قازاقستان مەن رەسەي اراسىندا تالاس بولىپ كەلگەن 142 مىڭ تونناعا جۋىق تەحنيكالىق مۇناي «قازترانسويل» كومپانيياسىنىڭ مەنشٸگٸنە ٶتەدٸ. بۇل تۋرالى بٷگٸن قر پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ جالپى وتىرىسىندا ەنەرگەتيكا مينيسترٸ قانات بوزىمباەۆ ايتتى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات تٸلشٸسٸ.
جالپى وتىرىستا مينيستر قازاقستان مەن رەسەي ەلدەرٸنٸڭ ٷكٸمەتتەرٸ اراسىنداعى «تۋيمازى - ومبى - نوۆوسيبيرسك-2» جەنە «ومبى - پاۆلودار» ماگيسترالدىق مۇناي قۇبىرلارىنداعى تەحنولوگييالىق مۇنايدىڭ مەرتەبەسٸن ايقىنداۋ تۋرالى كەلٸسٸمدٸ راتيفيكاتسييالاۋعا بايلانىستى زاڭ جوباسىن تانىستىرعان بولاتىن.
«كسرو كەزٸندە ەلٸمٸزدٸڭ ماگيسترالدىق مۇناي جەلٸسٸ بٸرىڭعاي جٷيەدە بولاتىن. بٸراق, كەڭەس ٷكٸمەتٸ تاراعاننان كەيٸن قۇبىرلار ەر مەملەكەتتٸڭ اۋماقتىق قاعيداتى بويىنشا بٶلٸنٸپ كەتكەن ەدٸ. الايدا, «تۋيمازى - ومبى - نوۆوسيبيرسك-2» مۇناي قۇبىرىنىڭ قازاقستان بٶلٸگٸندەگٸ 62 048 توننا تەحنولوگييالىق مۇنايدىڭ مەنشٸك قۇقىعى ايقىندالماي قالىپ كەتكەن. سونىمەن قاتار, «ومبى - پاۆلودار» مۇناي قۇبىرىنىڭ رەسەي ۋچاسكەسٸندە 141 728 توننا تەحنولوگييالىق مۇنايدىڭ مەنشٸگٸ دە شەشٸلمەگەن ەدٸ», - دەدٸ زاڭ جوباسىن تانىستىرعان قانات بوزىمباەۆ.
دەگەنمەن, ونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان مۇناي اۋماقتىق قاعيداتقا ناقتى تاپسىرىلماسا دا رەسەيدٸڭ «ترانسنەفت» جاق-ى مەن قازاقستاننىڭ «قازترانسويل» كومپانيياسىنىڭ بالانسىنا بەرٸلگەن. ياعني, «ومبى - پاۆلودار» مۇناي قۇبىرىنىڭ رەسەي ۋچاسكەسٸندەگٸ 141 728 توننا مۇناي شىن مەنٸندە «قازترانسويل» اق-نىڭ بالاسىندا, ال «تون-2» مۇناي قۇبىرىنىڭ قازاقستان اۋماعىنداعى 62 048 مۇناي «ترانسنەفت» جاق قاراماعىندا بولعان.
«ايتا كەتۋ كەرەك, 2017 جىلدىڭ 9 قاراشاسىندا جاسالعان قازاقستان مەن رەسەي ٷكٸمەتٸنٸڭ اراسىنداعى «تون-2» مەن «ومبى - پاۆلودار» ماگيسترالدىق مۇناي قۇبىرىنداعى تەحنولوگييالىق مۇنايدىڭ مەرتەبەسٸن ايقىنداۋ تۋرالى كەلٸسٸم ەكٸ ەل اراسىنداعى كٶپ جىلدىق ىنتىماقتىڭ نەتيجەسٸ. تەحنولوگييالىق مۇنايدى قايتارۋدا رەسٸمدەردٸ جەڭٸلدەتۋ ماقساتىندا اتالعان كەلٸسٸممەن بٸرٸنشٸ, قازاقستان اۋماعىندا ورنالاسقان «تون-2» ماگيسترالدىق مۇناي قۇبىرىنداعى 62 048 توننا مۇناي «قازترانسويل» اق-ىنا تيەسٸلٸ. ەكٸنشٸسٸ, ونىڭ ورنىنا رەسەي ۋچاسكەسٸندە ورنالاسقان «ومبى - پاۆلودار» قۇبىرىنداعى مۇنايدىڭ دەل سونداي 62 048 تونناسى «ترانسنەفت» جاق-تىڭ ەنشٸلەس كومپانيياسى «ترانسنەفتۋرال» اق-ىنا تيەسٸلٸ. ٷشٸنشٸ, رەسەيلٸك ۋچاسكەدەگٸ «ومبى - پاۆلودار» ماگيسترالدىق قۇبىرىنداعى مۇنايدىڭ 79 880 تونناسى «قازترانسويل» كومپانيياسىنا تيەسٸلٸ بولىپ بەكٸتٸلگەن. سونىمەن قاتار, كەلٸسٸم كٷشٸنەن ەنگەن كٷننەن باستاپ ەكٸ تاراپ ون اي ٸشٸندە «قازترانسويل» اق-ىنا تيەسٸلٸ وسى 79 880 توننا مۇنايدى «ومبى - پاۆلودار» قۇبىرى ارقىلى رەسەي اۋماعىنان قازاقستانعا بٸرنەشە پارتييامەن جٶنەلتۋٸ قاجەت»,- دەدٸ ول.
مينيستردٸڭ اتاپ ٶتۋٸنشە, بۇل كەلٸسٸم قۇبىرلارداعى مۇناي اتالعان ۇيىمدارعا تيەسٸلٸ ەكەندٸگٸن زاڭدى تٷردە ايقىندايدى. سونداي-اق, مۇنايدى مەنشٸك يەلەرٸنە تاپسىرۋداعى قاجەتتٸ ازاماتتىق-قۇقىقتىق جەنە ۇيىمداستىرۋ رەسٸمدەرٸن جەڭٸلدەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرٸپ وتىر.
«قر-نىڭ قولدانىستاعى سالىق كودەكسٸنە سەيكەس مۇنايدى تاپسىرۋ رەسٸمٸنە كورپوراتيۆتٸك تابىس جەنە قوسىلعان قۇن سالىقتارى, سونىمەن قاتار ٶزگە دە سالىقتار سالىنۋى تيٸس. الايدا, كەلٸسٸمنٸڭ 4 بابىمەن «قازترانسويل» كومپانيياسى اتالعان سالىقتاردان بوساتىلعان. سەبەبٸ بۇل وپەراتسييا مٷلٸكتٸ ساتىپ الۋ مەمٸلەسٸ بولىپ تابىلمايدى. كەلٸسٸمدٸ راتيفيكاتسييالاۋ جەنە ٸسكە اسىرۋ بۇرىن تالاس بولىپ كەلگەن 141 728 مىڭ توننا تەحنولوگييالىق مۇنايعا «قازترانسويل» اق-نىڭ زاڭدى يە بولۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. بۇل ٶز كەزەگٸندە ەلٸمٸزدٸڭ ەكونوميكاسىنا قوسىمشا پايدا ەكەلەدٸ»,- دەدٸ ول.
ونىڭ سٶزٸنە قاراعاندا, قازٸرگٸ كٷنٸ تەحنولوگييالىق مۇناي جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلارعا قايتارىلمايدى. ولار اتالعان مۇنايدى قازاقستاننىڭ مۇناي ٶندٸرۋ زاۋىتتارىنا جەنە ەكسپورتقا جەتكٸزۋگە مٷمكٸندٸك الادى. بۇل رەتتە مۇنايدىڭ كوممەرتسييالىق اينالىمىنان زاۋىتتاردى جٸكتەۋدەن باسقا قر زاڭناماسىنا سەيكەس بيۋدجەتكە تيٸستٸ تٶلەمدەر تٶلەنەتٸن بولادى.
ايتا كەتەرلٸگٸ, سەنات دەپۋتاتتارى زاڭدى قولداپ داۋىس بەردٸ.
