فوتو: strategy2050.kz
بٷگٸندە ەلٸمٸزدە ازاماتتىق مەملەكەتتٸك ەمەس سەكتور قالىپتاستى, ونىڭ قۇرامىنا ساياسي پارتييالار, ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمدار (ٷەۇ), كەسٸپوداقتار, ەتنومەدەني جەنە دٸني بٸرلەستٸكتەر, تەۋەلسٸز باق جەنە ت.ب. بۇل ەرتٷرلٸ ەلەۋمەتتٸك توپتار مەن توپتاردىڭ مٷددەلەرٸن كٶرسەتەتٸن جەتكٸلٸكتٸ بەلسەندٸ قوعامدىق ۇيىمداردىڭ جيىنتىعى. رەسمي دەڭگەيدە مەملەكەت پەن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ ٶزارا ٸس-قيمىلى رەسمي ساياساتتىڭ نەگٸزگٸ باعىتتارىنىڭ بٸرٸ رەتٸندە تانىلادى, – دەپ حابارلايدى Ult.kz.
ساراپشىلاردىڭ پٸكٸرٸنشە, قازٸرگٸ زامانعى ەلەۋمەتتٸك-ساياسي عىلىمداردا «ازاماتتىق قوعام» ۇعىمىنىڭ ٶزٸندە ونىڭ ناقتى انىقتاماسى مەن ٶلشەم كريتەرييلەرٸ جوق. اتاپ ايتقاندا, قوعام دامۋىنىڭ جوعارى دەڭگەيٸ تۋرالى ايتىپ وتىرمىز, مۇندا بارلىق قاتىناستار مەن پروتسەستەردٸڭ نەگٸزگٸ سيپاتى مەن سۋبەكتٸسٸ ٶز قۇقىقتارىنىڭ, قاجەتتٸلٸكتەرٸنٸڭ, مٷددەلەرٸ مەن قۇندىلىقتارىنىڭ بٷكٸل جٷيەسٸ بار ادام بولىپ تابىلادى.
«قازاقستاندا حالىق اراسىندا ينەرتسييالىق جەنە پاتەرنالدىق كٶڭٸل-كٷي باسىم. بٸرٸنشٸسٸ ازاماتتاردىڭ ەرتٷرلٸ دەڭگەيدەگٸ قوعامدىق ٶمٸرگە بەلسەندٸ قاتىسۋىنا كەدەرگٸ جاسايدى, ولار تۇراتىن اۋماقتاعى ەرتٷرلٸ مەسەلەلەردٸ بٸرلەسٸپ شەشۋدەن باستاپ, ەلدٸ باسقارۋ پروتسەسٸنە قاتىسۋعا دەيٸن اياقتالادى. سوڭعىسى ادامداردى ٶز ٶمٸرٸنٸڭ بارلىق دەرلٸك مەسەلەلەرٸندە مەملەكەت پەن ونىڭ ورگاندارىنا تەۋەلدٸ ەتەدٸ, ولاردىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن شەكتەيدٸ.
ازاماتتىق قوعام ٶزٸن-ٶزٸ ۇيىمداستىرۋ مەن ٶزٸن-ٶزٸ رەتتەۋ نەگٸزٸندە جەنە تٸكەلەي مەملەكەتتٸڭ باقىلاۋىنسىز جٷزەگە اسىرىلاتىن ساياسي, ەكونوميكالىق, مەدەني, ەتنيكالىق, دٸني جەنە باسقا دا قاتىناستاردىڭ جيىنتىعى رەتٸندە انىقتالادى. الايدا وبەكتيۆتٸ فاكتورلارعا بايلانىستى قوعامنىڭ ەرتٷرلٸ سالالارىندا مەملەكەتتٸڭ ٷلكەن رٶلٸن مويىنداۋ كەرەك. بۇل ەسٸرەسە COVID-19 كوروناۆيرۋستىق ينفەكتسيياسى تارالا باستاعان كەزدەن باستاپ ايقىن كٶرٸندٸ, ٶيتكەنٸ بۇل پروتسەسكە قارسى تۇرۋ جەنە حالىقتىڭ ەرتٷرلٸ توپتارى مەن جەكە بيزنەسكە قاجەتتٸ كٶمەك كٶرسەتۋ ٷشٸن قاجەتتٸ رەسۋرستارعا مەملەكەت يە», – دەيدٸ ساراپشى مۇرات قاستەەۆ.
ٶزٸن-ٶزٸ ۇيىمداستىرۋ مەن ٶزٸن-ٶزٸ رەتتەۋگە كەلەتٸن بولساق, ولار ەلٸمٸزدٸڭ اۋىلدىق جەرلەرٸندە ازدى-كٶپتٸ جۇمىس ٸستەيدٸ. بۇعان اۋىلدا ادامداردىڭ ساناسى مەن مٸنەز-قۇلقىندا ٷستەمدٸك ەتەتٸن ۇجىمدىق پرينتسيپتەر جەنە جەرگٸلٸكتٸ تۇرعىنداردىڭ بٸرشاما تىعىز ەلەۋمەتتٸك بايلانىستارى كٶپ جاعدايدا ىقپال ەتەدٸ. وسىعان بايلانىستى ەرتٷرلٸ قوعامدىق مەكەمەلەردٸڭ قىزمەتٸ, مىسالى, جەرگٸلٸكتٸ قوعامداستىقتاردىڭ جيىندارى مەن جيىندارى, اقساقالدار كەڭەسٸ جەنە ت.ب.
تۇرعىندارى اۋىل تۇرعىندارىنان سان جاعىنان باسىم (11 ميلليوننان استام/7 ميلليوننان استام ادام) قالالاردا حالىقتىڭ اتوميزاتسييالانۋىنىڭ جوعارى دەڭگەيٸ جەنە ينديۆيدۋالدىق مەنتاليتەتتٸڭ باسىمدىعى بايقالادى. بۇل فاكتورلار, اتاپ ايتقاندا, 2020 جىلدىڭ باسىنان بەرٸ جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان تۇرعىن ٷي قاتىناستارى سالاسىنداعى رەفورمالاردىڭ باياۋ قارقىنىنا ەسەر ەتەدٸ. ەڭگٸمە كٶپپەتەرلٸ ٷيلەردٸڭ تۇرعىندارىنىڭ پەتەر يەلەرٸ كووپەراتيۆتەرٸنٸڭ (كسك) ورنىنا جىلجىمايتىن مٷلٸك يەلەرٸنٸڭ بٸرلەستٸكتەرٸ (پي) نەمەسە جاي سەرٸكتەستٸكتەر (پت) تٷرٸندەگٸ باسقارۋدىڭ جاڭا نىساندارىن قۇرۋى تۋرالى بولىپ وتىر.
قاستەەۆتٸڭ پٸكٸرٸنشە, ازاماتتىق قوعام, ەدەتتە, قوعامنىڭ ەرتٷرلٸ توپتارى مەن توپتارىنىڭ ساياسي ەمەس مٷددەلەرٸن بٸلدٸرەتٸن جەنە جٷزەگە اسىراتىن جەنە مەملەكەتتەن دەربەس ەرەكەت ەتەتٸن قوعامدىق ۇيىمدار مەن بٸرلەستٸكتەردٸڭ جيىنتىعى رەتٸندە قاراستىرىلادى. بۇل كٶزقاراس ٷەۇ ازاماتتىق قوعام قۇرىلىمىنىڭ نەگٸزگٸ ەلەمەنتٸ جەنە ونىڭ ينستيتۋتتارىنىڭ ەڭ بەلسەندٸ بٶلٸگٸ بولىپ تابىلاتىن پوستكەڭەستٸك ەلدەردٸڭ بارلىعىنا دەرلٸك تەن. ولار كەسٸپتٸك ەرەكشەلٸكتەرمەن شەكتەلمەگەن جەنە مەملەكەتتٸك بيلٸككە ۇمتىلمايتىن كوممەرتسييالىق ەمەس قۇرىلىمدار. ەدەتتە, بۇل ساناتقا ساياسي پارتييالار, قوعامدىق-ساياسي قوزعالىستار, كەسٸپوداقتار جەنە ەتنومەدەني ۇيىمدار كٸرمەيدٸ.
«قازاقستاندىق ٷەۇ ايتارلىقتاي كەڭ ەلەۋمەتتٸك ماڭىزدى فۋنكتسييالاردى ورىندايدى جەنە ولاردىڭ كٶپشٸلٸگٸنٸڭ قىزمەتٸ نەعۇرلىم ناقتى تاقىرىپتىق جەنە ماقساتتى (ناقتى ماقساتتى اۋديتوريياعا قاتىستى) باعىتتىلىققا يە. وسىعان وراي, ولاردىڭ جۇمىسى بارلىق دەرلٸك ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار سالالاردى قامتىپ, قازاقستاندىق قوعام دامۋىنىڭ تٷرلٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸ مەن مەسەلەلەرٸن شەشۋگە ەلەۋلٸ ٷلەس قوسادى. قازاقستاندا, باسقا پوستكەڭەستٸك رەسپۋبليكالارداعى سيياقتى, بۇل ٷردٸس ەلەمنٸڭ بٸرقاتار باسقا ەلدەرٸنە قاراعاندا كەش بولسا دا, بٸرشاما بەلسەندٸ تٷردە كٶرٸنە باستادى. مەملەكەت بۇل پروتسەستە ماڭىزدى رٶل اتقارادى, قاجەتتٸ ساياسي, قۇقىقتىق جەنە باسقا دا جاعدايلاردى جاسايدى جەنە كەڭەيتەدٸ. تيٸستٸ شارالار قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتٸنٸڭ 2020 جىلعى 27 تامىزداعى جارلىعىمەن بەكٸتٸلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ازاماتتىق قوعامدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىندا كٶرسەتٸلگەن. ول ازاماتتىق قوعام مەن ونىڭ ينستيتۋتتارىن دامىتۋ ٷشٸن قولايلى جاعدايلار جاساۋعا, ازاماتتىق بەلسەندٸلٸكتٸ قولداۋعا جەنە دامىتۋعا, ازاماتتار مەن قوعامدىق ۇيىمداردىڭ شەشٸمدەر قابىلداۋ جەنە مەملەكەتتٸك ٸستەردٸ باسقارۋ پروتسەسٸنە قاتىسۋ دەڭگەيٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان», – دەيدٸ ساراپشى م.قاستەەۆ.
ايتا كەتەيٸك, بۇل قۇجاتتى ٸسكە اسىرۋ 2020-2030 جىلدار ارالىعىندا جٷزەگە اسىرىلادى. تٷپكٸلٸكتٸ نەتيجەلەر ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىنىڭ جۇمىسىنا جەنە ۆولونتەرلٸك قىزمەتكە, بەلسەندٸ ٷەۇ مەن باسقا دا قوعامدىق قۇرىلىمدارعا قاتىساتىن ازاماتتار سانىنىڭ ارتۋى, ازاماتتىق سەكتورعا بەرٸلگەن مەملەكەتتٸك فۋنكتسييالار, تيٸستٸ ۇيىمداردىڭ ٷلەسٸن ارتتىرۋ بولادى دەپ كٷتٸلۋدە.
