كٷز كەلگەلٸ اقوردا جاقتان ٷكٸمەتتەگٸ اۋىس-تٷيٸس تۋرالى ەڭگٸمە جەلدەي ەسە تٷستٸ. ساياساتتانۋشىلار سان تٷرلٸ جورامال جاساپ, «تاعايىنداۋلار» تاقىرىبىن تەرەڭٸرەك قاۋزاي باستادى. جۋرناليستەر دە جەلدەي ەسكەن اقپاردى سان-ساققا جٷگٸرتٸپ, انىق بٸر ٶزگەرٸستٸڭ بولاتىنىنان نىقتاي تٷسكەندەي. بٸز بٷگٸن بولۋى مٷمكٸن ٶزگەرٸستٸڭ الدىن الىپ, از-كەم بولجام جاساۋدى ۇيعاردىق.
سونىمەن, ەۋەلگٸ ەڭگٸمەنٸ ٷكٸمەتباسىنىڭ ٶزٸنەن باستايىق. باقىتجان ەبدٸرۇلىنىڭ پرەمەرلٸككە بارعانىنا ٷش كٷننەن كەيٸن 2 جىل تولادى ەكەن. بٸر قاراعانعا از دا, كٶپ تە ۋاقىت ەمەس. ەيتكەنمەن, وسى ۋاقىتقا دەيٸن بەرٸلگەن مٷمكٸندٸك ٶز نەتيجەسٸن كٶرسەتۋٸ تيٸس ەدٸ. 19 شٸلدە كٷنٸ ەلباسىنىڭ جەكە قابىلداۋىندا بولعان پرەمەر-مينيستر قاتاڭ سىنعا ٸلٸكتٸ. «بارلىق باعدارلامالار بار بٸزدە. يندۋسترييالىق باعدارلاما بار, ينفراسترۋكتۋرالىق بار, ەلەۋمەتتٸك جاعىنان بار. بٸراق, سونىڭ بەرٸن جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندار, مينيسترلٸكتەر اياعىنا دەيٸن جەتكٸزبەيدٸ. قاعاز جٷزٸندە بٸزگە ەسەپ بەرگەن كەزدە بەرٸ بار, حالىق «نەگە پرەزيدەنتتٸڭ ايتقان تاپسىرمالارى جەتپەيدٸ, كوممۋنالدىق قىزمەتتٸڭ باعاسى ٶسٸپ بارا جاتىر» دەپ ايتادى. مەديتسينالىق قىزمەت ساپاسىز دەپ ايتادى. ۆۋزدارداعى مۇعالٸمدەردٸڭ دەڭگەيٸ تٶمەن. بالالاردىڭ بٸلٸمٸ تٶمەن» دەگەن-دٸ سول كەزدە مەملەكەت باسشىسى.
يە, ەكونوميكالىق احۋالدىڭ قۇلدىراۋىنا ٷكٸمەت جۇمىسىنىڭ جٷيەسٸزدٸگٸن كٸنەلايتىندار كٶپ. جٷزٸ جىلى, مٸنەزٸ بايسالدى باسشىعا ازداعان قاتقىلدىق ھەم ساياسي سالماق جەتٸسپەيتٸنٸ جيٸ ايتىلادى. دەگەنمەن, ەلباسى ٶز تاڭداۋىن ٶزٸ جوققا شىعارماۋى مٷمكٸن ەكەنٸن دە ەسكەرگەن جٶن. سەنٸم ارتىپ, جاۋاپكەرشٸلٸگٸ مول جۇمىستى مويىنعا ارتقاننان كەيٸن, تاعى بٸر مٷمكٸندٸك بەرۋٸ ىقتيمال.
بۇل ورىنعا كٸم كەلۋٸ مٷمكٸن? جورامالشىلار الماتى ەكٸمٸ باۋىرجان بايبەكتٸ لايىق كٶرەدٸ. جاس ەكٸم كەشە عانا الماتى كٶشەلەرٸن ارالاپ كٶرٸپ, قالانىڭ باس جوسپارىنا دەيٸن تانىسقان ەلباسىدان ماقتاۋ سٶز ەستٸدٸ. بۇل دا جاڭا تاعايىنداۋدىڭ الدىنداعى تامىر باسۋداي كٶرٸنەدٸ. بايبەكتٸ پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنە باسشى بولىپ كەلەدٸ دەيتٸندەر دە بار.
ەدٸلبەك جاقسىبەكوۆ قر پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ جەتەكشٸسٸ قىزمەتٸنەن ٶز ەركٸمەن بوساپ, قر پرەزيدەنتٸنٸڭ ٸس باسقارۋشىسى لاۋازىمىنا ويىسادى دەيدٸ.
ال, پرەمەر-مينيسترلٸككە ٷمٸتكەرلەر قاتارىندا استانا قالاسىنىڭ ەكٸمٸ ەسەت يسەكەشوۆ پەن پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى اسقار مامينٸڭ ەسٸمٸ اتالادى.
بيلٸكتەگٸ ٶزگەرٸس قازاقستاننىڭ رەسەيدەگٸ ەلشٸسٸ يمانعالي تاسماعامبەتوۆتٸ ەلگە قايتارۋى ىقتيمال. 2017-نٸڭ اقپانىندا كٶرشٸ ەلگە قونىس اۋدارعان بيلٸكتەگٸ اسا ىقپالدى تۇلعالاردىڭ بٸرٸ قانداي قىزمەتتٸ تٸزگٸندەيتٸنٸن تاپ باسىپ ايتۋ قيىن. دەسەك تە, سوڭعى كەزدە سىننىڭ استىندا قالعان قر ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸ قالمۇحانبەت قاسىموۆتىڭ پوزيتسيياسى قولاي كەلەتٸن سەكٸلدٸ.
بٸرٸنشٸدەن, مينيستر بۇل ورىندا جەتٸ جىلدان بەرٸ تاپجىلماي جۇمىس ٸستەپ كەلەدٸ. كەشەگٸ دەنيس تەننٸڭ ٶلٸمٸ جٷيدەگٸ كەلەڭسٸز جايتتاردىڭ بەتٸن اشىپ بەرگەندەي بولدى. بۇل سالاعا دەگەن قوعامنىڭ ٶكپە-رەنٸشٸ كٷن ٶتكەن سايىن ەسەلەپ ارتىپ كەلەدٸ. ەكٸنشٸدەن, تاسماعامبەتوۆتٸڭ بٸلٸم-بٸلٸگٸ, ساياسي سالماعى مينيسترلٸك جۇمىستارىن رەفورمالاپ, پوليتسەي بەدەلٸن قالپىنا كەلتٸرۋگە ٶز ەسەرٸن بەرەرٸ انىق.
يمانعالي نۇرعاليۇلىن قر پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ جەتەكشٸلٸگٸنە ۇسىناتىنداردىڭ دا قاتارى كٶپ. ەگەر ساياساتكەر بۇل لاۋازىمعا اۋىسسا, قر ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸ بولىپ قر مەملەكەتتٸك قىزمەت ٸستەرٸ جەنە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸنٸڭ تٶراعاسى اليك شپەكباەۆ كەلەدٸ دەگەن بولجام بار.
ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸ تٶراعاسى كەرٸم مەسٸموۆتىڭ قىزمەتٸ ٶزگەرمەيتٸن سەكٸلدٸ. ٶڭٸرلٸك قاۋٸپسٸزدٸكتٸ نىعايتۋ جەنە دٸني ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە قارسى كٷرەس جٷرگٸزۋ ٸسٸندەگٸ قارقىندى جۇمىستار كەرٸم قاجىمقانۇلى قىزمەتٸن تاعى بٸرنەشە جىلعا ۇزارتۋى مٷمكٸن.
مينيسترلەر كابينەتٸندەگٸ اۋىس-تٷيٸس قر قارجى مينيسترٸ باقىت سۇلتانوۆتى, قر ينۆەستيتسييالار جەنە دامۋ مينيسترٸ جەڭٸس قاسىمبەكتٸ, قر اقپارات جەنە كوممۋنيكاتسييالار مينيسترٸ دەۋرەن اباەۆتى ٶزگە ورىنعا اۋىستىرۋى مٷمكٸن. تٷرلٸ اقپارات كٶزدەرٸ دەۋرەن ەسكەربەكۇلى الماتى وبلىسىنا ەكٸم بولسا, جەڭٸس قاسىمبەك پاۆلودار وبلىسىنا نەمەس بقو-نا بارادى دەيدٸ.
2014 جىلدان بەرٸ قر مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ قىزمەتٸن اتقارىپ كەلە جاتقان ارىستانبەك مۇحامەديۇلى اقورداعا اۋىسىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتiك حاتشىسى لاۋازىمىنا كٶتەرٸلۋٸ ىقتيمال.
ونىڭ ورنىنا «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ ديرەكتورى عالىم احمەدياروۆ نەمەسە الماتى قالاسى ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى ارمان قىرىقباەۆ, بولماسا, بۇرىنعى مەدەنيەت مينيسترٸ, سەناتور مۇحتار ابرارۇلى قۇل-مۇحاممەد قايتىپ كەلۋٸ مٷمكٸن.
قر بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ, "ەسٸرە رەفورماشىل" ەرلان ساعاديەۆ تە جىلى ورنىن سۋىتۋى مٷمكٸن. ەر جاساعان ٸسٸ سىن ساداعىنا ٸلٸگٸپ, كٶپشٸلٸك قارسىلىعىنا ۇشىراعان مينيستر قاي مەكەننەن سايا ٸزدەيتٸنٸ ەزٸر بەلگٸسٸز.
بيلٸكتەگٸ بەدەلدٸ تۇلعالاردىڭ بٸرٸ ايدا بالاەۆا پرەزيدەنت ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ ٸشكٸ ساياسات بٶلٸمٸندە 4 جىلعا جۋىق جەمٸستٸ قىزمەت ەتٸپ كەلە جاتىر. كٷزدەگٸ اۋىس-تٷيٸس كەزٸندە وسى ەڭبەگٸ ەسكەرٸلٸپ, بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸنٸڭ تٸزگٸنٸ بەرٸلۋٸ مٷمكٸن.
ال, ەگەر دەۋرەن اباەۆ ەكٸم كرەسلوسىنا جايعاسسا, ەلدەگٸ اقپاراتتىق ساياساتپەن ايدا عالىمقىزى اينالىسۋى دا عاجاپ ەمەس.
تاعى بٸر ايتارلىقتاي جاڭالىق, 2016 جىلى قۇرىلعان قورعانىس جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترلٸگٸ ٶز جۇمىسىن توقتاتىپ, قورعانىس مينيسترلٸگٸنە قايتا قوسىلۋى مٷمكٸن. ال, مينيستر بەيبٸت اتامقۇلوۆ شىعىس قازاقستان وبلىسىنا نە الماتى قالاسىنا ەكٸم بولىپ تاعايىندالۋى ىقتيمال.
ايتپاقشى, الماتى قالاسى ەكٸمدٸگٸنەن ٷكٸمەتباسى باقىتجان ەبدٸرۇلى مەن جاقسى جۇمىستارىمەن كٶزگە تٷسكەن الماتى وبلىسى ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆ تا ٷمٸتتٸ.
ساياساتتانۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ ٸس باسقارۋشىسى اباي بيسەمباەۆ تا ەكٸم اتانۋعا بٸر تابان جاقىن. اباي ايدارحانۇلىن الماتى قالاسى ەكٸمٸ لاۋازىمىنان كٶرگٸسٸ كەلەتٸندەر جەتەرلٸك.
ٷكٸمەتتەگٸ اۋىس-تٷيٸس تۋرالى ەڭگٸمە شىندىققا اينالسا, ەكٸمدەر كورپۋسى دا ٶزگەرٸستەرگە ۇشىرايتىنى انىق. بۇل رەتتە, زەينەت جاسىنداعى شىعىس قازاقستان وبلىسىنا ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆ پەن اقتٶبە وبلىسى ەكٸمٸ بەردٸبەك ساپارباەۆ سەناتور اتانۋى مٷمكٸن.
ال, اقتٶبە وبلىسى ەكٸمٸ بولىپ قالا ەكٸمٸ يسپانوۆ ٸليياس ساپاربەكۇلى نەمەسە باتىس قازاقستان وبلىسى ەكٸمٸ التاي سەيدٸرۇلى كٶلگٸنوۆ تاعايىندالۋى مٷمكٸن.
ەرينە, مۇنىڭ بەرٸ بولجام عانا. ناقتى ساياسي ٶزگەرٸستەردٸڭ شەشٸمٸ اقوردانىڭ قۇزىرىندا. ۇلت پورتالى الداعى ۋاقىتتا ساياساتتانۋشىلار مەن قوعام بەلسەندٸلەرٸنٸڭ بۇل تاقىرىپتاعى وي-پٸكٸرٸن وقىرمان نازارىنا ۇسىناتىن بولادى.
