فوتو: Shutterstock
باتىس قازاقستان وبلىسىندا كيٸكتەن زارداپ شەككەن وڭتٷستٸك اۋدانداردا تٶتەنشە جاعداي جارييالانۋى مٷمكٸن. ٶيتكەنٸ بيىلعى شٶپتٸڭ شىعىمى كٶڭٸل كٶنشٸتپەيدٸ. جاڭا قىلتيىپ كەلە جاتقان كٶكتٸ سەۋٸردەگٸ سالقىندىق بۋىپ تاستاعان, ازىن-شوعىن شىققانىن كيٸك تاپاپ كەتكەن. ەندٸ شابىندىققا شالعى سالعان شارۋالار قىسقى مال ازىعىن قايدان دايىندارىن بٸلمەي دال, دەپ حابارلايدى حابار 24 تەلەارناسى.
بٶكەي ورداسى اۋدانى بٶرلٸ اۋىلىنىڭ تۇرعىنى مىرزاباي بورانباەۆتىڭ قۇم نارىننىڭ ەتەگٸنە ەگٸن سالعانىنا بيىل 3 جىل. مال تۇياعى توزدىرىپ, تەك يزەن مەن جۋسان قالعان جەردٸ ەلەكترو-باقتاشىمەن قورشاپتى. ٸشٸنە كٷزدٸك قارا بيداي, ارپامەن قاتار تٷيەجوڭىشقا, ەسپارتسەت, سۋدان شٶبٸن ەگٸپتٸ. وسى الاقانداي جەردەن مىڭداعان مالعا كەرەكتٸ جەم-شٶپتٸ ورىپ الام دەگەن ويى بولعان. الايدا قاپتاعان كيٸك تىنىم بەرەر ەمەس. كٷنٸ-تٷنٸ موتوتسيكلمەن, ماشينامەن باعىپ جٷرگەننٸڭ ٶزٸندە جابايى جانۋارلار وردان ورعىپ, سىمنان سەكٸرٸپ, ەگٸستٸ وتاپ جاتىر.
"كيٸك ٶتە كٶپ مەسەلە تۋعىزىپ تۇر. كەشە اگرونومدارمەن ەسەپتەپ قاراعاندا, 15-تەن بەرەيٸن دەپ تۇرعان ەگٸندٸ كيٸك تاپتاپ ٶتكەسٸن 5-تەن الساق جاقسى دەپ وتىرمىز. قاتتى زاردابىن شەگٸپ جاتىرمىز. بٸرەۋ كەلٸپ شىعىنىڭدى ٶتەمەيدٸ. سوعان بٸر كٶمەك قارجى بٶلە مە ٷكٸمەت, سونداي ٷمٸتپەن قارايمىز. بٸراق ول قانشالىقتى شەشٸلەتٸن مەسەلە ەكەنٸن بٸلمەيمٸز" - دەيدٸ شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشٸسٸ مىرزاباي بورانباەۆ.
قازٸر ٶڭٸر شارۋالارى شابىندىققا شالعى سالدى. الايدا شٶپتٸڭ شىعىمى ناشار. بٶكەيوردالىق مەحانيزاتور جاسۇلان شەكٸروۆتٸڭ ايتۋىنشا, قوس تراكتورمەن تاڭنان كەشكە دەيٸن شاپقاندا 15 رۋلون عانا تٷسٸپ تۇر.
"بىلتىرعىدان دا از. ٶنٸم جوق, وسى عوي. بار جەردٸ تىرمالاپ جاتىرمىز. ٶنٸم جوق, ٶنٸم ناشار. مىناۋ - بىلتىر شابىلماي قالعان جەر, سوندا تٷسٸپ جاتقانى مىناۋ" - دەيدٸ ول.
كازتالوۆ, جەنٸبەك اۋداندارىندا دا جاعداي مەز ەمەس. ارنايى قۇرىلعان كوميسسييا اۋىلداردى ارالاپ, شابىلعان شٶپتٸ ٶلشەپ, شىعىندى ەسەپتەپ جاتىر.
"قازٸر 3-4 اۋىلدا شٶپ جوق. وسىعان بايلانىستى بٸزدەر قازٸر ٷكٸمەتتەن شىعىندارىن ٶتەۋگە, ەگەر شٶپتٸ باسقا اۋدانداردان تاسىمالدايتىن بولساق, سونىڭ تاسىمالداۋىنا بايلانىستى شىعىنداردى ٶتەۋٸن وبلىستىق بيۋدجەتتەن كٶمەك ۇسىنىس رەتٸندە سۇراپ جاتىرمىز" - دەيدٸ جەنٸبەك اۋداندىق كوميسسييانىڭ مٷشەسٸ باۋىرجان سابانوۆ.
الايدا كيٸكتەن كەلگەن شىعىندى ٶتەۋ تەتٸكتەرٸ ەش زاڭدا جازىلماعان. بٸرقاتار وبلىستارداعىداي ەر انالىق باسقا 30 مىڭ تەڭگەدەن سۋبسيدييا تٶلەيٸن دەسە, وعان وبلىستىق بيۋدجەتتٸڭ مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ. كٷنٸ كەشە استاناعا بارعان وبلىستىق مەسليحات دەپۋتاتتارى اۋىلشارۋاشىلىق مينيسترٸمەن كەزدەسٸپ, وسى مەسەلەنٸ كٶتەرٸپتٸ.
"بٸزدٸڭ كٶتەرگەن مەسەلەمٸز - بيىلعى جاعدايدان قالاي شىعامىز? سۋبسيدييالاۋعا قازٸرگٸ ەسەبٸمٸزبەن ەسەپتەگەندە 10 ملردتاي اقشا كەرەك. قىستان شىعۋ ٷشٸن, مال ازىعىن ساتىپ الۋعا كٶمەك رەتٸندە 10 ملردتاي اقشا كەرەك. ول اقشا وبلىستا جوق. مينيستردٸڭ ۇسىنعان جولدارى كيٸكتەن زالال كەلگەن اۋدانداردا, اۋىلداردا تٶتەنشە جاعداي جارييالاۋ. تج ارقىلى تەز بولادى دەدٸ, ۇسىنىسى - سول" - دەيدٸ وبلىستىق مەسليحات دەپۋتاتى نۇرتاي جۇماشەۆ.
ونىڭ سٶزٸنشە, مۇنىڭ بەرٸ تىعىرىقتان شىعار ۋاقىتشا جول.
كيٸك سانىن شۇعىل تٷردە شەكتەمەسە, كەلەشەكتە شابىندىق تٷگٸلٸ جايىلىم جەر بولماۋى مٷمكٸن. اقبٶكەندەر سوڭعى جىلدارى قالا ماڭىنا دەيٸن جەتٸپ, استىقتى القاپتارعا اۋىز سالعان. ديقاندار ەگٸن ەكسە, قىپ-قىزىل شىعىنعا باتادى, ەكپەسە, پايدالانباعان جەردٸ مەملەكەت قايتارىپ الادى.
"ەكولوگييا مينيسترٸمەن سٶيلەستٸك. بٸزدٸڭ ايتىپ وتىرعانىمىز - بٷگٸنگٸ كٷنٸ ملن جارىم كيٸك بولسا, تٶلٸمەن قوسقاندا 2 ملن جارىمعا بارىپ وتىر. ول كەلەسٸ جىلى 3 ملن جارىمعا بارادى. سودان كەيٸن 5 ملنعا بارادى. سوندا بٸز قالاي جاسايمىز? وندا بٸز باتىستا مٷلدە شارۋانى قويۋ كەرەكپٸز. كيٸك ٶسٸرۋ كەرەك تەك قانا. بٸراق ناقتى جاۋاپ جوق" - دەيدٸ نۇرتاي جۇماشەۆ.
قازٸر وبلىس باسشىلىعى كيٸكتەن زارداپ شەككەن شارۋالارعا كٶمەكتەسۋدٸڭ جولدارىن ٸزدەستٸرٸپ جاتىر.
ۆيدەو: حابار 24 تەلەارناسى
