"ايتىلدى – ورىندالدى": پرەزيدەنت تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋ بارىسىنان ەسەپ

فوتو: اقوردا

مەملەكەت باسشىسىنىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ "ايتىلدى – ورىندالدى" ايدارىمەن پرەزيدەنت تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋ بارىسىنان ەل-جۇرتتى حاباردار ەتۋ ٷردٸسٸن جالعاستىرادى. نازارلارىڭىزعا پرەزيدەنتتٸڭ بىلتىرعى جولداۋىندا ايتىلعان تاپسىرمالارىنىڭ قايسى ورىندالعانىنا توقتالامىز.

ايتىلدى:

«مەن مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋدىڭ ساپالى جاڭا جٷيەسٸن ەنگٸزۋدٸ تاپسىردىم. ساتىپ الۋ ٷدەرٸسٸ وڭتايلانىپ, قىسقارتىلادى, «باعا ەمەس, ساپا» قاعيداتىنا باسىمدىق بەرٸلەدٸ, ياعني, دەمپينگكە تيٸمدٸ توسقاۋىل قويىلادى جەنە ٷدەرٸستەر تولىق اۆتوماتتاندىرىلادى. مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ جٷيەسٸنە العاش رەت «باسىنان باقايشاعىنا دەيٸن» جاساۋ تەسٸلٸ ەنگٸزٸلەدٸ». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

1. «مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ تۋرالى» جاڭا زاڭعا قول قويىلدى. 
جاڭا زاڭنىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى – ساتىپ الىناتىن تاۋارلاردىڭ, جۇمىستار مەن كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸڭ ساپاسىن ارتتىرۋ.

وسىعان بايلانىستى زاڭدا مىناداي شارالار كٶزدەلگەن:

• - مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋعا قاتىسۋعا بايلانىستى شەكتەۋلەر تٸزبەسٸن كەڭەيتۋ (جوسىقسىز ٶنٸم جەتكٸزۋشٸلەردٸ ساتىپ الۋعا جول بەرمەۋ ماقساتىندا);
• - جەتكٸزۋشٸگە قويىلاتىن جاڭا بٸلٸكتٸلٸك تالاپتارى (جۇمىستاردى ورىنداۋ/قىزمەت كٶرسەتۋ ورنى بويىنشا ماتەريالدىق/ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ بولۋى, قىزمەتكەرلەر الدىندا جالاقى تٶلەۋدە بەرەشەكتٸڭ بولماۋى جەنە ت. ب.);
• - شارتتىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ مٶلشەرٸن ۇلعايتۋ (شارتتىق مٸندەتتەمەلەر تيٸسٸنشە ورىندالماعان جاعدايدا تاپسىرىس بەرۋشٸ ۇستاپ قالادى);
• - قوعامدىق مونيتورينگتٸ ەنگٸزۋ;
• - شاعىم بەرۋ تەرتٸبٸن قايتا قاراۋ;
• - ساتىپ الۋ رەسٸمدەرٸن وڭتايلاندىرۋ جەنە قىسقارتۋ;
• - ساتىپ الۋدا تاۋارلاردىڭ فيرمالىق اتاۋلارىن 1000 اەك دەيٸن كٶرسەتۋ مٷمكٸندٸگٸ;
• - 100 اەك-كە دەيٸنگٸ تاۋارلاردى, جۇمىستار مەن كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸ 500 اەك-كە دەيٸن, اۋىل ەكٸمدٸكتەرٸ ٷشٸن تاۋارلاردى, جۇمىستار مەن كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸ 4000 اەك-كە دەيٸن بٸر كٶزدەن ساتىپ الۋ;
• - ساتىپ الۋ بويىنشا بٸرىڭعاي پلاتفورما قۇرۋ.

2. زاڭ باستان اياق جاساۋ تەتٸكتەرٸن ەنگٸزۋگە قاتىستى نورمالارمەن تولىقتىرىلدى (EPC-كەلٸسٸمشارتتار).

3. سىبايلاس جەمقورلىق قاۋپٸن ازايتۋ جەنە رەسٸمدەردٸ اۆتوماتتاندىرۋ ماقساتىندا 2022 جىلدان باستاپ رەيتينگتٸك-بالدىق جٷيەنٸ پايدالانا وتىرىپ, كونكۋرس تٷرٸندە ساتىپ الۋدىڭ جاڭا تەسٸلٸ ەنگٸزٸلدٸ. بۇل ەدٸس كونكۋرستىق كوميسسييانىڭ قاتىسۋىن بولدىرمايدى جەنە جەڭٸمپازدى مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جٷيەلەرٸنٸڭ دەرەكتەرٸ نەگٸزٸندە پورتال اۆتوماتتى تٷردە ايقىندايدى.

جەڭٸمپازدى اۆتوماتتى تٷردە انىقتاۋدى ەسكەرە وتىرىپ, مۇنداي ساتىپ الۋلاردىڭ قورىتىندىلارى شاعىمدانۋعا جاتپايدى.

2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەن باستاپ قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارى مەن جوبالاۋ تەك قانا رەيتينگتٸك-بالدىق جٷيەنٸ پايدالانىلاتىن كونكۋرسپەن ساتىپ الىنادى. 2024 جىلعى 1 اقپانىنان باستاپ تەحنيكالىق قاداعالاۋ قىزمەتتەرٸن ساتىپ الۋ دا وسى ەدٸسكە كٶشتٸ. جالپى, بارلىق ساتىپ الۋلاردى رەيتينگتٸك-بالدىق جٷيەنٸ پايدالانىلاتىن كونكۋرسقا بارىنشا كٶشٸرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

4. شاعىمداردى قاراۋدىڭ جاڭا تەتٸگٸ ەنگٸزٸلدٸ, سونداي-اق باقىلاۋشى ورگاننىڭ رٶلٸ قايتا قارالدى.

5. زاڭعا سەيكەس قوعامدىق باقىلاۋ سۋبەكتٸلەرٸ ۆەب-پورتال ارقىلى جەنە ونداعى اقپارات نەگٸزٸندە «قوعامدىق باقىلاۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا سەيكەس مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋعا قوعامدىق مونيتورينگ جٷرگٸزە الادى.

6. وتاندىق ٶندٸرٸستٸ قولداۋ ماقساتىندا وتاندىق شاعىن جەنە ورتا كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸنەن عانا ساتىپ الىناتىن تاۋارلاردىڭ, جۇمىستار مەن كٶرسەتٸلەتٸن قىزمەتتەردٸڭ تٸزبەسٸ جەنە وفتەيك-كەلٸسٸمشارتتاردى قولدانا وتىرىپ, تاۋارلاردى كەپٸلدٸ ساتىپ الۋ تەتٸگٸ ەنگٸزٸلدٸ.

ايتىلدى:

«بٸزدٸڭ ارمييامىز جوعارى تەحنولوگييالى قارۋ-جاراقپەن جەنە ەسكەري تەحنيكامەن, سونىڭ ٸشٸندە بروندى تەحنيكامەن, ۇشقىشسىز باسقارىلاتىن ۇشۋ اپپاراتتارىمەن, قازٸرگٸ زامانعى اتىس قارۋلارىمەن جابدىقتالۋعا تيٸس. تەحنيكانى شۇعىل جٶندەيتٸن ٶندٸرٸس ورىندارىنىڭ قۋاتىن ارتتىرىپ, وتاندىق كەسٸپورىندارعا بارىنشا قولداۋ كٶرسەتكەن جٶن». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

1. قارۋلى كٷشتەردٸ قارۋ-جاراق پەن ەسكەري تەحنيكانىڭ, ونىڭ ٸشٸندە وتاندىق ٶندٸرٸستٸڭ زاماناۋي ٷلگٸلەرٸمەن قايتا جاراقتاندىرۋدىڭ كەزەڭ-كەزەڭدٸك پروتسەسٸ جٷرٸپ جاتىر. قارۋلى كٷشتەر 500-دەن استام جاڭا تەحنيكا الدى, 50 تەحنيكا كٷردەلٸ جٶندەۋدەن ٶتتٸ.

2. بەرەندٸ جەنە اۆتوموبيل تەحنيكاسىن, ەسكەري ەۋە شابۋىلىنا قارسى قورعانىس, تانككە قارسى جٷيەلەردٸ, ارتيللەرييا مەن اتىس قارۋىن جٶندەۋ تسەحتارى ٸسكە قوسىلدى.

ەسكەرلەردە ٶز كٷشتەرٸمەن 1500-دەن استام ەسكەري تەحنيكاعا اعىمداعى جەنە ورتاشا جٶندەۋ جٷرگٸزٸلدٸ.

ايتىلدى:

«اۋىل-ايماقتى دامىتۋ ٷشٸن شاعىن شارۋاشىلىقتاردى قولداۋ ٶتە ماڭىزدى. «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىنىڭ ەلگە قاجەت ەكەنٸ ايقىن كٶرٸندٸ. ونىڭ كەلەسٸ كەزەڭٸندە جەڭٸلدەتٸلگەن نەسيە بەرۋمەن شەكتەلٸپ قالماۋ كەرەك. جەكە قوسالقى شارۋاشىلىق يەلەرٸ ٶزارا بٸرٸگۋٸ قاجەت. وسىعان قاجەتتٸ جاعداي جاسالۋى كەرەك». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى:

1. 2023 جىلى «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىن ٸسكە اسىرۋعا 17 مىڭ شاعىن نەسيە بەرۋ جەنە اۋىلدىق جەرلەردە 18 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپارىنا سەيكەس 100 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە قاراجات بٶلٸندٸ.

• - بٷگٸنگٸ تاڭدا 91,8 ملرد. تەڭگە 14,5 مىڭ شاعىن نەسيە ارقىلى بەرٸلدٸ, ونىڭ ەسەبٸنەن 15,5 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
• - باعدارلاما شەڭبەرٸندە كووپەراتيۆتەر قۇرۋدى ىنتالاندىرۋ ٷشٸن كووپەراتيۆتەردٸ نەسيەلەۋدٸڭ ەڭ جوعارى سوماسى 8 مىڭ اەك-كە دەيٸن نەسيە بەرۋ كٶزدەلگەن. 

2. «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى بويىنشا جالپى سوماسى 6,7 ملرد. تەڭگەگە 321 اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆٸ قارجىلاندىرىلدى.

كووپەراتيۆتەردٸ قولداۋ ٷشٸن ينۆەستيتسييالىق سۋبسيدييالاۋ باعدارلاماسى شەڭبەرٸندە ينۆەستيتسييالىق سالىمداردى ٶتەۋ ٷلەسٸن جەرگٸلٸكتٸ بيۋدجەت ەسەبٸنەن 50%-عا دەيٸن ۇلعايتۋ كٶزدەلگەن:

• - تەحنيكا مەن جابدىقتار (تراكتورلار, كومبايندار, تٸركەمە جەنە اسپالى تەحنيكا) ساتىپ الۋ;
• - سٷت ٶڭدەۋ وبەكتٸسٸن قۇرۋ جەنە كەڭەيتۋ, سٷت قابىلداۋ پۋنكتتەرٸن قۇرۋ, جابدىقتار مەن تەحنيكا ساتىپ الۋ.

3. اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸن ٶندٸرۋشٸلەر مەن اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرٸ ٷشٸن كورپوراتيۆتٸك تابىس سالىعىنىڭ نەمەسە جەكە تابىس سالىعىنىڭ, ەلەۋمەتتٸك سالىقتىڭ, مٷلٸك سالىعىنىڭ, كٶلٸك قۇرالدارىنا سالىناتىن سالىقتىڭ جالپى بەلگٸلەنگەن تەرتٸپپەن ەسەپتەلگەن سومالارىن 70%-عا دەيٸن ازايتۋدى كٶزدەيتٸن ارنايى سالىق رەجيمٸ تٷرٸندەگٸ سالىق جەڭٸلدٸكتەرٸ قاراستىرىلعان.

ايتىلدى:

«ماشينا-تراكتور پاركٸنٸڭ ەبدەن ەسكٸرٸپ, توزۋى – كٷردەلٸ مەسەلەگە اينالدى. قازٸر اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ 80 پايىزى توزىپ تۇر. سوندىقتان جىل سايىن ونىڭ 8-10 پايىزىن جاڭارتىپ وتىرۋ قاجەت. بۇل رەتتە ەلٸمٸزدەگٸ تەحنيكا ٶندٸرۋشٸلەر مەن شارۋالاردىڭ دا مٷددەسٸن ەسكەرگەن ابزال». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسى تاپسىرماسىن ورىنداۋ شەڭبەرٸندە مينيسترلٸك مىناداي شارالاردى ٸسكە اسىرادى.

1. شارۋالار ساتىپ العان اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن ينۆەستيتسييالىق سۋبسيدييالاۋ: مۇندا تەحنيكا قۇنىنىڭ 25-30%-ى مەملەكەت بيۋدجەتٸ ەسەبٸنەن ٶتەلەدٸ.

2. وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينا جاساۋ كەسٸپورىندارىن قولداۋ ماقساتىندا بيىل سۋبسيدييالاۋدىڭ جاڭا تەتٸگٸ قابىلداندى:

• - وتاندىق ٶندٸرٸس تەحنيكاسى قۇنىنىڭ 30%-ى سۋبسيدييالانادى;
• - قازاقستاندا ٶندٸرٸسٸ جولعا قويىلعان تەحنيكانىڭ يمپورتتىق انالوگتارىن سۋبسيدييالاۋ مٷمكٸندٸكتەرٸ الىنىپ تاستالدى; 
• - قازاقستاندا ٶندٸرٸسٸ جوق يمپورتتىق تەحنيكانىڭ تٷرلەرٸ بويىنشا (قانت قىزىلشاسىن, ماقتانى, كارتوپتى جەنە جەمٸس-كٶكٶنٸس داقىلدارىن ٶندٸرۋ جەنە جيناۋ بويىنشا مامانداندىرىلعان تەحنيكا) سۋبسيدييا نورماتيۆٸ 25%-دى قۇرايدى.

جاڭا تەسٸل قوسىمشا بيۋدجەت قاراجاتىنا يەك ارتپاي-اق وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن سۋبسيدييالاۋ كٶلەمٸن ەكٸ ەسەدەن استام ۇلعايتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. 

3. وتاندىق ٶندٸرٸستٸڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ جەڭٸلدٸكتٸ ليزينگٸ باعدارلامالارىن قارجىلاندىرۋ:

• - 2023 جىلى «قازاگروقارجى» اق جارعىلىق كاپيتالىن 20 ملرد.تەڭگەگە ۇلعايتۋعا جەم-شٶپ دايىنداۋ تەحنيكاسى مەن سۋارۋدىڭ موبيلدٸ جٷيەلەرٸن قارجىلاندىرۋ ٷشٸن بيۋدجەتتٸك ينۆەستيتسييالار بٶلۋ جٶنٸندە جۇمىس جٷرگٸزٸلدٸ. 
• - جىلدىق 6% جەڭٸلدٸك مٶلشەرلەمەسٸ بويىنشا 3,5 مىڭ بٸرلٸك جەم-شٶپ دايىنداۋ تەحنيكاسى مەن جابدىقتارى ليزينگكە بەرٸلدٸ.   

1,5 مىڭنان استام اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەر (7-10 جىل كەزەڭٸنە 6% ستاۆكا بويىنشا باستاپقى جارناسىز) جەڭٸلدٸكتٸ ليزينگ باعدارلاماسى بويىنشا 1600 تراكتور مەن كومباين ساتىپ الدى. بۇل ماشينا-تراكتور پاركٸن جاڭارتۋ دەڭگەيٸن ەدەۋٸر ارتتىردى.

ايتىلدى:

«ەگٸن شارۋاشىلىعىندا ماڭىزدى رەفورما جاسايتىن كەز كەلدٸ. ەگٸس تٷرلەرٸن كٶبەيتۋٸمٸز كەرەك. سونداي-اق كٶبٸرەك پايدا ەكەلەتٸن داقىلدار ەككەن جٶن. سۋدى كٶپ قاجەت ەتەتٸن ەگٸس القابىن بٸرتٸندەپ ازايتىپ, بٸر عانا داقىل تٷرٸن ەگۋدٸ شەكتەۋ قاجەت. ديقانداردى جەرگٸلٸكتٸ تۇقىممەن قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. سونىمەن قاتار جاڭا سۇرىپتاردى شىعارىپ, ونى ٶسٸرۋ مەسەلەسٸن شەشكەن جٶن». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

1. ىلعال كٶپ قاجەت ەتەتٸن جەنە مونوداقىلداردى قىسقارتۋعا, جوعارى رەنتابەلدٸ داقىلدار القاپتارىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان ەرتاراپتاندىرۋ بويىنشا كٶرسەتكٸشتەردٸ كٶزدەيتٸن جول كارتاسى ەزٸرلەندٸ. جالپى, 5 جىل ٸشٸندە استىق القاپتارى 1,3 ملن. گەكتارعا, ونىڭ ٸشٸندە بيداي 863 مىڭ گەكتارعا, ارپا 343 مىڭ گەكتارعا, جٷگەرٸ 27,9 مىڭ گەكتارعا قىسقاراتىن بولادى.  

2. سونىمەن قاتار سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ تەۋەكەلدەرٸن ەسكەرە وتىرىپ, ىلعال كٶپ قاجەت ەتەتٸن داقىلداردى قىسقارتۋ بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە. مەسەلەن, وڭتٷستٸك ٶڭٸرلەر ٷشٸن 5 جىل ٸشٸندە كٷرٸش القابىن 21 مىڭ گەكتارعا جەنە ماقتا القابىن 46,4 مىڭ گەكتارعا قىسقارتۋ بويىنشا ينديكاتيۆتەر ەزٸرلەندٸ. وسى داقىلداردىڭ اۋماعىن قىسقارتۋ ەسەبٸنەن سۋدى ٷنەمدەۋ 1,4 ملرد. م3 قۇرايدى.

3. ەگٸن القاپتارىنداعى شىعىمدى ۇلعايتۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸلەتٸن بولادى, بۇل اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن ٶندٸرۋدٸڭ ٶزٸندٸك قۇنىن تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. ەرتاراپتاندىرۋعا باعىتتالعان جوسپار ٶڭٸرلٸك ەرەكشەلٸكتەر مەن نارىق قاجەتتٸلٸكتەرٸن ەسكەرە وتىرىپ قالىپتاستىرىلدى.

ەرتاراپتاندىرۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار, مەملەكەتتٸك قولداۋ كٶلەمٸن ۇلعايتۋ, سالادا زاماناۋي تەحنولوگييالاردى ەنگٸزۋ جٶنٸندەگٸ شارالارمەن بٸرگە ٶندٸرٸس كٶلەمٸن ۇلعايتۋ مەن ساپاسىن ارتتىرۋ, ٶنٸمدٸ قايتا ٶڭدەۋ جەنە ولاردى وتاندىق شيكٸزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ كەسٸپورىنداردىڭ ٶندٸرٸستٸك قۋاتىن, مال شارۋاشىلىعىنىڭ جەم-شٶپ بازاسىن نىعايتۋ ٷشٸن العىشارتتار جاسايدى.

4. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ سەلەكتسيياسى مەن تۇقىم شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ 2024-2028 جىلدارعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپارى ەزٸرلەنٸپ, بەكٸتٸلدٸ. ونى ٸسكە اسىرۋ 2028 جىلعا قاراي اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ 108 جاڭا سۇرپى مەن بۋداندارىن الۋعا جەنە سىناققا شىعارۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

5. تۇقىمنىڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2023 جىلعى قىركٷيەكتە اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ تۇقىمىنا سۋبسيدييالار نورماتيۆتەرٸ ورتا ەسەپپەن 30% - عا ارتتى.

ايتىلدى:

«ٶتكەن قىستا ەلٸمٸزدٸڭ جىلۋ ەلەكتر ستانتسييالارىندا قايتا-قايتا اپات بولدى. بۇل جاعداي جىلدار بويى شەشٸلمەگەن مەسەلەنٸڭ بەتٸن اشىپ بەردٸ. ينفراقۇرىلىمنىڭ ەبدەن توزۋى حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىنا تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ. يندۋسترييالاندىرۋ قارقىنىن دا تەجەيدٸ. ياعني, ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتپاساق, جاڭا ەكونوميكالىق ٷلگٸگە كٶشۋ مٷمكٸن ەمەس. ٷكٸمەت جاڭا ينفراقۇرىلىمدىق جوسپاردا وسى سالاداعى بارلىق تٷيتكٸلدٸ اشىق كٶرسەتٸپ, ونى شەشۋ جولدارىن انىقتاۋعا تيٸس». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

1. 2023 جىلدىڭ باسىندا ٷكٸمەتتٸڭ باستاماسىمەن جىلۋمەن جابدىقتاۋ جٷيەلەرٸن دامىتۋعا نىسانالى ترانسفەرتتەر بٶلۋ جٶنٸندەگٸ بيۋدجەتتٸك باعدارلاما ٸسكە قوسىلدى.

2. اتالعان باعدارلاما اياسىندا 114 شاقىرىم جىلۋمەن جابدىقتاۋ جەلٸلەرٸن جاڭعىرتۋعا 77,4 ملرد تەڭگە بٶلدٸ.

3. سونىمەن قاتار, ينفراقۇرىلىمدىق جوسپار شەڭبەرٸندە 2030 جىلعا قاراي جىلۋمەن جابدىقتاۋ جەلٸلەرٸنٸڭ توزۋىن 43%-عا دەيٸن تٶمەندەتۋدٸ كٶزدەيتٸن 1,6 مىڭ شاقىرىمدى جٶندەۋگە تاپسىرىستار بەرٸلدٸ.

جىلۋمەن جابدىقتاۋ جەلٸلەرٸنٸڭ توزۋىن ازايتۋ ماقساتىندا 2023 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبٸنەن جالپى سوماسى 116,3 ملرد تەڭگەگە 131 كم جىلۋمەن جابدىقتاۋ جەلٸلەرٸ جٶندەلدٸ. 

بيىل رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبٸنەن 92,5 ملرد تەڭگە سوماسىنا شامامەن 160 شاقىرىم جىلۋمەن جابدىقتاۋ جەلٸلەرٸن جٶندەۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ايتىلدى:

«ەلەكتر قۋاتى, جىلۋ جەنە سۋ – تۇرمىسقا اسا قاجەتتٸ يگٸلٸكتەر. ونى ٷنەمدەپ پايدالانۋ كەرەك. بۇل جاڭا تۇرمىستىق مەدەنيەتكە اينالۋى قاجەت. جالپى, بۇل – ٷي شارۋاسىنا عانا ەمەس, تۇتاس ەكونوميكاعا ورتاق تالاپ. قازٸر سۋدى وڭدى-سولدى پايدالانۋعا مٷلدە بولمايدى. ٷكٸمەت ەنەرگەتيكالىق تيٸمدٸلٸك ساياساتىن تٷبەگەيلٸ قايتا قاراۋعا تيٸس. وندا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جەنە دامۋ ۇيىمىنىڭ ستاندارتتارى ەسكەرٸلۋٸ كەرەك». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

1. 2029 جىلعا قاراي جٸٶ-نٸڭ ەنەرگييا سىيىمدىلىعىن 15%-عا تٶمەندەتۋدٸ قامتاماسىز ەتۋ, ەنەرگييا ٷنەمدەۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋ ٷشٸن مىناداي شارالار ەزٸرلەندٸ:

• - 512 كەسٸپورىنعا ەنەرگەتيكالىق اۋديت جٷرگٸزۋ;
• - اۆتوماتتاندىرىلعان جىلىتۋ پۋنكتتەرٸن (اجپ) ورناتۋ, 5 مىڭ كٶپپەتەرلٸ تۇرعىن ٷي كەشەنٸ, 15 705 بيۋدجەتتٸك سەكتور نىسانىن جەنە 1 000 كوممەرتسييالىق عيماراتتى جارىقتاندىرۋدى جاڭعىرتۋ.

كوممەرتسييالىق وبەكتٸلەر بويىنشا ەنەرگييا تۇتىنۋ نورماتيۆتەرٸ بۇيرىعىنىڭ جوباسى ەزٸرلەندٸ, ونى قابىلداۋ كوممەرتسييالىق كەسٸپورىندار ٷشٸن بەلگٸلەنگەن نورماتيۆتەردٸ ساقتاۋ ٷشٸن وبەكتٸلەردٸ جاڭعىرتۋدى جٷرگٸزۋگە ىنتالاندىرۋشى ەسەر ەتەدٸ.

2. قازاقستاندىق تالاپتاردى ەىدۇ ستاندارتتارىمەن ٷيلەستٸرۋ ماقساتىندا ەۋروپالىق وداق, اقش جەنە جاپونييا ەلدەرٸنٸڭ ەنەرگييا تيٸمدٸلٸگٸ بويىنشا تەحنيكالىق قۇجاتتار مەن ستاندارتتاردى جيناۋ جەنە تالداۋ جٷرگٸزٸلدٸ. تالداۋ كٶرسەتكەندەي, قازاقستاندا بەلگٸلەنگەن نورماتيۆتەر بولات پروكات, اليۋمينيي, گلينوزەم, فەرروسيليتسيي, فەرروسيليكومارگانەتس, كاتودتى مىس سيياقتى ٶنٸمدەردٸ ٶندٸرۋگە ەنەرگييا رەسۋرستارىن جۇمساۋعا قاتىستى ەىدۇ ەلدەرٸنٸڭ نورماتيۆتەرٸنەن تٶمەن.

ايتىلدى:

«سۋدى ٷنەمدەيتٸن وزىق تەحنولوگييانى ەنگٸزۋ ٸسٸن تەزدەتٸپ, ونى قولدانۋ اۋماعىن جىل سايىن 150 مىڭ گەكتارعا دەيٸن كەڭەيتۋ كەرەك. كٶكتەمگٸ قارعىن سۋدى جيناۋ جەنە ونى ەگٸستٸككە جەتكەنشە قۇمعا سٸڭٸرٸپ جوعالتىپ الماۋ مەسەلەسٸ شەشٸمٸن تابۋعا تيٸس. ٶيتكەنٸ ونىڭ بەرٸ – ٸشكٸ سۋ قورىمىز. ول ٷشٸن 20 جاڭا بٶگەن سالۋ, كەمٸندە 15 سۋ قويماسىنا كٷردەلٸ جٶندەۋ جٷرگٸزۋ جەنە 3500 شاقىرىمدىق كانالدى جاڭعىرتىپ, تسيفرلىق تەسٸلمەن باقىلاۋعا الۋ كەرەك. نەگٸزگٸ مٸندەت – 2027 جىلعا قاراي قوسىمشا ەكٸ تەكشە شاقىرىم سۋعا قول جەتكٸزۋ». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

قازٸرگٸ ۋاقىتتا 150 مىڭ گەكتارعا دەيٸن وزىق سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگييالارىن ەنگٸزۋ جۇمىستارى جٷزەگە اسىرىلۋدا.

1. 2024-2026 جىلدارعا ارنالعان سۋ ٷنەمدەۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتاسى ەزٸرلەندٸ.

• - سۋدى ٷنەمدەۋگە قاتىستى سۋ زاڭناماسى;
• - تاريفتەردٸ بەلگٸلەۋ جٷيەلەرٸ;
• - سۋ شارۋاشىلىعىن تسيفرلاندىرۋ,
• - سۋدى ەسەپكە الۋدىڭ زاماناۋي جٷيەلەرٸن ەنگٸزۋ;
• - كەسٸپورىنداردا اينالىمدى جەنە قايتالاما سۋمەن جابدىقتاۋ;
• - سۋدى ٷنەمدەيتٸن تەحنولوگييالاردى ەنگٸزە وتىرىپ, تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق جٷيەلەردٸ سالۋ جەنە پايدالانۋ;
• - قوعامدى سۋعا قاتىستى ناسيحاتتاۋ جەنە تەربيەلەۋ.

2. فەرمەرلەردٸ سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگييالارىن ورناتۋعا ىنتىلاندىرۋ ماقساتىندا سۋبسيدييالاۋ قاعيدالارىنا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ. وندا سۋارمالى جەرلەردە سۋ الۋ جەنە بەرۋ ٷشٸن ينفراقۇرىلىمدى جٷرگٸزۋ كەزٸندە ۇڭعىمالاردى بۇرعىلاۋعا ارنالعان, سونداي-اق ينفراقۇرىلىمدى جٷرگٸزۋگە, سۋ ٷنەمدەۋ تەحنولوگييالارىن ساتىپ الۋعا جەنە ورناتۋعا فەرمەرلەردٸڭ شىعىندارىن ٶتەۋ ٷلەسٸن 50%-دان 80%-عا دەيٸن ۇلعايتۋ كٶزدەلگەن.

3. سۋارمالى سۋدى نورماتيۆتەن تىس تۇتىنۋ ٷشٸن 20%-عا جوعارى تاريفتٸ ەنگٸزۋ بٶلٸگٸندە تاريفتەردٸ قالىپتاستىرۋ قاعيدالارىنا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ.

4. سونداي-اق, سۋبسيدييالار مٶلشەرٸن سارالاۋ بٶلٸگٸندە سۋارۋ سۋىنىڭ قۇنىن سۋبسيدييالاۋ قاعيدالارىنا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ (2024 جىلعى 1 قاڭتارداڭ باستاپ قولدانىسقا ەنگٸزٸلەدٸ). وسى قاعيدالار شەڭبەرٸندە سۋارمالى سۋ بەرۋ جٶنٸندەگٸ قىزمەتتەردٸ ساتىپ الۋعا ارنالعان شىعىنداردى تٸكەلەي سۋ بەرۋشٸلەرگە ٶتەۋ كٶزدەلگەن.

5. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جٷيەسٸن دامىتۋدىڭ 2024-2030 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى قابىلداندى.

تۇجىرىمدامادا سۋ تاسقىنىنا قارسى وبەكتٸلەردٸ قالپىنا كەلتٸرۋ, 15 سۋ قويماسىن جەنە 14 مىڭ شاقىرىمنان استام سۋارۋ ارنالارىن رەكونسترۋكتسييالاۋ جەنە جاڭعىرتۋ, 9 ٶڭٸردە جاڭا سۋ قويمالارىن سالۋ بويىنشا بٸرقاتار كٸدٸرٸسسٸز شارالار كٶزدەلەدٸ. 

وسى ٸس-شارالاردى ٸسكە اسىرۋ نەتيجەسٸندە:

• • ەكونوميكانىڭ سالالارىندا پايدالانۋ ٷشٸن 2,4 تەكشە شاقىرىم  سۋ جيناۋعا;
• • سۋ تاسقىنى اعىنىن قاۋٸپسٸز جٷرگٸزۋگە جەنە ماگيسترالدىق جەنە شارۋاشىلىقارالىق ارنالار ارقىلى تاسىمالداۋ كەزٸندە سۋ شىعىنىنىڭ دەڭگەيٸن 50-دەن 25%-عا دەيٸن تٶمەندەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

تسيفرلاندىرۋ ماقساتىندا ەلٸمٸزدٸڭ 3500 شاقىرىم سۋارۋ جەلٸلەرٸنە قاتىستى مىناداي ٸس شارالار ورىندالدى:

• - ۇزىندىعى 444 شاقىرىم الماتى, تٷركٸستان جەنە جامبىل وبلىستارىندا 18 سۋارۋ ارناسىن اۆتوماتتاندىرۋ جۇمىستارىن باستايدى. بۇل جوبالار 2026-2028 جىلدارى ٸسكە اسىرىلاتىن بولادى. 
• - 2024-2026 جىلدارى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ 16 ماگيسترالدىق جەنە شارۋاشىلىقارالىق ارنالارىن اۆتوماتتاندىرۋ جەنە قىزىلوردا وبلىسىنىڭ كەلٸنتٶبە, ەيتەك جەنە سۇڭقات 3 كانالىندا سۋدى ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جٷيەسٸن ورناتا وتىرىپ, جوبانى جاساۋ جەنە سۋ بەكەتتەرٸن رەكونسترۋكتسييالاۋ ٸسكە اسىرىلادى. جالپى ۇزىندىعى – 2 609 شاقىرىم. 

6. 2024-2025 جىلدارعا ارنالعان ينۆەستيتسييالىق باعدارلاماسى شەڭبەرٸندە «قىزىلوردا وبلىسىنىڭ جاڭا شيەلٸ, و-2 كانالدارىندا سۋدى ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جٷيەسٸن ورناتا وتىرىپ, گيدروپوستتاردى رەكونسترۋكتسييالاۋ» جوباسىن جٷزەگە اسادى. 

نەتيجەسٸندە بۇل جوبالار سۋارمالى سۋدىڭ شىعىنىن جىلىنا 0,5 تەكشە كم-گە ازايتۋدى قامتاماسىز ەتۋٸ جەنە اۋدانى 362 مىڭ گا سۋارمالى جەرلەردەگٸ سۋدىڭ ەسەبٸن قامتاماسىز ەتۋٸ تيٸس.

ايتىلدى:

«كٶلٸك-لوگيستيكا سالاسى ەكونوميكامىزدى العا باستايتىن باستى كٷشتٸڭ بٸرٸنە اينالۋعا تيٸس. قازٸر بەسەكە كٷشەيٸپ تۇر. وسىعان وراي بٸرقاتار ماڭىزدى مەسەلەنٸ شۇعىل شەشۋ كەرەك. ەڭ الدىمەن, «دوستىق-مويىنتى», «باقتى-اياكٶز», «داربازا-ماقتاارال» باعىتىنداعى ٸرٸ تەمٸرجول جوبالارىن ساپالى جٷزەگە اسىرۋ قاجەت. ونىڭ قاتارىندا الماتىنى اينالىپ ٶتەتٸن تەمٸر جول جەلٸسٸ دە بار». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

قازٸرگٸ ۋاقىتتا دوستىق-مويىنتى ۋچاسكەسٸندە ەكٸنشٸ جولداردى, الماتى ستانتسيياسىن اينالىپ ٶتەتٸن اينالما تەمٸرجول جەلٸسٸن, قحر-مەن شەكارادا ٷشٸنشٸ تەمٸرجول ٶتكٸزۋ پۋنكتٸنٸڭ اشىلۋىمەن داربازا – ماقتاارال جەنە باقتى-اياگٶز جاڭا تەمٸرجول جەلٸسٸن سالۋ بويىنشا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ٸسكە اسىرۋ پىسىقتالۋىپ جاتىر.

1. «دوستىق-مويىنتى» تەمٸرجول ۋچاسكەسٸنٸڭ ەكٸنشٸ جولدارىن سالۋعا قاتىستى. قۇنى-543 ملرد. تەڭگە, ۇزىندىعى – 836 شاقىرىم.

نەتيجەسٸ – ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن 5 ەسەگە ارتتىرۋ (12-دەن 60 جۇپ پويىزعا دەيٸن) جەنە كونتەينەرلٸك پويىزداردىڭ جىلدامدىعىن تەۋلٸگٸنە 834-تەن 1500 كم-گە دەيٸن ارتتىرۋ.

ۋچاسكەدە 451 ارنايى تەحنيكا جۇمىلدىرىلىپ, 987 قىزمەتكەر ەڭبەك ەتۋدە. ۇزىندىعى 836 شاقىرىم بولاتىن ەكٸنشٸ جەلٸنٸ تٶسەۋ ٷشٸن 7,3 ملن م3 جەر تٶسەمٸنٸڭ 6,9 ملن. م3 قۇيىلدى. سونداي-اق 39 كٶپٸر مەن 224 سۋ ٶتكٸزگٸش قۇبىر سالىندى. 508 شاقىرىم رەلستٸ شپالدى تور تٶسەلگەن.

2. الماتى ست. اينالما تەمٸرجول جەلٸسٸنٸڭ قۇرىلىسىنا قاتىستى. 2023 جىلعى 14 قاراشادا جوبانى ٸسكە اسىرۋ باستالدى. قۇنى - 151,8 ملرد. تەڭگە, ۇزىندىعى – 75 شاقىرىم.

نەتيجەسٸ – جٷكتەردٸ جەتكٸزۋ ۋاقىتىن 24 ساعاتقا دەيٸن قىسقارتۋ جەنە الماتى تەمٸر جول تورابىنا تٷسەتٸن سالماقتى 40%-عا تٶمەندەتۋ.

قازٸر جەردەگٸ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە, 3,6 ملن. م3 (59%, بارلىعى 6,2 ملن. م3) سەبٸلدٸ. زۆەنوقۇراستىرۋ بازالارىندا 10 شاقىرىم رەلستٸڭ شپالدى تورى جينالدى جەنە تٶسەۋگە ەزٸرلەندٸ. 14 بٸرلٸك كٶپٸر (74%, بارلىعى 19 بٸرلٸك) جەنە 33 بٸرلٸك قۇبىر (60%, بارلىعى 55 بٸرلٸك) دايىندالۋدا.

3. «داربازا-ماقتاارال» تەمٸرجول جەلٸسٸنٸڭ قۇرىلىسىنا قاتىستى. 2023 جىلعى 25 قاراشادا جوبانى ٸسكە اسىرۋ باستالدى. قۇنى - 286,9 ملرد. تەڭگە, ۇزىندىعى – 152,3 شاقىرىم. 

نەتيجەسٸ – ورتالىق ازييا باعىتىنداعى ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن 10 ملن. تونناعا ۇلعايتۋ.

4. «باقتى-اياگٶز» تەمٸرجول جەلٸسٸنٸڭ قۇرىلىسىنا قاتىستى. جوبا 2023 جىلعى 20 جەلتوقساندا باستالدى. قۇنى – 577,5 ملرد. تەڭگە, ۇزىندىعى – 272 شاقىرىم.

نەتيجەسٸ: «دوستىق» جەنە «التىنكٶل» شەكارا ماڭىنداعى تەمٸرجول ستانتسييالارىن ازايتۋ, سونداي-اق قحر مەن قر اراسىنداعى ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸن تاعى 20 ملن.تونناعا ۇلعايتۋ.

ايتىلدى: 

«مەن ايماقتارعا بارعاندا دارىندى ەرٸ ويى ۇشقىر, ياعني كرەاتيۆتٸ ازاماتتارمەن ٷنەمٸ كەزدەسەمٸن. بٸز ولاردىڭ ٶز ەلەۋەتٸن تولىق اشۋىنا جاعداي جاساۋىمىز كەرەك. ايماقتاعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ نەگٸزٸندە بٸرتۇتاس يننوۆاتسييالىق ەكوجٷيە قۇرۋ قاجەت. ونى ناقتى سەكتورمەن تىعىز ىنتىماقتاسا وتىرىپ جٷزەگە اسىرعان جٶن. بۇل جۇمىستى ەربٸر وبلىس ورتالىعىندا جٷرگٸزۋ كەرەك. استانا حابىنىڭ تەجٸريبەسٸن كەڭٸنەن پايدالانعان جٶن». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

1. بٷگٸنگٸ تاڭدا 14 ايماقتىق IT حاب اشىلدى:
- Terrikon valley (قاراعاندى ق., قاراعاندى وبلىسى)
- Abai IT Valley (سەمەي ق., اباي وبلىسى)
- Kyzylorda Hub (قىزىلوردا وبلىسى, قىزىلوردا ق.)
- Digital Jetisu (تالدىقورعان ق., جەتٸسۋ وبلىسى)
- ZhambylHub (تاراز ق., جامبىل وبلىسى)
- Oskemen it Hub (ٶسكەمەن ق., شقو)
- Jaiq Hub (ورال ق., بقو)
- Turkistan it Hub (تٷركٸستان وبلىسى ق.)
- Qostanay it Hub (قوستاناي ق., قوستاناي وبلىسى)
- Aqtobe IT Hub (اقتٶبە ق., اقتٶبە وبلىسى)
- Aqmola it Hub (كٶكشەتاۋ ق., اقمولا وبلىسى)
- Pavlodar it Hub (پاۆلودار ق., پاۆلودار وبلىسى)
- Mangystau Hub (اقتاۋ ق., ماڭعىستاۋ وبلىسى)
- Alatau Hub (قوناەۆ ق., الماتى وبلىسى)

2024 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن تاعى 5 IT حاب (اتىراۋ, شىمكەنت, جەزقازعان, پەتروپاۆل جەنە جاڭاٶزەن قالالارىندا) اشۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ايتىلدى:

«قازاقستاندا بۇل سالا ەلٸ دامىماعان. كرەاتيۆتٸ يندۋسترييانىڭ ٸشكٸ جالپى ٶنٸمدەگٸ ٷلەسٸ بٸر پايىزعا دا جەتپەيدٸ, جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنداعى ٷلەسٸ ٶتە تٶمەن. دەگەنمەن دارىنىمەن بٷكٸل ەلەمدٸ مويىنداتىپ جٷرگەن وتانداستارىمىز از ەمەس. بٸز ەلٸمٸزدە كرەاتيۆتٸ ەكونوميكانىڭ جان-جاقتى دامۋىنا بارلىق جاعدايدى جاساۋىمىز كەرەك». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

• - سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەر ەنگٸزٸلدٸ. شاعىن كەسٸپكەرلٸك سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ ارنايى سالىق رەجيمٸنە جاتاتىن ەكونوميكالىق قىزمەت تٷرلەرٸنٸڭ تٸزٸمٸ كەڭەيتٸلدٸ, وعان كرەاتيۆتٸ يندۋسترييانىڭ 40 تٷرٸ كٸردٸ (قر ٷكٸمەتٸنٸڭ 2023 جىلعى 29 جەلتوقسانداعى № 1240 قاۋلىسى). نەتيجەسٸندە بيزنەس بارلىق سالىق تٷرلەرٸنەن (كتس, جتس, ققس) بوساتىلىپ, بٸرىڭعاي سالىق تٶلەيتٸن بولادى – جك ٷشٸن 2-4%, جشس ٷشٸن 8%. سالىقتىق جەڭٸلدٸكتەردەن كەيٸن كرەاتيۆتٸ يندۋسترييا سۋبەكتٸلەرٸنٸڭ سانى 15%-عا نەمەسە 6 033 بٸرلٸككە ارتىپ, 45 597 سۋبەكتٸنٸ قۇرادى.
• - دارىندىلاردى ىنتالاندىرۋ جەنە قولايلى ينفراقۇرىلىم قۇرۋ ماقساتىندا اعىمداعى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن «كرەاتيۆتٸ يندۋسترييانىڭ حالىقارالىق ورتالىعى «كرەاتيۆ حاب» كورپوراتيۆتٸك قورى قۇرىلادى. قوردىڭ نەگٸزگٸ مٸندەتٸ - كرەاتيۆتٸ تاۋارلار مەن قىزمەتتەردٸ حالىقارالىق نارىققا ٸلگەرٸلەتۋ, تالانتتاردى قولداۋ, ٶنٸمدەر مەن زيياتكەرلٸك قىزمەت نەتيجەلەرٸن ەكسپورتتاۋ جەنە كوممەرتسييالاندىرۋ.
• - بارلىق ٶڭٸرلەردە تالانتتاردى تارتۋ ورتالىقتارىنا اينالاتىن كرەاتيۆتٸ حابتاردى اشۋعا تيٸستٸ ينفراقۇرىلىم قۇرىلۋدا.

قازٸرگٸ ۋاقىتتا رەسپۋبليكا بويىنشا 9 كرەاتيۆتٸ حاب جۇمىس ٸستەيدٸ:
استانا – «OzgeEpic» كرەاتيۆتٸ حابى, 
الماتى قالاسى – «الاتاۋ» كرەاتيۆتٸ حابى, «باريباەۆا 36 ٷيٸ»,
تٷركٸستان – «OzgeEpic» كرەاتيۆتٸ حابى, 
شىمكەنت قالاسى – «Art Amanat hub» ارت-كەڭٸستٸگٸ, 
اتىراۋ وبلىسى – زاماناۋي مەدەنيەت ورتالىعى «YEMAA», 
قىزىلوردا وبلىسى – «اناعا تاعزىم», 
اقتٶبە وبلىسى – سەبي جيەنباەۆ اتىنداعى وبلىستىق جاسٶسپٸرٸمدەر كٸتاپحاناسى جانىنداعى كرەاتيۆتٸ ورتالىق.

2024 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن باتىس قازاقستان جەنە سولتٷستٸك قازاقستان وبلىستارىندا تاعى 2 كرەاتيۆتٸ حاب اشۋ جوسپارلانىپ وتىر.

ايتىلدى:

«بٸلٸكتٸ ماماندار دايارلاۋىمىز قاجەت. كەمٸندە ٷش بەلگٸلٸ جوعارى وقۋ ورنى جاساندى ينتەللەكت سالاسىنا قاجەتتٸ كادر دايارلاۋمەن جەنە زەرتتەۋلەر جٷرگٸزۋمەن اينالىسۋى كەرەك». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

1. جاساندى ينتەللەكتتٸ دامىتۋدىڭ 2024-2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى جەنە ونى ٸسكە اسىرۋ جٶنٸندەگٸ ٸس-قيمىل جوسپارى قابىلداندى;

2. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا جوعارى بٸلٸمدٸ جەنە عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2023-2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىندا جاساندى ينتەللەكت (جي) سالاسىندا كادرلار دايارلاۋ جٶنٸندەگٸ شارالار كٶزدەلگەن; 

3. 2024 جىلعا ارنالعان جوو-لاردا جي سالاسىندا كادرلار دايارلاۋ جٶنٸندەگٸ جول كارتاسى بەكٸتٸلدٸ;

4. جوعارى جەنە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيٸنگٸ بٸلٸم بەرۋدە جاساندى ينتەللەكتتٸ پايدالانۋ بويىنشا ۋنيۆەرسيتەتارالىق ستاندارت ەزٸرلەندٸ;

5. كەمٸندە 3 جوو بازاسىندا كادرلار دايارلاۋ ٷشٸن:

• - سەۋل ۇلتتىق عىلىم جەنە تەحنولوگييالار ۋنيۆەرسيتەتٸمەن بٸرلەسٸپ قورقىت اتا اتىن. قىزىلوردا ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ بازاسىندا جي جەنە ينفورماتيكا جوعارى مەكتەبٸ اشىلدى (2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەن باستاپ «اقپاراتتىق جٷيەلەر», «كيبەرقاۋٸپسٸزدٸك», «ەسەپتەۋ تەحنيكاسى جەنە باعدارلامالاۋ», «ينفورماتيكا» بٸرلەسكەن جاڭا بب ەنگٸزٸلۋدە. 2024-2025 وقۋ جىلىنا ولاردى ٸسكە اسىرۋ ٷشٸن 100 گرانت بٶلٸندٸ);  
• - ق.سەتباەۆ اتىن. قازۇتزۋ بازاسىندا City University of Hong Kong فيليالى اشىلدى («جاساندى ينتەللەكت» بب ەزٸرلەۋمەن. 2024-2025 وقۋ جىلىنا 100 گرانت بٶلٸندٸ);
• - د. سەرٸكباەۆ اتىن. شقتۋ بازاسىندا لۋ بان شەبەرحاناسىمەن بٸرلەسٸپ جاساندى ينتەللەكت ورتالىعى اشىلدى. 

6. IT-سالادا 43 كەسٸبي ستاندارت ەزٸرلەندٸ, جوو-لار شەتەلدٸك سەرٸكتەستەرمەن بٸرلەسٸپ جاڭا بٸلٸم بەرۋ باعدارلامالارىن («كومپيۋتەرلٸك عىلىمدار», «باعدارلامالىق ينجەنەرييا» جەنە ت.ب.) ەزٸرلەدٸ;

7. 2024 جىلعى 1 قىركٷيەكتەن باستاپ جي سالاسىندا كادرلار دايارلاۋ 76 جوو بازاسىندا IT-ماماندىقتار (اكت) باعدارلامالارى شەڭبەرٸندە جٷزەگە اسىرىلادى (كونتينگەنت – 53 مىڭ ستۋدەنت, ونىڭ ٸشٸندە 58% مەملەكەتتٸك تاپسىرىس بويىنشا);  

8. جالپى اكت باعىتتارى بويىنشا 2024-2025 وقۋ جىلىنا باكالاۆريات باعدارلامالارى بويىنشا 13 036 گرانت بٶلٸندٸ, ونىڭ ٸشٸندە جاڭا باعدارلامالار بويىنشا – 802 گرانت.

ايتىلدى:

«جەكەشەلەندٸرۋ جەنە حالىقتىق ٸرو جۇمىستارىن بارىنشا تەزدەتۋ قاجەت. باستى ماقسات – اكتيۆتەردٸ باسقارۋ ٸسٸنٸڭ اشىقتىعىن جەنە تيٸمدٸلٸگٸن بارىنشا ارتتىرۋ. «سامۇرىق-قازىنا» قورىنىڭ بەيٸندٸ ەمەس اكتيۆتەرٸنٸڭ بەرٸ جەكە مەنشٸككە جەنە حالىقتىق ٸرو-عا ٶتۋٸ كەرەك. ٷكٸمەت بۇل جۇمىستى 2024 جىلدان باستاپ قولعا الادى. كەلەسٸ جىلى «Air Astana» كومپانيياسى حالىقتىق ٸرو-عا شىعارىلادى. «QazaqGaz» كەسٸپورنى دا وسى جۇمىسقا دايىندالۋى كەرەك. ٸرٸ كومپانييالارداعى مەملەكەت اكتيۆتەرٸ ساۋداعا شىعۋعا تيٸس». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

قازٸرگٸ ۋاقىتتا جەكەشەلەندٸرۋدٸڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندٸ جوسپارى شەڭبەرٸندە, ونىڭ ٸشٸندە IPO/SPO قۇرالدارى ارقىلى ەكونوميكاعا مەملەكەتتٸڭ قاتىسۋىن شەكتەۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسۋدا:

• - «قازمۇنايگاز» ۇك» اق-نىڭ IPO/SPO اكتسييالارىنا (3%) 153,9 ملرد تەڭگە سوماسىنا, «KEGOC» اق-عا (5%) 22,6 ملرد تەڭگە سوماسىنا, «ەير استانا» اق-عا (10%) 10,6 ملرد تەڭگە سوماسىنا شىعارۋ جٷزەگە اسىرىلدى.
• - كەشەندٸ جوسپار شەڭبەرٸندە 2025 جىلى «قازاقستان تەمٸر جولى» ۇك» اق جەنە «QazaqGaz» ۇك» اق اكتسييالارىن شىعارۋ كٶزدەلگەن جەنە ساتۋ الدىنداعى دايىندىق جٷرگٸزٸلۋدە. 

IPO/SPO ٶتكٸزۋ جٶنٸندەگٸ نەگٸزگٸ جۇمىستى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بەسەكەلەستٸكتٸ قورعاۋ جەنە دامىتۋ اگەنتتٸگٸ قۇرعان جەكەشەلەندٸرۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق وفيس جٷزەگە اسىرادى.

ايتىلدى:

«جول, عيمارات, كيٸم-كەشەك, ازىق-تٷلٸك, ياعني بارلىعى بالالار ٷشٸن قاۋٸپسٸز بولۋى كەرەك. سونداي-اق ٶسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ پسيحيكالىق ساۋلىعى – ٶتە ماڭىزدى مەسەلە. بٸلٸم بەرۋ مەكەمەلەرٸندەگٸ پسيحولوگييالىق قولداۋ قىزمەتٸن ينستيتۋتسيونالدى تٷردە كٷشەيتۋ قاجەت. بٸرىڭعاي سەنٸم تەلەفونىن ۇيىمداستىرعان جٶن. زورلىق-زومبىلىققا جەنە قىسىمعا, ياعني بۋللينگكە تاپ بولعاندارعا كٶمەك كٶرسەتۋگە ارنالعان باعدارلاما ەزٸرلەۋ كەرەك». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى:

1. جول ينفراقۇرىلىمىنىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى:

• - ٸشكٸ ٸستەر مينيسترلٸگٸ مٷددەلٸ ورگاندارمەن جەنە ۇيىمدارمەن بٸرلەسٸپ, 2023 جىلعى قازان-قاراشا ايلارىندا مەكتەپتەر مەن ٶزگە دە بٸلٸم بەرۋ وبەكتٸلەرٸنە ٸرگەلەس اۋماققا جول ينفراقۇرىلىمى مەن جول جٷرٸسٸن ۇيىمداستىرۋدىڭ قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارىنا سەيكەستٸگٸ مەنٸنە قوسىمشا تەكسەرۋ جٷرگٸزدٸ.
• - تەكسەرٸسپەن 20898 بٸلٸم بەرۋ وبەكتٸسٸ قامتىلدى (7828 – مەكتەپ, 11338 – بالاباقشا, 1732 – قوسىمشا بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارى).
• - تەكسەرۋ نەتيجەلەرٸ بويىنشا بٸلٸم بەرۋ وبەكتٸلەرٸنٸڭ 78% (16281) ٸرگەلەس كٶشە-جول جەلٸسٸ جول قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا قوسىمشا شارالاردى قاجەت ەتەتٸنٸ, سونداي-اق جول ينفراقۇرىلىمىن جابدىقتاۋداعى كەمشٸلٸكتەر (جول بەلگٸلەرٸنٸڭ, جارىقتاندىرۋدىڭ, قورشاۋلاردىڭ جەنە ت.ب. بولماۋى) بار ەكەنٸ انىقتالدى.
• - جول جەنە كوممۋنالدىق ۇيىمدارعا انىقتالعان كەمشٸلٸكتەردٸ جويۋعا 3 مىڭنان استام ۇيعارىم بەرٸلدٸ. 140 لاۋازىمدى تۇلعا ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸككە تارتىلدى.
• - 2023 جىلى بٸلٸم بەرۋ وبەكتٸلەرٸنٸڭ جانىندا 1483 جاياۋ جٷرگٸنشٸ ٶتكەلٸ, 2615 جاساندى جول بۇدىرلىعى, 5091 جول بەلگٸسٸ, 61460 مەتر تروتۋارلار جەنە 300 مىڭ مەتر جارىقتاندىرۋمەن جابدىقتالدى.
• - 1722 بٸلٸم بەرۋ وبەكتٸسٸ بويىنشا جۇمىستار اياقتالدى, بۇل 2024-2025 جىلدارعا جوسپارلانعان جۇمىستاردىڭ 22%-ىن قۇرايدى.
• - جٷرگٸزٸلٸپ جاتقان جۇمىستىڭ نەتيجەسٸندە (2023 - 2024جج.) بٷگٸنگٸ تاڭدا بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ 15 مىڭعا جۋىق (71%) ينفراقۇرىلىمى قازٸرگٸ زامانعى قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەدٸ.

بٸلٸم بەرۋ وبەكتٸلەرٸنٸڭ جول ينفراقۇرىلىمىن قاۋٸپسٸزدٸك تالاپتارىنا كەلتٸرۋ جٶنٸندەگٸ جۇمىس جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ جالعاستىرىلادى.

2. بالالارعا ارنالعان عيماراتتاردىڭ, كيٸمدەردٸڭ, تاماق ٶنٸمدەرٸنٸڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى:

• - دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ بٸلٸم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ ۇيىمدارىندا سانيتارييالىق-ەپيدەميولوگييالىق تالاپتاردى ساقتاۋ جٶنٸندەگٸ 2024-2025 جىلدارعا ارنالعان ٸس-قيمىل جوسپارىن بەكٸتتٸ;
• - مەكتەپتەردٸ تەكسەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا 2398 جاۋاپتى ادامعا قاتىستى 49 نۇسقاما بەرٸلدٸ, 495 ملن. تەڭگەدەن استام سوماعا ايىپپۇل سالىندى, 120 ادام جۇمىستان شەتتەتٸلدٸ, 42 ماتەريال سوتقا جٸبەرٸلدٸ;
• - سەق جوق پروبلەمالىق مەكتەپتەر بويىنشا ەكٸمدٸكتەر بٸلٸم بەرۋ جەنە حالىقتى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋ ۇيىمدارىندا سانيتارييالىق-ەپيدەميولوگييالىق تالاپتاردى ساقتاۋ جٶنٸندەگٸ 2024-2025 جىلدارعا ارنالعان ٶڭٸرلٸك ٸس-قيمىل جوسپارلارىن بەكٸتتٸ. ونى ٸسكە اسىرۋ شەڭبەرٸندە اي سايىن سانيتارييالىق-ەپيدەميولوگييالىق مونيتورينگ جٷرگٸزٸلەدٸ. 

بارلىق جەردە تاماقتانۋ قىزمەتتەرٸنٸڭ ٶنٸم بەرۋشٸلەرٸمەن, مەكتەپتەردٸڭ, بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ەكٸمشٸلٸگٸمەن سانيتارييالىق-ەپيدەميولوگييالىق تالاپتاردى ساقتاۋ جەنە بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ تۇرعىسىنان اقپاراتتىق-تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە. 

3. پسيحولوگييالىق قولداۋ قىزمەتتەرٸن ينستيتۋتسيونالدىق كٷشەيتۋ تۋرالى.

بٷگٸنگٸ تاڭدا ورتالىقتار ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق ٶڭٸرٸندە جۇمىس ٸستەيدٸ, وندا 9558 كەمەلەتكە تولماعاندارعا, 10576 اتا-اناعا كٶمەك كٶرسەتٸلدٸ.

پسيحولوگييالىق قولداۋ قىزمەتتەرٸن ينستيتۋتسيونالدى نىعايتۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا.

4. زورلىق-زومبىلىق پەن بۋللينگ قۇرباندارىنا كٶمەك كٶرسەتۋ باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋ جەنە بٸرىڭعاي سەنٸم تەلەفونىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى.

- وتباسى, ەيەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ «111» بايلانىس ورتالىعى ٶزٸنە - ٶزٸ قول جۇمساۋدىڭ, جەبٸرلەۋدٸڭ, زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋدىڭ ماڭىزدى تەتٸگٸ بولدى. 

بايلانىس ورتالىعى شۇعىل قىزمەتتەر تٸزٸمٸنە ەنگٸزٸلگەن, قوسىلۋ تەگٸن جەنە تەۋلٸك بويى جۇمىس ٸستەيدٸ.

بيىلعى 30 شٸلدەگە دەيٸن بايلانىس ورتالىعىنا 600 بالا جٷگٸندٸ. 146 ٶتٸنٸش بويىنشا انىقتامالىق سيپاتتاعى اقپارات بەرٸلدٸ, 170 ٶتٸنٸشكە تەجٸريبەلٸ پسيحولوگتار كەڭەس بەردٸ, 284 ٶتٸنٸش يەسٸنە مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ ۋاقتىلى كٶمەك كٶرسەتٸلدٸ.

ايتىلدى:

«مەن مەملەكەت باسشىسى رەتٸندە كەمەلەتكە تولماعاندارعا جاسالعان زورلىق-زومبىلىقتىڭ كەز كەلگەن تٷرٸنە قاتىستى جازانى كٷشەيتۋدٸ تالاپ ەتەمٸن». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

- زورلىق-زومبىلىقتىڭ كەز كەلگەن نىسانى ٷشٸن جازانى قاتاڭداتۋعا باعىتتالعان زاڭنامالىق تٷزەتۋلەر قابىلداندى;

- كەمەلەتكە تولماعانعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىققا بايلانىستى قىلمىستار بويىنشا تاتۋلاسۋ مٷمكٸندٸگٸ الىنىپ تاستالدى, بۇل قۇقىق بۇزۋشىنى جازانىڭ بۇلتارتپاستىعىن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ;

- قىلمىستىق كودەكستٸڭ اۋىر جەنە دەنساۋلىققا ورتاشا زييان قاساقانا كەلتٸرٸلگەنٸ, ازاپتالعانى بويىنشا باس بوستاندىعىن شەكتەۋ سيياقتى جازا تٷرٸ الىنىپ تاستالدى, باس بوستاندىعىنان ايىرۋ كٶزدەلگەن;

- كەمەلەتكە تولماعاندى زورلاۋ فاكتٸسٸ ٷشٸن, تەك ٶمٸر بويىنا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تٷرٸندەگٸ جازا قولدانىلادى, بۇرىن بالامالى جازا تٷرٸ – 20 جىل باس بوستاندىعىنان ايىرۋ بولعان;

- «ادام ۇرلاۋ» جەنە «زاڭسىز باس بوستاندىعىنان ايىرۋ» سيياقتى قىلمىستار بويىنشا نەعۇرلىم قاتاڭ جازاعا ەكەپ سوعاتىن «كەمەلەتكە تولماعانعا قاتىستى» بٸلٸكتٸلٸك بەلگٸسٸ قوسىلدى;

- 50 تەۋلٸككە دەيٸن قاماۋعا الۋ قاۋپٸمەن «كەمەلەتكە تولماعاندارعا جىنىستىق قاتىناس جاساعانى» ٷشٸن قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸك ەنگٸزٸلدٸ;

- «دەنساۋلىققا جەڭٸل زييان كەلتٸرۋ» جەنە «ۇرىپ - سوعۋ» باپتارىنا قاتىستى قىلمىستىق جاۋاپكەرشٸلٸك بەلگٸلەندٸ;

- بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندەگٸ شارالاردى ورىنداماعانى ٷشٸن اتا-انالاردىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ ەنگٸزٸلدٸ;

- كەمەلەتكە تولماعان بالانى قورلاۋ (بۋللينگ, كيبەربۋللينگ) ٷشٸن ەكٸمشٸلٸك جاۋاپكەرشٸلٸك ەنگٸزٸلدٸ;

- 16 جاسقا تولماعان, اتا-اناسى جەنە (نەمەسە) ٶزٸنٸڭ زاڭدى ٶكٸلٸ ەرتٸپ جٷرمەگەن ادامدى قوعامدىق كٶلٸكتەن مەجبٷرلەپ تٷسٸرٸپ كەتكەن ٷشٸن جاۋاپكەرشٸلٸك ەنگٸزٸلدٸ. 

ايتىلدى: 

«ٶندٸرٸستٸك جاراقات الۋدىڭ جيٸلەۋٸ ٶتە ٶتكٸر مەسەلە بولىپ وتىر. ٷكٸمەت 2030 جىلعا دەيٸنگٸ قاۋٸپسٸز ەڭبەك تۇجىرىمداماسىن وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن قابىلداۋعا تيٸس. بۇل قۇجات جۇمىس ورنىنداعى كەسٸبي سىن-قاتەرلەردٸڭ الدىن الۋعا جەنە جويۋعا باعىتتالۋى كەرەك». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى 2030 جىلعا دەيٸنگٸ قاۋٸپسٸز ەڭبەك تۇجىرىمداماسىن قابىلدادى. تۇجىرىمدامادا ەڭبەكتٸ قورعاۋدى باسقارۋدىڭ ۇلتتىق جٷيەسٸن دامىتۋدىڭ 4 نەگٸزگٸ باعىتى كٶزدەلگەن: 

• - قاۋٸپ-قاتەرگە باعدارلانعان تەسٸل نەگٸزٸندە ەقبج-نى جاڭعىرتۋ;
• - جۇمىس ورىندارىندا كەسٸپتٸك تەۋەكەلدەردٸ تٶمەندەتۋ جٶنٸندەگٸ شارالاردى ەكونوميكالىق ىنتالاندىرۋ;
• - كەسٸپتٸك قۇزىرەتتەر مەن عىلىمي ەلەۋەتتٸ دامىتۋ;
• - ەڭبەكتٸ قورعاۋ سالاسىنداعى باقىلاۋ مەن مونيتورينگتٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ.

2. ناقتى قاۋٸپتٸ فاكتور نەگٸزٸندە جەكە قورعانىش قۇرالدارىن (بۇدان ەرٸ – جقق) بٶلۋدٸڭ جەنە سارالاۋدىڭ ماتريتسالىق ەدٸسٸن قولدانۋ جۇمىس بەرۋشٸگە جقق تاڭداۋدى جەڭٸلدەتەدٸ. بۇل جۇمىشىلاردى بەلگٸلٸ بٸر جۇمىس ورنىنا تەن تەۋەكەلدەردەن قورعاۋ قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.

3. تەۋەكەلگە باعدارلانعان تەسٸلدٸ ەنگٸزۋ ەڭبەك جاعدايلارى مونيتورينگٸنٸڭ اقپاراتتىق جٷيەلەرٸن ينتەگراتسييالاۋ جولىمەن تولىققاندى تسيفرلاندىرۋمەن سٷيەمەلدەنەتٸن بولادى. قازٸر كەسٸپورىنداردىڭ تسيفرلىق كارتاسى قۇرىلدى, ول ناقتى ۋاقىت رەجيمٸندە ەڭبەك جاعدايلارىنا مونيتورينگ جٷرگٸزۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. 

ايتىلدى:

«مەنٸڭ تاپسىرماممەن ٷكٸمەت زيياندى ەڭبەك جاعدايىندا ۇزاق ۋاقىت جۇمىس ٸستەپ جٷرگەن ادامداردى ەلەۋمەتتٸك قولداۋ تەتٸكتەرٸن ەزٸرلەدٸ. بۇل بۇرىننان تالقىلانىپ جٷرگەن مەسەلە بولاتىن, ەندٸ شەشٸمٸ تابىلدى. ونىڭ مىناداي ٶلشەمدەرٸ بار. جۇمىسشىلاردىڭ وسى سالانى دامىتۋعا سٸڭٸرگەن ەڭبەگٸ جەنە دەنساۋلىعىنا زييان كەلگەنٸ ەسكەرٸلە وتىرىپ, ولارعا زەينەت جاسىنا تولعانعا دەيٸن, اتاپ ايتقاندا, 55 جاستان باستاپ ارناۋلى ەلەۋمەتتٸك تٶلەم تٶلەنەدٸ. پارلامەنتتەن ٷكٸمەتتٸڭ ۇسىنىستارىن جەدەل قاراۋدى سۇرايمىن. ازاماتتار وسى مەسەلە شەشٸمٸن تابادى دەپ كٷتٸپ وتىر». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

1. دەنساۋلىققا زييان كەلتٸرەتٸن جۇمىس ورىندارىندا ٸستەيتٸن ازاماتتاردى ەلەۋمەتتٸك قورعاۋدىڭ قوسىمشا تەتٸكتەرٸن ەنگٸزۋ اياسىندا 2024 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ ارناۋلى ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدەر ەنگٸزٸلدٸ.

بۇل تٶلەمدەردٸ الۋعا كەمٸندە 7 جىل مٸندەتتٸ كەسٸپتٸك زەينەتاقى جارنالارى اۋدارىلعان 55 جاسقا تولعان جۇمىسشىلار قۇقىلى. مۇنداي جاعدايدا قىزمەتكەرلەر ٷشٸن جۇمىسقا ورنالاستىرۋ شارالارى ۇسىنىلادى.  

ارناۋلى ەلەۋمەتتٸك تٶلەم تٶرت قاراجات كٶزٸنەن جٷزەگە اسىرىلادى:

• - رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2 ەڭ تٶمەن كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸ مٶلشەرٸندە ارناۋلى كەسٸپتٸك مەملەكەتتٸك جەردەماقى;
• - زەينەتاقىعا دەيٸنگٸ اننۋيتەتتٸك ساقتاندىرۋ شارتى بويىنشا 1 ەڭ تٶمەن كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸ مٶلشەرٸندە ساقتاندىرۋ تٶلەمٸ;
• - جۇمىس بەرۋشٸنٸڭ قاراجاتى ەسەبٸنەن 1 ەڭ تٶمەن كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸ مٶلشەرٸندە كەسٸپتٸك تٶلەم;
• - بجزق-داعى جيناقتاردى ەسكەرە وتىرىپ, زەينەتاقى تٶلەمٸ. جۇمىسكەر زەينەتكەرلٸك جاسقا تولعانعا دەيٸن ارناۋلى ەلەۋمەتتٸك تٶلەم الادى.

جىل باسىنان بەرٸ 8 476 ازاماتقا زيياندى ەڭبەك جاعدايلارىندا ۇزاق ۋاقىت جۇمىس ٸستەگەن ادامدارعا بەرٸلەتٸن ارناۋلى ەلەۋمەتتٸك تٶلەم تاعايىندالدى. اتالعان تٶلەم ٷشٸن 9 255 ادام ٶتٸنٸش بٸلدٸرگەن.

ەكٸ جەردەن تٶلەنەتٸن ارناۋلى ەلەۋمەتتٸك تٶلەمگە (رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جەنە بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى) 2 840 ادام جٷگٸندٸ, ونىڭ ٸشٸندە 2 730 ادامعا تاعايىندالدى.

تٶرت قارجىلاندىرۋ كٶزٸنەن بەرٸلەتٸن اەت (رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت, بٸرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى, جۇمىس بەرۋشٸ جەنە ٶمٸردٸ ساقتاندىرۋ ۇيىمى) تاعايىنداۋعا 6 415 ادام ٶتٸنٸش بٸلدٸرٸپ, ونىڭ 5 746-سىنا تاعايىندالعان.

بجزق دەرەكتەرٸ بويىنشا ارناۋلى ەلەۋمەتتٸك تٶلەمدٸ تاعايىنداۋ ٷشٸن مٸندەتتٸ شارتتاردى ەسكەرە وتىرىپ, وعان 2024 جىلى 37 مىڭنان استام جۇمىسكەر ٷمٸتكەر بولا الادى, جالپى تٶلەمنٸڭ ورتاشا مٶلشەرٸ 208 مىڭ تەڭگەدەن اسادى. ەربٸر جۇمىسكەر ٷشٸن تٶلەم مٶلشەرٸ بجزق-داعى جيناقتارىنا بايلانىستى بولادى.

ايتىلدى:

«قازٸر ەڭبەك نارىعىندا اۋقىمدى ٶزگەرٸستەر بولىپ جاتىر. وندا تسيفرلى ەكونوميكانىڭ رٶلٸ ارتا تٷسپەك. پلاتفورمالىق جۇمىسپەن قامتۋ جٷيەسٸنە قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلەدٸ. وسى سەكتوردا قازٸردٸڭ ٶزٸندە جارتى ميلليوننان استام ادام جۇمىس ٸستەيدٸ. الايدا ولاردىڭ ەڭبەك قۇقىقتارى تولىق قورعالماعان. سوندىقتان وسى ساناتتاعى ازاماتتاردىڭ ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ ناقتى تەسٸلدەرٸن ەزٸرلەپ, پلاتفورمالىق جۇمىسپەن قامتۋ مەسەلەسٸن تٷگەل رەتتەۋ قاجەت». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

1. سالىق, بيۋدجەت, ەلەۋمەتتٸك كودەكستەرگە جەنە «مٸندەتتٸ ەلەۋمەتتٸك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ تۋرالى» زاڭعا ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار قابىلداندى.

2. وسى سالادا جۇمىسپەن قامتىلعان ازاماتتار 4% تٶلەمدەر اۋدارادى (ونىڭ ٸشٸندە 1% بجزق, 1% ەمسق, 1% مەملەكەتتٸك ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ قورىنا جەنە 1% جەكە تابىس سالىعىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە). 

بۇل زەينەتاقى تەجٸريبەسٸن ەسەپكە الۋدى, تيٸستٸ تەۋەكەلدەر تۋىنداعان جاعدايدا ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتەردٸ الۋدى جەنە مٸندەتتٸ مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جٷيەسٸندە ساقتاندىرىلعان تۇلعا مەرتەبەسٸن الۋدى قامتاماسىز ەتەدٸ.

3. وسى سالادا جۇمىسپەن قامتىلعان ازاماتتاردىڭ ەلەۋمەتتٸك كەپٸلدٸكتەرگە (زەينەتاقى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ەلەۋمەتتٸك ساقتاندىرۋ جەنە ت.ب.) قولجەتٸمدٸلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋگە مٷمكٸندٸك بەردٸ. 

بٷگٸندە ەلٸمٸزدە 500 مىڭنان استام ازامات تٷرلٸ ينتەرنەت-پلاتفورمالاردا («ياندەكس.تاكسي», «Uber», InDrive جەنە ت.ب. تاكسي قىزمەتتەرٸ, «گلوۆو», «ۆولت» كۋرەرلٸك جەتكٸزٸلٸمدەرٸ جەنە ت.ب.) جۇمىس ٸستەيدٸ. 

پلاتفورماداعى جۇمىسقا ورنالاسۋدىڭ نەگٸزگٸ ارتىقشىلىقتارى – نەگٸزگٸ جۇمىسپەن بٸرٸكتٸرۋ مٷمكٸندٸگٸ, جۇمىس ۋاقىتىنىڭ يكەمدٸلٸگٸ, جۇمىس پەن جەكە ٶمٸردٸڭ تەپە-تەڭدٸگٸ.

ايتىلدى:

«ازاماتتاردىڭ تابىسىن ارتتىرۋ ٷشٸن 2024 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ ەڭ تٶمەنگٸ جالاقى مٶلشەرٸن 85 مىڭ تەڭگەگە كٶتەرۋدٸ تاپسىرامىن. وسىلايشا, بٸز ەڭبەكاقىنىڭ ەڭ تٶمەنگٸ مٶلشەرٸن ٷش جىل ٸشٸندە ەكٸ ەسە كٶبەيتتٸك. بۇل شارا 1 ميلليون 800 مىڭ ادامنىڭ, ونىڭ ٸشٸندە بيۋدجەت سالاسىندا ەڭبەك ەتەتٸن 350 مىڭ ازاماتتىڭ ەل-اۋقاتىن ارتتىرۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى:

- 2024 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قازاقستاندا ەڭ تٶمەن جالاقى مٶلشەرٸ 70 000 تەڭگەدەن 85 000 تەڭگەگە دەيٸن ۇلعايتىلدى.

- قر ەڭبەك كودەكسٸنە سەيكەس جۇمىس بەرۋشٸلەر جۇمىسكەرلەرگە ەڭبەكاقىنى ەتج-دان تٶمەن بولمايتىن دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتۋگە مٸندەتتٸ.

- نەتيجەسٸندە 85 مىڭ تەڭگەگە دەيٸن جالاقى الاتىن تٷرلٸ مەنشٸك نىسانىنداعى كەسٸپورىنداردىڭ بارلىق سالالارىندا جۇمىس ٸستەيتٸن 1,8 ملن-عا جۋىق جالدامالى جۇمىسكەردٸڭ, ونىڭ ٸشٸندە بيۋدجەت سالاسىنداعى 350 مىڭ قىزمەتكەردٸڭ اقشالاي كٸرٸستەرٸ ٶستٸ.

- بٸرٸنشٸ كەزەكتە ەتج ارتتىرۋ «جالاقىسى تٶمەن» قىزمەتكەرلەرگە قاتىستى بولادى.

- جالاقى دەڭگەيٸن بەلگٸلەۋ كەزٸندە ەتج كٶرسەتكٸشٸن پايدالاناتىن جۇمىس بەرۋشٸلەر رازريادارالىق بٸلٸكتٸلٸك جٷيەسٸن ەسكەرە وتىرىپ, قىزمەتكەرلەردٸڭ باسقا ساناتتارىنىڭ جالاقىسىن قايتا قارايتىن بولادى.

ايتىلدى:

«اۆتوكٶلٸك جولدارىنىڭ قۇرىلىسى مەسەلەسٸ شەشٸمٸن تابۋعا تيٸس. قازٸر ونىڭ ساپاسى سىن كٶتەرمەيدٸ. تيٸستٸ جۇمىستار ۋاقتىلى جەنە ساپالى جاسالمايدى. جەمقورلىق بەلەڭ الىپ تۇر, بەسەكە دە جوقتىڭ قاسى. مۇنىڭ بەرٸ – وسى سالادا ەبدەن تامىر جايعان كەمشٸلٸكتەر. سوندىقتان جىل سوڭىنا دەيٸن ناقتى شارالار قابىلداۋ قاجەت. مٸندەتٸن ادال اتقارماعان بارلىق كومپانييا زاڭ بويىنشا جاۋاپقا تارتىلادى. بۇل مەسەلەگە مەن باسا نازار اۋدارامىن. باقىلاۋدى كٷشەيتٸپ, جاڭا نورماتيۆتٸك قۇجاتتار قابىلداۋ كەرەك». مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2023 جىلعى 1 قىركٷيەكتەگٸ «ەدٸلەتتٸ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق باعدارى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىنان.

ورىندالدى: 

1) جول جۇمىستارىن ساپاسىز ورىنداعانى ٷشٸن جاۋاپتى تۇلعالاردى باقىلاۋ مەن تارتۋدى جول اكتيۆتەرٸ ساپاسىنىڭ ۇلتتىق ورتالىعى قامتاماسىز ەتەدٸ.

- 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا رەسپۋبليكالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ جەلٸ بويىنشا اۆتوجول وبەكتٸلەرٸنە 11 299 ينسپەكتسييالىق تەكسەرۋ جٷزەگە اسىرىلدى, وندا 5 685 بۇزۋشىلىق انىقتالدى. قابىلدانعان شارالاردىڭ نەتيجەسٸندە مەردٸگەر ۇيىمدار ٶز قاراجاتى ەسەبٸنەن 4,1 ملرد تەڭگەگە جۇمىستاردى قايتا ورىندادى.

- 2024 جىلدىڭ قاڭتار-شٸلدە ايلارىندا 5 682 تەكسەرٸس جٷرگٸزٸلدٸ, 3 357 اقاۋلار مەن بۇزۋشىلىقتار انىقتالدى. قورىتىندىسى بويىنشا مەردٸگەر ۇيىمدار 890 ملن تەڭگەگە جۇمىستاردى قايتا ورىندادى.

2) قۇرىلىس-مونتاجداۋ جۇمىستارىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن «ە-Qurylys» بٸرىڭعاي اقپاراتتىق جٷيەسٸندە پروتسەستەردٸ تسيفرلاندىرۋ بٶلٸگٸندە جۇمىس جانداندىرىلدى.

- «قازاۆتوجول» ۇك» اق اۆتوموبيل جولدارىن باسقارۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق وپەراتورى وسى جٷيەدە 40-تان استام ورتاشا جٶندەۋ جوبالارىندا اتقارۋشىلىق تەحنيكالىق قۇجاتتامانى جٷرگٸزەدٸ.

- بۇدان باسقا, وسى سالاداعى سىبايلاس جەمقورلىق كٶرٸنٸستەرٸن ازايتۋدى كٶزدەيتٸن «اقشانى بوياۋ» تەتٸگٸن ٸسكە اسىرۋ بويىنشا جۇمىس جٷرگٸزٸلۋدە. ول ٷشٸن «ە-Qurylys» جٷيەسٸ ارقىلى جول قۇرىلىسىنا «تسيفرلىق تەڭگە» پلاتفورماسىن ەنگٸزۋ پىسىقتالۋدا.

- جول-قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن جاڭا تەحنولوگييالاردىڭ بٸرىڭعاي بازاسى قالىپتاستى. بۇل پلاتفورمانىڭ ارتىقشىلىعى كارەرلەر مەن زاۋىتتاردى تسيفرلاندىرۋ, ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ لوببيزمٸن بولدىرماۋ, ماتەريالداردىڭ ساپاسى تۋرالى بۇرمالاۋ جەنە دەرەكتەردٸ ٷنەمٸ جاڭارتىپ وتىرۋ. سونداي-اق, بۇل جولداردى سالۋ, جٶندەۋ نەمەسە جٶندەۋ كەزٸندە جاڭا تەحنولوگييالار مەن ماتەريالداردى ەنگٸزۋ پروتسەسٸن جەڭٸلدەتەدٸ. بازانى ٶزەكتەندٸرۋ جەنە تولتىرۋ تۇراقتى نەگٸزدە جٷرگٸزٸلەدٸ.

3) ساپاسىز اسفالتبەتون قوسپالارىن پايدالانۋدى بولدىرماۋ ٷشٸن اعىمداعى جىلى ەل بويىنشا جۇمىس ٸستەپ تۇرعان 400 اسفالتبەتون زاۋىتىنا تەكسەرۋ جٷرگٸزٸلدٸ. قورىتىندىسى بويىنشا ولاردى قاجەتتٸ تالاپتارعا سەيكەستەندٸرۋ بويىنشا ۇسىنىمدار جولداندى.

جالپى, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ٸسكە اسىرۋ بويىنشا جۇمىستار جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر.