Aýys-túiis-2018: kim, qaida barady?

Aýys-túiis-2018: kim, qaida barady?

Kúz kelgeli Aqorda jaqtan Úkimettegi aýys-túiis týraly áńgime jeldei ese tústi. Saiasattanýshylar san túrli joramal jasap, «taǵaiyndaýlar» taqyrybyn tereńirek qaýzai bastady. Jýrnalister de jeldei esken aqpardy san-saqqa júgirtip, anyq bir ózgeristiń bolatynynan nyqtai túskendei. Biz búgin bolýy múmkin ózgeristiń aldyn alyp, az-kem boljam jasaýdy uiǵardyq.

Sonymen, áýelgi áńgimeni Úkimetbasynyń ózinen bastaiyq. Baqytjan Ábdirulynyń Premerlikke barǵanyna úsh kúnnen keiin 2 jyl tolady eken. Bir qaraǵanǵa az da, kóp te ýaqyt emes. Áitkenmen, osy ýaqytqa deiin berilgen múmkindik óz nátijesin kórsetýi tiis edi. 19 shilde kúni Elbasynyń jeke qabyldaýynda bolǵan Premer-ministr qatań synǵa ilikti. «Barlyq baǵdarlamalar bar bizde. Indýstriialyq baǵdarlama bar, infrastrýktýralyq bar, áleýmettik jaǵynan bar. Biraq, sonyń bárin jergilikti atqarýshy organdar, ministrlikter aiaǵyna deiin jetkizbeidi. Qaǵaz júzinde bizge esep bergen kezde bári bar, halyq «nege Prezidenttiń aitqan tapsyrmalary jetpeidi, kommýnaldyq qyzmettiń baǵasy ósip bara jatyr» dep aitady. Meditsinalyq qyzmet sapasyz dep aitady. Výzdardaǵy muǵalimderdiń deńgeii tómen. Balalardyń bilimi tómen» degen-di sol kezde Memleket basshysy.

Iá, ekonomikalyq ahýaldyń quldyraýyna úkimet jumysynyń júiesizdigin kinálaityndar kóp. Júzi jyly, minezi baisaldy basshyǵa azdaǵan qatqyldyq hám saiasi salmaq jetispeitini jii aitylady. Degenmen, Elbasy óz tańdaýyn ózi joqqa shyǵarmaýy múmkin ekenin de eskergen jón. Senim artyp, jaýapkershiligi mol jumysty moiynǵa artqannan keiin, taǵy bir múmkindik berýi yqtimal.

Bul orynǵa kim kelýi múmkin? Joramalshylar Almaty ákimi Baýyrjan Baibekti laiyq kóredi. Jas ákim keshe ǵana Almaty kóshelerin aralap kórip, qalanyń bas josparyna deiin tanysqan Elbasydan maqtaý sóz estidi. Bul da jańa taǵaiyndaýdyń aldyndaǵy tamyr basýdai kórinedi. Baibekti Prezident Ákimshiligine basshy bolyp keledi deitinder de bar.

Ádilbek Jaqsybekov QR Prezident Ákimshiliginiń jetekshisi qyzmetinen óz erkimen bosap, QR Prezidentiniń Is Basqarýshysy laýazymyna oiysady deidi.

Al, Premer-ministrlikke úmitkerler qatarynda Astana qalasynyń ákimi Áset Isekeshov pen Premer-Ministriniń birinshi orynbasary Asqar Maminiń esimi atalady.

Biliktegi ózgeris Qazaqstannyń Reseidegi elshisi Imanǵali Tasmaǵambetovti elge qaitarýy yqtimal. 2017-niń aqpanynda kórshi elge qonys aýdarǵan biliktegi asa yqpaldy tulǵalardyń biri qandai qyzmetti tizgindeitinin tap basyp aitý qiyn. Desek te, sońǵy kezde synnyń astynda qalǵan QR Ishki ister ministri Qalmuhanbet Qasymovtyń pozitsiiasy qolai keletin sekildi.

Birinshiden, ministr bul orynda jeti jyldan beri tapjylmai jumys istep keledi. Keshegi Denis Tenniń ólimi júidegi keleńsiz jaittardyń betin ashyp bergendei boldy. Bul salaǵa degen qoǵamnyń ókpe-renishi kún ótken saiyn eselep artyp keledi. Ekinshiden, Tasmaǵambetovtiń bilim-biligi, saiasi salmaǵy ministrlik jumystaryn reformalap, politsei bedelin qalpyna keltirýge óz áserin bereri anyq.

Imanǵali Nurǵaliulyn QR Prezident Ákimshiliginiń jetekshiligine usynatyndardyń da qatary kóp. Eger saiasatker bul laýazymǵa aýyssa, QR Ishki ister ministri bolyp QR Memlekettik qyzmet isteri jáne sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl agenttiginiń tóraǵasy Alik Shpekbaev keledi degen boljam bar. 


Ulttyq qaýipsizdik komiteti tóraǵasy Kárim Másimovtyń qyzmeti ózgermeitin sekildi. Óńirlik qaýipsizdikti nyǵaitý jáne dini ekstremizm men terrorizmge qarsy kúres júrgizý isindegi qarqyndy jumystar Kárim Qajymqanuly qyzmetin taǵy birneshe jylǵa uzartýy múmkin.


Ministrler kabinetindegi aýys-túiis QR Qarjy ministri Baqyt Sultanovty, QR investitsiialar jáne damý ministri Jeńis Qasymbekti, QR Aqparat jáne kommýnikatsiialar ministri Dáýren Abaevty ózge orynǵa aýystyrýy múmkin. Túrli aqparat kózderi Dáýren Áskerbekuly Almaty oblysyna  ákim bolsa,  Jeńis Qasymbek Pavlodar oblysyna nemes BQO-na barady deidi.

2014 jyldan beri QR Mádeniet jáne sport ministri qyzmetin atqaryp kele jatqan Arystanbek Muhamediuly Aqordaǵa aýysyp, Qazaqstan Respýblikasynyń Memlekettik hatshysy laýazymyna kóterilýi yqtimal. 

Onyń ornyna «Astana Opera» teatrynyń direktory Ǵalym Ahmediarov nemese  Almaty qalasy ákiminiń orynbasary Arman Qyryqbaev, bolmasa, burynǵy Mádeniet ministri, senator Muhtar Abraruly Qul-Muhammed qaityp kelýi múmkin.

QR Bilim jáne ǵylym ministri, "ásire reformashyl" Erlan Saǵadiev te jyly ornyn sýytýy múmkin. Ár jasaǵan isi syn sadaǵyna iligip, kópshilik qarsylyǵyna ushyraǵan ministr qai mekennen saia izdeitini ázir belgisiz.

Biliktegi bedeldi tulǵalardyń biri Aida Balaeva Prezident Ákimshiliginiń Ishki saiasat bóliminde 4 jylǵa jýyq jemisti qyzmet etip kele jatyr. Kúzdegi aýys-túiis kezinde osy eńbegi eskerilip, Bilim jáne ǵylym ministrliginiń tizgini berilýi múmkin.

Al, eger Dáýren Abaev ákim kreslosyna jaiǵassa, eldegi aqparattyq saiasatpen Aida Ǵalymqyzy ainalysýy da ǵajap emes.


Taǵy bir aitarlyqtai jańalyq, 2016 jyly qurylǵan Qorǵanys jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministrligi óz jumysyn toqtatyp, Qorǵanys ministrligine qaita qosylýy múmkin. Al, ministr Beibit Atamqulov Shyǵys Qazaqstan oblysyna ne Almaty qalasyna ákim bolyp taǵaiyndalýy yqtimal. 

Aitpaqshy, Almaty qalasy ákimdiginen Úkimetbasy Baqytjan Ábdiruly men jaqsy jumystarymen kózge túsken Almaty oblysy ákimi Amandyq Batalov ta úmitti. 

Saiasattanýshylardyń aitýynsha, Qazaqstan Respýblikasy Prezidentiniń Is Basqarýshysy Abai Bisembaev  ta ákim atanýǵa bir taban jaqyn.  Abai Aidarhanulyn Almaty qalasy ákimi laýazymynan kórgisi keletinder jeterlik.

Úkimettegi aýys-túiis týraly áńgime shyndyqqa ainalsa, ákimder korpýsy da ózgeristerge ushyraityny anyq. Bul rette, zeinet jasyndaǵy Shyǵys Qazaqstan oblysyna ákimi Danial Ahmetov pen Aqtóbe oblysy ákimi Berdibek Saparbaev senator atanýy múmkin.

Al, Aqtóbe oblysy ákimi bolyp qala ákimi Ispanov Iliias Saparbekuly nemese Batys Qazaqstan oblysy ákimi Altai Seidiruly Kólginov taǵaiyndalýy múmkin.

Árine, munyń bári boljam ǵana. Naqty saiasi ózgeristerdiń sheshimi Aqordanyń quzyrynda. Ult portaly aldaǵy ýaqytta saiasattanýshylar men qoǵam belsendileriniń bul taqyryptaǵy oi-pikirin oqyrman nazaryna usynatyn bolady.

Ult portaly