2004 جىلى جالاۋىن جەلبٸرەتكەن افينى وليمپياداسى كٶپتٸڭ جادىنان شىعا قويمادى. سول جولعى جازعى وليمپيادا ويىندارىندا سپورتشىلارىمىز بٸرنەشە كٷمٸس پەن قولانى يەلەنگەنٸمەن, التىن ولجالاي الماي پۇشايمان بولعان. تەك وليمپيادا ويىندارىنىڭ سوڭعى سەتٸندە بوكسشى باقتييار ارتاەۆ فينالدا كۋبالىق لورەنتسو اراگوندى جەڭٸپ, قازاق ەلٸنە ارمان بولعان التىندى سىيلاپ ەدٸ.
ونىمەن دە شەكتەلمەي, ەيگٸلٸ ۆەل باركەر كۋبوگىن دا قانجىعاسىنا بايلاپ قۋانتقان. باقتييار 2008 جىلى بەيجٸڭ دوداسىنا دا قاتىسقانىمەن, جولى بولمادى. بٸراق, قازاقستان ونىڭ افينىداعى ەرلٸگٸن مەڭگٸ ەستەرٸندە ساقتاپ, ٷنەمٸ ايتىپ وتىرادى. سول سەبەپتٸ دە ول قازاق ەلٸنٸڭ تاريحىندا ەسٸمٸ التىن ەرٸپتەرمەن جازىلاتىن داڭقتى باتىرعا اينالدى. سپورتتان قول ٷزگەننەن كەيٸن دە باقتييار كٶپتٸڭ نازارىنان تىسقارى كەتپەستەن, مەملەكەتتٸك قىزمەتكە ارالاستى. شەنەۋنٸك بولعان سەتٸندە دە بۇرىنعى بوكسشى ٶزٸنٸڭ بٸلٸكتٸ مامان ەكەنٸن بايقاتىپ ٷلگەرگەن. بٸراز ۋاقىت جامبىل وبلىسىندا مەرتەبەلٸ قىزمەتتەردٸ اتقارعان سوڭ, وعان «استانا» پرەزيدەنتتٸك كلۋبىنىڭ باسشىلىعىنىڭ سەنٸپ تاپسىرىلۋى دا بەكەر ەمەس ەدٸ. الايدا بٸرشاما ۋاقىت بۇل كلۋبتى باسقارعان سوڭ باقتييار ۇلىبريتانييا ەلٸنە بٸلٸم الۋعا اتتاندى. اعىلشىن تٸلٸن ٷيرەنٸپ, زامانعا ساي باسقارۋشىلىق قاسيەتتٸڭ زامانۋي ٷلگٸلەرٸن ٶز بويىنا سٸڭٸرۋگە ۇمتىلدى. «تالانتتى جان بارلىق جاعىنان دا تالانتتى» دەگەن ۇعىمدى دەلەلدەۋگە ۇمتىلعانى وسى قادامىنان دا انىق بايقالادى. وسى رەتتە ەلگە كەلٸپ, قازاق سپورتىنىڭ جەي-كٷيٸ ٷشٸن جانۇشىرا ەڭبەك ەتٸپ جٷرگەن سپورتشىدان سۇحبات الۋدىڭ دا سەتٸ تٷسكەن ەدٸ.
باقتييار, ۇلىبريتانييادا بٸلٸم الىپ كەلگەننەن كەيٸن قازٸرگٸ تاڭدا «تارلان باتىرلار» دەپ اتالاتىن مەكەمەنٸ باسقارىپ وتىر ەكەنسٸز. العان بٸلٸم مەن قازٸرگٸ قىزمەتٸڭٸزدٸ قالاي ۇشتاستىرىپ جاتىرسىز?
- دزيۋدو, ەركٸن كٷرەس, بوكس, تاەكۆوندو, اۋىر اتلەتيكا دەگەن سپورت تٷرلەرٸ بويىنشا بالالاردى جاتتىقتىرۋعا باسا نازار اۋدارامىز. ەرٸ بۇل مەكەمە مەملەكەت تاراپىنان دا قارجىلاندىرىلمايدى. ياعني, ٶزٸن-ٶزٸ اسىراپ وتىرعان جاۋاپكەرشٸلٸگٸ شەكتەۋلٸ سەرٸكتەستٸك. بۇل مەن ٷشٸن قىزمەت تۇرعىسىنان جاڭا ورتا بولعانىمەن, وسىعان دەيٸنگٸ اتقارعان جۇمىستارىما ۇقساس. ەڭ جاقسىسى, سٸز باسىندا اتاپ ٶتكەندەي ٶزٸمنٸڭ شەتەلدە بٸتٸرٸپ كەلگەن بٸلٸمٸمە جاقىن. ياعني, مەنەدجەرلٸك سالادا ٶزٸمدٸ سىناپ كٶرۋگە مٷمكٸندٸك تۋىپ وتىر. وسىعان دەيٸن دە ٸرٸ مەملەكەتتٸك قۇرىلىمداردا, وبلىستىق باسقارمالاردا قىزمەتتەر اتقارىپ, بٸراز تەجٸريبە جينادىم. انگلييادا العان بٸلٸمٸمنٸڭ دە بەرەرٸ ٶز الدىنا بٸر تٶبە. سوندىقتان, بۇل مەكەمەنٸڭ جۇمىسى ەشقانداي دا تۇرالاپ قالمايدى, كەرٸسٸنشە سپورتقا قىزىققان جاس بۋىننىڭ تىنىسىن اشىپ, قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرا تٷسەدٸ دەپ ويلايمىن. بٸز تەك ٷكٸمەتتەن سۋبسيدييا الامىز. قازٸرگٸ تاڭدا ەلٸمٸزدٸڭ ەر تٷكپٸرٸندە بٶلٸمدەرٸمٸز اشىلىپ, اياسى كەڭەيٸپ جاتىر. ەڭ باستىسى بٸزدٸڭ ورتالىقتاردا بالالار تەگٸن بٸلٸم الىپ, اقشا تٶلەمەي-اق, سپورتپەن ەركٸن جاتتىعا الادى. بۇل قازاقستاننىڭ كەلەشەگٸ سانالاتىن جاس بۋىنعا كٶرسەتٸلٸپ وتىرعان ٷلكەن قولداۋ, تاماشا مٷمكٸندٸك دەپ ايتا الامىن.
سٸزدٸ بٸرەر مەرتە رەسپۋبليكالىق ارنالاردىڭ ەفيرٸنەن دە بايقاپ قالدىق...?
- يە, Kazsport ارناسى ۇسىنىس جاساعاننان كەيٸن وتانداسىمىز ەرٸ باۋىرىمىز گەنناديي گولوۆكيننٸڭ بٸرقاتار جەكپە-جەگٸنە كوممەنتاتورلىق جاسادىم. بۇل جۇمىس ٶزٸمە دە ۇنايدى. جالپى, قاراپ وتىرساڭىز, كەسٸبي سپورتشىلار سۇحبات بەرگەندە دە, سٶيلەگەندە دە الاڭداعى سپورتشىلاردىڭ جەي-كٷيٸن تەرەڭ تٷسٸنٸپ تۇرادى عوي. سول تۇرعىدان العاندا بۇرىنعى سپورتشىلاردىڭ سپورت كوممەنتاتورى بولۋىن ٶز باسىم قولدايمىن. تەلەديدار الدىنداعى كٶرەرمەندەر ەرتٷرلٸ پٸكٸر ايتىپ, ەدەل-جەدەل ويعا بەرٸلٸپ جاتقانىمەن دە, بٸزگە نەنٸڭ اق, نەنٸڭ قارا ەكەنٸ كٶرٸنٸپ تۇرادى. ەسٸرەسە, گەنانىڭ كەزدەسۋلەرٸندە ونىڭ قالاي قيمىلداپ جاتقانىن, قانداي كٶڭٸل-كٷيدە تۇرعانىن, قانداي تاكتيكانى جٷزەگە اسىرۋى مٷمكٸن ەكەنٸن بايقاپ تۇرامىن. ماعان بۇل قيىندىق تۋدىرمايدى. ەندٸ, جالپى ەلٸمٸزدە وسى سالانى, ياعني, كەسٸبي سپورتشىلاردى كوممەنتاتور ەتٸپ قالىپتاستىرۋ جولعا قويىلسا, وندا كٶرەرمەننٸڭ قۇلاق قۇرىشى قانار ەدٸ دەپ ويلايمىن.
ٶزٸڭٸز سپورتپەن قوش ايتىسقانىڭىزعا بٸراز ۋاقىت بولسا دا, قازٸرگٸ ۇلتتىق قۇرامانى, ونىڭ ٸشٸندە ەسٸرەسە ٶزٸڭٸز جۇدىرىقتاسقان 69 كەلٸدەگٸ وعلانداردى جيٸ قاداعالاپ تۇراتىن شىعارسىز?
- ەلبەتتە. ۇلتتىق قۇرامانىڭ ەر قادامىن قالت جٸبەرمەي قاراپ, بوكسشىلارىمىزعا جانكٷيەر بولىپ وتىرۋعا, كەزدەسكەن جەردە اقىل-ويىمدى ايتىپ تۇرۋعا ەشقاشان ايانىپ قالعان ەمەسپٸن. مەن ٶزٸم بوكستى 25 جاسىمدى, بىلاي ايتقاندا تىم ەرتە تاستادىم. ەرينە, ول مەنٸڭ سالاۋاتتى تٷردە قابىلداعان شەشٸمٸم بولعاندىقتان, وعان ەش ٶكٸنبەيمٸن. ەسەسٸنە ٶزٸمدٸ جاڭا قىرىمنان بايقاپ, تەجٸريبەمدٸ جەتٸلدٸرۋدەمٸن. ەڭ باستى ماقساتىمىز – ەل سپورتىنىڭ دامۋىنا ٷلەس قوسۋ دەپ تٷسٸنەتٸن بولساق, وندا مەنٸڭ ارمانىم بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيدە ورىندالىپ جاتىر دەۋگە بولاتىن شىعار. بٸراق, بەرٸبٸر شارشى الاڭداعى جەكپە-جەكتەردٸ كەيدە اڭساپ كەتەسٸڭ. وسىدان 5-6 جىل بۇرىن بوكسقا قايتا ورالىپ, تاعى بٸراز بيٸككە جەتسەم بە ەكەن دەگەن وي كەلٸپ, جاتتىعۋدى باستاپ تا كٶرگەنمٸن. بٸراق, اينالاما قاراسام مەنٸڭ سالماعىمدى اتوي سالاتىن ۇلاندار ٶسٸپ كەلە جاتىر ەكەن. سوندىقتان ولاردىڭ جولىن جاپپايىن دەپ, قايتا رايىمنان قايتتىم. دەگەنمەن, راس ەسٸرەسە ٶزٸمە ىستىق كٶرٸنەتٸن 69 كەلٸ سالماقتاعىلاردى باقىلاپ تۇرامىن. قازٸر ەندٸ دانييار ۇلتتىق قۇرامادان كەتكەننەن كەيٸن بۇل سالماققا بەسەكەلەستەر كٶبەيدٸ. ابىلايحان جٷسٸپوۆ بار. ٶتە تاماشا, تالانتتى بوكسشى. سونداي-اق, جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىندا تاماشا جەتٸستٸكتەرگە جەتٸپ جٷرگەن سادريددين احمەدوۆتٸ دە ەسەپتەن شىعارۋعا بولماس. اناۋ «استانا ارلاندارى» قاتارىنداعى اسلانبەك تە كەز كەلگەن سەتتە مىقتىلىعىن تانىتا الاتىن جٸگٸت. سوندىقتان, قۇرامانىڭ باس باپكەرٸ مىرزاعالي اعامىز تاڭداپ, ٸرٸكتەپ لايىقتى سپورتشىنى بەكٸتەدٸ دەپ ويلايمىن. الدا ەندٸ كٷزدە بولاتىن ەلەم چەمپيوناتى بار, ودان كەيٸن دە بٸراز تۋرنير كٷتٸپ تۇر. ەلٸ توكيو وليمپياداسىنا دەيٸن ۋاقىت مولشىلىق. سول سەبەپتٸ ناعىز شىن مىقتى وسى سالماقتىڭ قوجاسىنا اينالسا قۋانىشتى بولار ەدٸم. ٶيتكەنٸ, بۇل قانشا دەگەنمەن «قازاقتىڭ سالماعى» عوي.
وسىعان دەيٸن بٸرقاتار قىزمەت اتقاردىڭىز عوي. قازٸر دە سپورت سالاسىنا جاقىن جٷرسٸز. كەلەشەكتە سٸزدٸ قانداي مٸنبەردەن كٶرٸپ قالۋىمىز مٷمكٸن?
- ەندٸ نە بولسا دا بۇيىرعانى بولادى عوي, دەسە دە ٶزٸم مەملەكەتتٸك ٸرٸ قىزمەتتەردٸڭ بٸرٸنە بارعىم كەلەدٸ. بۇل رەتتە مەن بيلٸكتٸ اڭساعاندىقتان ەمەس, سول بيلٸككە قول جەتكٸزۋ ارقىلى قازاق سپورتىنا قايىرلى بٸر ەرەكەت جاساسام دەيمٸن. ٶيتكەنٸ, ەلٸ دە بولسا بٸزدٸڭ سپورتتا قوردالانعان, شەشٸمٸن تاپپاعان شارۋا جەتەرلٸك. مىسالى, بٸرنەشە اي بۇرىن ٶزٸمنٸڭ دوسىم, وليمپيادا چەمپيونى سەرٸك سەپيەۆ مەجٸلٸسكە بارىپ دەپۋتات بولدى. سول مانداتى ارقىلى ول دا بٸرقاتار مەسەلەنٸڭ شەشٸلۋٸنە مۇرىندىق بولاتىن شىعار. بٸلە بٸلگەنگە بۇل تاماشا مٷمكٸندٸك قوي. بٸراق, مەنٸڭ وسى دەپۋتاتتىققا ەش قىزىعۋشىلىعىم جوق ەكەن. ونىڭ ورنىنا ماعان سالسا مينيسترلٸك سەكٸلدٸ قۇزىرلى ورگاندا ەڭبەك ەتٸپ, پايدامدى تيگٸزگەن ارتىعىراق.
بوس ۋاقىتىڭىزدا نەمەن اينالىساسىز, نە نەرسەگە ۋاقىت بٶلەسٸز?
- شىنىن ايتقاندا بوس ۋاقىت دەگەن كٶپ بولا بەرمەيدٸ. ٶزٸم جاقسى ارالاساتىن دوستارىممەن دە اندا-ساندا بٸر كەزدەسەمٸن. كٶبٸنەسە جۇمىس, وتباسى دەپ جٷرٸپ بٸراز نەرسەگە كٶڭٸل اۋدارماي قالىپ جاتامىز. دەگەنمەندە اراسىندا ەيتەۋٸر ۋاقىت تاۋىپ, يگٸ ٸستەرگە قول ۇشىمدى تيگٸزگەندٸ جٶن سانايمىن. مىسالى, قايىرىمدىلىق شارالارىنا. سوڭعى كەزدەرٸ تسەرەبرالدى سال اۋرۋىنا شالدىققان بالالارعا جيٸ نازار اۋدارىپ, كٶمەكتەسۋگە تىرىسىپ جٷرمٸن. سولاي تۋعانىنا ولار كٸنەلٸ ەمەس عوي. ولاردىڭ قورشاعان ورتاعا ساي بەيٸمدەلٸپ, ٶمٸر بارىسىن تاۋىپ كەتۋٸنە قولىمىزدان كەلگەنشە ىقپال ەتۋٸمٸز كەرەك دەپ سانايمىن. بٸراز ۋاقىت بۇرىن استاناداعى سونداي ورتالىقتاردىڭ بٸرٸنە باس سۇعىپ, بالالاردىڭ قال-جاعدايىن بٸلٸپ تە قايتتىم. مٷمكٸندٸك بولسا سولار ٷشٸن ۇيىمداستىرىلاتىن تٷرلٸ شارالارعا, مارافوندارعا دا قاتىسۋ كەرەك دەپ وتىرمىن. جەنە مٷمكٸندٸگٸ بار قازاقستاندىقتاردى سونداي يگٸ شارالارعا اتسالىسۋعا شاقىرار ەدٸم. قاراپ وتىرساڭ, ولاردىڭ مٷمكٸندٸگٸ تىم شەكتەۋلٸ بولعانىنا قاراماستان ٶمٸرگە قۇشتارلىق تانىتىپ جاتادى. ال ونىڭ قاسىندا شٷكٸر بٸزدٸڭ ون ەكٸ مٷشەمٸز ساۋ عوي. سوندىقتان كەيبٸر جاعدايدا باسىمىزدى سالبىراتىپ, قولىمىزدان كەلمەيدٸ دەۋٸمٸز ۇيات دەپ سانايمىن. ودان بٶلەك ۋاقىتىمدى وتباسىم مەن باۋىرلارىما ارنايمىن. تٶرت بالام بار. ٷلكەنٸم ەلينۇردىڭ سپورتقا بەيٸمدٸلٸگٸ بار ەكەنٸن بايقاپ جٷرمٸن. بٸراق, ەزٸرگە ناقتى قاي سپورتتىڭ تٷرٸن تاڭدايتىنىن شەشكەن جوق. قالاي بولعان كٷندە دە تاڭداۋدى ونىڭ ٶزٸنٸڭ ەركٸنە سالاتىنىم انىق. ەزٸرگە بارلىق سپورتتى بايقاپ, ٶزٸنە قولايلىسىن شامالاپ جٷرگەن جايى بار. ال جەكە باسىم قىزمەتتەن قولىمدى بوساتىپ, فيتنەس زالدارىنا جيٸ بارامىن. ٶزٸم تەر شىعارماسا جٷرە المايتىن اداممىن. تەمٸر كٶتەرٸپ, جاتتىعۋ جاساپ, سالاۋاتتى ٶمٸر سالتىن ۇستانعاندى جٶن كٶرەمٸن.
