimen bólisken edi.
Eske sala keteiik, Memleket basshysy N. Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhani jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynda kóterilgen mindetterdi júzege asyrý boiynsha Ulttyq komissiia jasaqtalyp, onyń alǵashqy otyrysy ótken bolatyn. Onyń barysynda qurylǵan jumys toptarynyń «Qazaqstannyń kieli jerleriniń geografiiasy» jobasyna Tarih jáne etnologiia institýtynyń direktory Hangeldi Ábjanov jetekshi retinde bekitildi.
Institýt direktorynyń aitýynsha, Qazaqstannyń kieli jerlerin zertteý, ony qaǵazǵa túsirý burynnan ǵalymdar tarapynan júzege asyrylyp keledi. Al Elbasynyń maqalasynan keiin bul jumysqa odan da júieli, turaqty sipat beriletin boldy.
«Burynǵy atqarylǵan jumystardyń nátijesi men tájiribelerdi eskerip, endi osy qasietti jerlerdiń memlekettik tizimin jasasaq degen oi bar. Bul jergilikti basqarý organdaryna da, ǵalymdarǵa da, mamandarǵa da baǵyt-baǵdar beretin bolady. Osy baǵytta jumysty 4 kezeńge bólip qaraýǵa bolady. Birinshiden, kieli jerler týraly anyǵyn bilý kerek. Olardyń sany, qaida ornalasqany týraly aqparatty júieleý qajet. Ekinshiden, tizim jasalǵan soń Qazaqstannyń barlyq aimaǵyna ekspeditsiia jasasaq degen oi bar. Olardyń jai-kúii qandai, qirap jatyr ma, restavratsiiany talap ete me, sony anyqtaýymyz kerek. Eger qarajat máselesi sheshilse, jyl sońyna deiin kem degende Qazaqstannyń 4 óńirine ekspeditsiia uiymdastyrylady. Buǵan jergilikti basqarý organdary, ólketanýshylar, mamandar da tartylady. Úshinshiden, osy áýlieli jerlerge bailanysty ǵylymi ádebietti, ańyz ápsanalardy jinap sony qaǵazǵa túsirip, qoldan kelse telematerial jinap, qalyń kópshilikke jetkizý mańyzdy bolyp otyr. Tórtinshiden, osy máselemen ainalysatyn mamandardy anyqtap, olardyń korpýsyn jasaqtaý kerek. Osynsha jumys nátijesinde jyl aiaǵyna qarai Qazaqtannyń 5 óńirindegi qasietti jerlerdiń sýreti, syzbasy, ańyzdary jariialanǵan 2-3 kitap jaryqqa shyǵarsaq degen oi bar. Endi, bul jospar ǵana. Ol júzege asý úshin qarajat kerek. Qarajat bolady degen úmitimiz bar», - deidi Hangeldi Ábjanov.
Onyń paiymynsha, bul baǵyttaǵy jumys tobyna kóp adamnyń qajeti joq, ary ketse 15-16 adam jetedi. «Olar ár óńirdiń ókili bolǵan durys. Ǵylymi izdenisterge yntasy bar, ómirlik tájiribesi mol, osy istiń janashyry kirý kerek onda. Aldynda osy taqyrypta ministrlikte áńgime boldy. Qazir mamandardyń tizimi pysyqtalýda», - deidi ol.
Institýt direktorynyń atap ótýinshe, óńirlerdi aralaǵan ekspeditsiia halyqqa beimálim jerlerdi ashyp beredi dep kútý sonshalyqty durys emes. «Rasynda múlde beimaǵlum jerderdi taba almaimyz. Óitkeni kieli jerler sol óńirdiń adamdaryna tanys. Ony basqa adamdar bilmeýi múmkin. Biz «ekinshi Beket atany», «basqa Aisha bibini» ashpaimyz. Biraq nazardan tys qalyp kele jatqan, ótkenimizde, tarihymyzda, mádenietimizde orny bar jerler qalyń kópshilikke tanyla túsetini sózsiz», - deidi Hangeldi Ábjanov.
