Foto: Aqorda
Memleket basshysynyń baspasóz qyzmeti "Aityldy – oryndaldy" aidarymen Prezident tapsyrmalarynyń oryndalý barysynan el-jurtty habardar etý úrdisin jalǵastyrady. Nazarlaryńyzǵa Prezidenttiń byltyrǵy joldaýynda aitylǵan tapsyrmalarynyń qaisy oryndalǵanyna toqtalamyz.
Aityldy:
«Men memlekettik satyp alýdyń sapaly jańa júiesin engizýdi tapsyrdym. Satyp alý úderisi ońtailanyp, qysqartylady, «baǵa emes, sapa» qaǵidatyna basymdyq beriledi, iaǵni, dempingke tiimdi tosqaýyl qoiylady jáne úderister tolyq avtomattandyrylady. Memlekettik satyp alý júiesine alǵash ret «basynan baqaishaǵyna deiin» jasaý tásili engiziledi». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
1. «Memlekettik satyp alý týraly» jańa zańǵa qol qoiyldy.
Jańa zańnyń negizgi maqsaty – satyp alynatyn taýarlardyń, jumystar men kórsetiletin qyzmetterdiń sapasyn arttyrý.
Osyǵan bailanysty Zańda mynadai sharalar kózdelgen:
- - Memlekettik satyp alýǵa qatysýǵa bailanysty shekteýler tizbesin keńeitý (josyqsyz ónim jetkizýshilerdi satyp alýǵa jol bermeý maqsatynda);
- - Jetkizýshige qoiylatyn jańa biliktilik talaptary (jumystardy oryndaý/qyzmet kórsetý orny boiynsha materialdyq/eńbek resýrstarynyń bolýy, qyzmetkerler aldynda jalaqy tóleýde bereshektiń bolmaýy jáne t. b.);
- - Sharttyń oryndalýyn qamtamasyz etý mólsherin ulǵaitý (sharttyq mindettemeler tiisinshe oryndalmaǵan jaǵdaida tapsyrys berýshi ustap qalady);
- - Qoǵamdyq monitoringti engizý;
- - Shaǵym berý tártibin qaita qaraý;
- - Satyp alý rásimderin ońtailandyrý jáne qysqartý;
- - Satyp alýda taýarlardyń firmalyq ataýlaryn 1000 AEK deiin kórsetý múmkindigi;
- - 100 AEK-ke deiingi taýarlardy, jumystar men kórsetiletin qyzmetterdi 500 AEK-ke deiin, aýyl ákimdikteri úshin taýarlardy, jumystar men kórsetiletin qyzmetterdi 4000 AEK-ke deiin bir kózden satyp alý;
- - Satyp alý boiynsha biryńǵai platforma qurý.
2. Zań bastan aiaq jasaý tetikterin engizýge qatysty normalarmen tolyqtyryldy (EPC-kelisimsharttar).
3. Sybailas jemqorlyq qaýpin azaitý jáne rásimderdi avtomattandyrý maqsatynda 2022 jyldan bastap reitingtik-baldyq júieni paidalana otyryp, konkýrs túrinde satyp alýdyń jańa tásili engizildi. Bul ádis konkýrstyq komissiianyń qatysýyn boldyrmaidy jáne jeńimpazdy memlekettik organdardyń aqparattyq júieleriniń derekteri negizinde portal avtomatty túrde aiqyndaidy.
Jeńimpazdy avtomatty túrde anyqtaýdy eskere otyryp, mundai satyp alýlardyń qorytyndylary shaǵymdanýǵa jatpaidy.
2023 jylǵy 1 qyrkúiekten bastap qurylys-montajdaý jumystary men jobalaý tek qana reitingtik-baldyq júieni paidalanylatyn konkýrspen satyp alynady. 2024 jylǵy 1 aqpanynan bastap tehnikalyq qadaǵalaý qyzmetterin satyp alý da osy ádiske kóshti. Jalpy, barlyq satyp alýlardy reitingtik-baldyq júieni paidalanylatyn konkýrsqa barynsha kóshirý josparlanyp otyr.
4. Shaǵymdardy qaraýdyń jańa tetigi engizildi, sondai-aq baqylaýshy organnyń róli qaita qaraldy.
5. Zańǵa sáikes qoǵamdyq baqylaý sýbektileri veb-portal arqyly jáne ondaǵy aqparat negizinde «Qoǵamdyq baqylaý týraly» Qazaqstan Respýblikasynyń Zańyna sáikes memlekettik satyp alýǵa qoǵamdyq monitoring júrgize alady.
6. Otandyq óndiristi qoldaý maqsatynda otandyq shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerinen ǵana satyp alynatyn taýarlardyń, jumystar men kórsetiletin qyzmetterdiń tizbesi jáne ofteik-kelisimsharttardy qoldana otyryp, taýarlardy kepildi satyp alý tetigi engizildi.
Aityldy:
«Bizdiń armiiamyz joǵary tehnologiialy qarý-jaraqpen jáne áskeri tehnikamen, sonyń ishinde brondy tehnikamen, ushqyshsyz basqarylatyn ushý apparattarymen, qazirgi zamanǵy atys qarýlarymen jabdyqtalýǵa tiis. Tehnikany shuǵyl jóndeitin óndiris oryndarynyń qýatyn arttyryp, otandyq kásiporyndarǵa barynsha qoldaý kórsetken jón». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
1. Qarýly kúshterdi qarý-jaraq pen áskeri tehnikanyń, onyń ishinde otandyq óndiristiń zamanaýi úlgilerimen qaita jaraqtandyrýdyń kezeń-kezeńdik protsesi júrip jatyr. Qarýly kúshter 500-den astam jańa tehnika aldy, 50 tehnika kúrdeli jóndeýden ótti.
2. Berendi jáne avtomobil tehnikasyn, áskeri áýe shabýylyna qarsy qorǵanys, tankke qarsy júielerdi, artilleriia men atys qarýyn jóndeý tsehtary iske qosyldy.
Áskerlerde óz kúshterimen 1500-den astam áskeri tehnikaǵa aǵymdaǵy jáne ortasha jóndeý júrgizildi.
Aityldy:
«Aýyl-aimaqty damytý úshin shaǵyn sharýashylyqtardy qoldaý óte mańyzdy. «Aýyl amanaty» baǵdarlamasynyń elge qajet ekeni aiqyn kórindi. Onyń kelesi kezeńinde jeńildetilgen nesie berýmen shektelip qalmaý kerek. Jeke qosalqy sharýashylyq ieleri ózara birigýi qajet. Osyǵan qajetti jaǵdai jasalýy kerek». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
1. 2023 jyly «Aýyl amanaty» baǵdarlamasyn iske asyrýǵa 17 myń shaǵyn nesie berý jáne aýyldyq jerlerde 18 myńnan astam jańa jumys ornyn qurý josparyna sáikes 100 mlrd teńge kóleminde qarajat bólindi.
- - Búgingi tańda 91,8 mlrd. teńge 14,5 myń shaǵyn nesie arqyly berildi, onyń esebinen 15,5 myńnan astam jańa jumys orny quryldy.
- - Baǵdarlama sheńberinde kooperativter qurýdy yntalandyrý úshin kooperativterdi nesieleýdiń eń joǵary somasy 8 myń AEK-ke deiin nesie berý kózdelgen.
2. «Aýyl Amanaty» baǵdarlamasy boiynsha jalpy somasy 6,7 mlrd. teńgege 321 aýyl sharýashylyǵy kooperativi qarjylandyryldy.
Kooperativterdi qoldaý úshin investitsiialyq sýbsidiialaý baǵdarlamasy sheńberinde investitsiialyq salymdardy óteý úlesin jergilikti biýdjet esebinen 50%-ǵa deiin ulǵaitý kózdelgen:
- - Tehnika men jabdyqtar (traktorlar, kombaindar, tirkeme jáne aspaly tehnika) satyp alý;
- - Sút óńdeý obektisin qurý jáne keńeitý, sút qabyldaý pýnktterin qurý, jabdyqtar men tehnika satyp alý.
3. Aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirýshiler men aýyl sharýashylyǵy kooperativteri úshin korporativtik tabys salyǵynyń nemese jeke tabys salyǵynyń, áleýmettik salyqtyń, múlik salyǵynyń, kólik quraldaryna salynatyn salyqtyń jalpy belgilengen tártippen eseptelgen somalaryn 70%-ǵa deiin azaitýdy kózdeitin arnaiy salyq rejimi túrindegi salyq jeńildikteri qarastyrylǵan.
Aityldy:
«Mashina-traktor parkiniń ábden eskirip, tozýy – kúrdeli máselege ainaldy. Qazir aýyl sharýashylyǵy tehnikasynyń 80 paiyzy tozyp tur. Sondyqtan jyl saiyn onyń 8-10 paiyzyn jańartyp otyrý qajet. Bul rette elimizdegi tehnika óndirýshiler men sharýalardyń da múddesin eskergen abzal». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
Memleket basshysynyń osy tapsyrmasyn oryndaý sheńberinde Ministrlik mynadai sharalardy iske asyrady.
1. Sharýalar satyp alǵan aýyl sharýashylyǵy tehnikalaryn investitsiialyq sýbsidiialaý: munda tehnika qunynyń 25-30%-y memleket biýdjeti esebinen óteledi.
2. Otandyq aýyl sharýashylyǵy mashina jasaý kásiporyndaryn qoldaý maqsatynda biyl sýbsidiialaýdyń jańa tetigi qabyldandy:
- - Otandyq óndiris tehnikasy qunynyń 30%-y sýbsidiialanady;
- - Qazaqstanda óndirisi jolǵa qoiylǵan tehnikanyń importtyq analogtaryn sýbsidiialaý múmkindikteri alynyp tastaldy;
- - Qazaqstanda óndirisi joq importtyq tehnikanyń túrleri boiynsha (qant qyzylshasyn, maqtany, kartopty jáne jemis-kókónis daqyldaryn óndirý jáne jinaý boiynsha mamandandyrylǵan tehnika) sýbsidiia normativi 25%-dy quraidy.
Jańa tásil qosymsha biýdjet qarajatyna iek artpai-aq otandyq aýyl sharýashylyǵy tehnikasyn sýbsidiialaý kólemin eki eseden astam ulǵaitýǵa múmkindik beredi.
3. Otandyq óndiristiń aýyl sharýashylyǵy tehnikasynyń jeńildikti lizingi baǵdarlamalaryn qarjylandyrý:
- - 2023 jyly «QazAgroQarjy» AQ jarǵylyq kapitalyn 20 mlrd.teńgege ulǵaitýǵa jem-shóp daiyndaý tehnikasy men sýarýdyń mobildi júielerin qarjylandyrý úshin biýdjettik investitsiialar bólý jóninde jumys júrgizildi.
- - Jyldyq 6% jeńildik mólsherlemesi boiynsha 3,5 myń birlik jem-shóp daiyndaý tehnikasy men jabdyqtary lizingke berildi.
1,5 myńnan astam aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler (7-10 jyl kezeńine 6% stavka boiynsha bastapqy jarnasyz) jeńildikti lizing baǵdarlamasy boiynsha 1600 traktor men kombain satyp aldy. Bul mashina-traktor parkin jańartý deńgeiin edáýir arttyrdy.
Aityldy:
«Egin sharýashylyǵynda mańyzdy reforma jasaityn kez keldi. Egis túrlerin kóbeitýimiz kerek. Sondai-aq kóbirek paida ákeletin daqyldar ekken jón. Sýdy kóp qajet etetin egis alqabyn birtindep azaityp, bir ǵana daqyl túrin egýdi shekteý qajet. Diqandardy jergilikti tuqymmen qamtamasyz etý mańyzdy. Sonymen qatar jańa suryptardy shyǵaryp, ony ósirý máselesin sheshken jón». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
1. Ylǵal kóp qajet etetin jáne monodaqyldardy qysqartýǵa, joǵary rentabeldi daqyldar alqaptaryn keńeitýge baǵyttalǵan ártaraptandyrý boiynsha kórsetkishterdi kózdeitin Jol kartasy ázirlendi. Jalpy, 5 jyl ishinde astyq alqaptary 1,3 mln. gektarǵa, onyń ishinde bidai 863 myń gektarǵa, arpa 343 myń gektarǵa, júgeri 27,9 myń gektarǵa qysqaratyn bolady.
2. Sonymen qatar sýmen qamtamasyz etý táýekelderin eskere otyryp, ylǵal kóp qajet etetin daqyldardy qysqartý boiynsha jumystar júrgizilýde. Máselen, ońtústik óńirler úshin 5 jyl ishinde kúrish alqabyn 21 myń gektarǵa jáne maqta alqabyn 46,4 myń gektarǵa qysqartý boiynsha indikativter ázirlendi. Osy daqyldardyń aýmaǵyn qysqartý esebinen sýdy únemdeý 1,4 mlrd. m3 quraidy.
3. Egin alqaptaryndaǵy shyǵymdy ulǵaitý boiynsha jumys júrgiziletin bolady, bul aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn óndirýdiń ózindik qunyn tómendetýge múmkindik beredi. Ártaraptandyrýǵa baǵyttalǵan jospar óńirlik erekshelikter men naryq qajettilikterin eskere otyryp qalyptastyryldy.
Ártaraptandyrý boiynsha qabyldanyp jatqan sharalar, memlekettik qoldaý kólemin ulǵaitý, salada zamanaýi tehnologiialardy engizý jónindegi sharalarmen birge óndiris kólemin ulǵaitý men sapasyn arttyrý, ónimdi qaita óńdeý jáne olardy otandyq shikizatpen qamtamasyz etý jónindegi kásiporyndardyń óndiristik qýatyn, mal sharýashylyǵynyń jem-shóp bazasyn nyǵaitý úshin alǵysharttar jasaidy.
4. Qazaqstan Respýblikasynyń Aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń selektsiiasy men tuqym sharýashylyǵyn damytýdyń 2024-2028 jyldarǵa arnalǵan Keshendi jospary ázirlenip, bekitildi. Ony iske asyrý 2028 jylǵa qarai aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń 108 jańa surpy men býdandaryn alýǵa jáne synaqqa shyǵarýǵa múmkindik beredi.
5. Tuqymnyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý maqsatynda 2023 jylǵy qyrkúiekte Aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń tuqymyna sýbsidiialar normativteri orta eseppen 30% - ǵa artty.
Aityldy:
«Ótken qysta elimizdiń jylý elektr stantsiialarynda qaita-qaita apat boldy. Bul jaǵdai jyldar boiy sheshilmegen máseleniń betin ashyp berdi. Infraqurylymnyń ábden tozýy halyqtyń turmys sapasyna tikelei áser etedi. Indýstriialandyrý qarqynyn da tejeidi. Iaǵni, infraqurylymdy jańǵyrtpasaq, jańa ekonomikalyq úlgige kóshý múmkin emes. Úkimet jańa infraqurylymdyq josparda osy saladaǵy barlyq túitkildi ashyq kórsetip, ony sheshý joldaryn anyqtaýǵa tiis». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
1. 2023 jyldyń basynda Úkimettiń bastamasymen jylýmen jabdyqtaý júielerin damytýǵa nysanaly transfertter bólý jónindegi biýdjettik baǵdarlama iske qosyldy.
2. Atalǵan baǵdarlama aiasynda 114 shaqyrym jylýmen jabdyqtaý jelilerin jańǵyrtýǵa 77,4 mlrd teńge bóldi.
3. Sonymen qatar, infraqurylymdyq jospar sheńberinde 2030 jylǵa qarai jylýmen jabdyqtaý jelileriniń tozýyn 43%-ǵa deiin tómendetýdi kózdeitin 1,6 myń shaqyrymdy jóndeýge tapsyrystar berildi.
Jylýmen jabdyqtaý jelileriniń tozýyn azaitý maqsatynda 2023 jyly respýblikalyq biýdjet esebinen jalpy somasy 116,3 mlrd teńgege 131 km jylýmen jabdyqtaý jelileri jóndeldi.
Biyl respýblikalyq biýdjet esebinen 92,5 mlrd teńge somasyna shamamen 160 shaqyrym jylýmen jabdyqtaý jelilerin jóndeý josparlanyp otyr.
Aityldy:
«Elektr qýaty, jylý jáne sý – turmysqa asa qajetti igilikter. Ony únemdep paidalaný kerek. Bul jańa turmystyq mádenietke ainalýy qajet. Jalpy, bul – úi sharýasyna ǵana emes, tutas ekonomikaǵa ortaq talap. Qazir sýdy ońdy-soldy paidalanýǵa múlde bolmaidy. Úkimet energetikalyq tiimdilik saiasatyn túbegeili qaita qaraýǵa tiis. Onda Ekonomikalyq yntymaqtastyq jáne damý uiymynyń standarttary eskerilýi kerek». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
1. 2029 jylǵa qarai JIÓ-niń energiia syiymdylyǵyn 15%-ǵa tómendetýdi qamtamasyz etý, energiia únemdeý mádenietin qalyptastyrý úshin mynadai sharalar ázirlendi:
- - 512 kásiporynǵa energetikalyq aýdit júrgizý;
- - Avtomattandyrylǵan jylytý pýnktterin (AJP) ornatý, 5 myń kóppáterli turǵyn úi kesheni, 15 705 biýdjettik sektor nysanyn jáne 1 000 kommertsiialyq ǵimaratty jaryqtandyrýdy jańǵyrtý.
Kommertsiialyq obektiler boiynsha energiia tutyný normativteri buiryǵynyń jobasy ázirlendi, ony qabyldaý kommertsiialyq kásiporyndar úshin belgilengen normativterdi saqtaý úshin obektilerdi jańǵyrtýdy júrgizýge yntalandyrýshy áser etedi.
2. Qazaqstandyq talaptardy EYDU standarttarymen úilestirý maqsatynda Eýropalyq Odaq, AQSh jáne Japoniia elderiniń energiia tiimdiligi boiynsha tehnikalyq qujattar men standarttardy jinaý jáne taldaý júrgizildi. Taldaý kórsetkendei, Qazaqstanda belgilengen normativter bolat prokat, aliýminii, glinozem, ferrosilitsii, ferrosilikomarganets, katodty mys siiaqty ónimderdi óndirýge energiia resýrstaryn jumsaýǵa qatysty EYDU elderiniń normativterinen tómen.
Aityldy:
«Sýdy únemdeitin ozyq tehnologiiany engizý isin tezdetip, ony qoldaný aýmaǵyn jyl saiyn 150 myń gektarǵa deiin keńeitý kerek. Kóktemgi qarǵyn sýdy jinaý jáne ony egistikke jetkenshe qumǵa sińirip joǵaltyp almaý máselesi sheshimin tabýǵa tiis. Óitkeni onyń bári – ishki sý qorymyz. Ol úshin 20 jańa bógen salý, keminde 15 sý qoimasyna kúrdeli jóndeý júrgizý jáne 3500 shaqyrymdyq kanaldy jańǵyrtyp, tsifrlyq tásilmen baqylaýǵa alý kerek. Negizgi mindet – 2027 jylǵa qarai qosymsha eki tekshe shaqyrym sýǵa qol jetkizý». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
Qazirgi ýaqytta 150 myń gektarǵa deiin ozyq sý únemdeý tehnologiialaryn engizý jumystary júzege asyrylýda.
1. 2024-2026 jyldarǵa arnalǵan sý únemdeý jónindegi jol kartasy ázirlendi.
- - sýdy únemdeýge qatysty sý zańnamasy;
- - tarifterdi belgileý júieleri;
- - sý sharýashylyǵyn tsifrlandyrý,
- - sýdy esepke alýdyń zamanaýi júielerin engizý;
- - kásiporyndarda ainalymdy jáne qaitalama sýmen jabdyqtaý;
- - sýdy únemdeitin tehnologiialardy engize otyryp, turǵyn úi-kommýnaldyq júielerdi salý jáne paidalaný;
- - qoǵamdy sýǵa qatysty nasihattaý jáne tárbieleý.
2. Fermerlerdi sý únemdeý tehnologiialaryn ornatýǵa yntylandyrý maqsatynda sýbsidiialaý qaǵidalaryna ózgerister engizildi. Onda sýarmaly jerlerde sý alý jáne berý úshin infraqurylymdy júrgizý kezinde uńǵymalardy burǵylaýǵa arnalǵan, sondai-aq infraqurylymdy júrgizýge, sý únemdeý tehnologiialaryn satyp alýǵa jáne ornatýǵa fermerlerdiń shyǵyndaryn óteý úlesin 50%-dan 80%-ǵa deiin ulǵaitý kózdelgen.
3. Sýarmaly sýdy normativten tys tutyný úshin 20%-ǵa joǵary tarifti engizý bóliginde tarifterdi qalyptastyrý qaǵidalaryna ózgerister engizildi.
4. Sondai-aq, sýbsidiialar mólsherin saralaý bóliginde Sýarý sýynyń qunyn sýbsidiialaý qaǵidalaryna ózgerister engizildi (2024 jylǵy 1 qańtardań bastap qoldanysqa engiziledi). Osy Qaǵidalar sheńberinde sýarmaly sý berý jónindegi qyzmetterdi satyp alýǵa arnalǵan shyǵyndardy tikelei sý berýshilerge óteý kózdelgen.
5. Qazaqstan Respýblikasynyń Sý resýrstaryn basqarý júiesin damytýdyń 2024-2030 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy qabyldandy.
Tujyrymdamada sý tasqynyna qarsy obektilerdi qalpyna keltirý, 15 sý qoimasyn jáne 14 myń shaqyrymnan astam sýarý arnalaryn rekonstrýktsiialaý jáne jańǵyrtý, 9 óńirde jańa sý qoimalaryn salý boiynsha birqatar kidirissiz sharalar kózdeledi.
Osy is-sharalardy iske asyrý nátijesinde:
- • ekonomikanyń salalarynda paidalaný úshin 2,4 tekshe shaqyrym sý jinaýǵa;
- • sý tasqyny aǵynyn qaýipsiz júrgizýge jáne magistraldyq jáne sharýashylyqaralyq arnalar arqyly tasymaldaý kezinde sý shyǵynynyń deńgeiin 50-den 25%-ǵa deiin tómendetýge múmkindik beredi.
Tsifrlandyrý maqsatynda elimizdiń 3500 shaqyrym sýarý jelilerine qatysty mynadai is sharalar oryndaldy:
- - Uzyndyǵy 444 shaqyrym Almaty, Túrkistan jáne Jambyl oblystarynda 18 sýarý arnasyn avtomattandyrý jumystaryn bastaidy. Bul jobalar 2026-2028 jyldary iske asyrylatyn bolady.
- - 2024-2026 jyldary Qyzylorda oblysynyń 16 magistraldyq jáne sharýashylyqaralyq arnalaryn avtomattandyrý jáne Qyzylorda oblysynyń Kelintóbe, Áitek jáne Suńqat 3 kanalynda sýdy esepke alýdyń avtomattandyrylǵan júiesin ornata otyryp, jobany jasaý jáne sý beketterin rekonstrýktsiialaý iske asyrylady. Jalpy uzyndyǵy – 2 609 shaqyrym.
6. 2024-2025 jyldarǵa arnalǵan investitsiialyq baǵdarlamasy sheńberinde «Qyzylorda oblysynyń Jańa Shieli, O-2 kanaldarynda sýdy esepke alýdyń avtomattandyrylǵan júiesin ornata otyryp, gidroposttardy rekonstrýktsiialaý» jobasyn júzege asady.
Nátijesinde bul jobalar sýarmaly sýdyń shyǵynyn jylyna 0,5 tekshe km-ge azaitýdy qamtamasyz etýi jáne aýdany 362 myń ga sýarmaly jerlerdegi sýdyń esebin qamtamasyz etýi tiis.
Aityldy:
«Kólik-logistika salasy ekonomikamyzdy alǵa bastaityn basty kúshtiń birine ainalýǵa tiis. Qazir báseke kúsheiip tur. Osyǵan orai birqatar mańyzdy máseleni shuǵyl sheshý kerek. Eń aldymen, «Dostyq-Moiynty», «Baqty-Aiakóz», «Darbaza-Maqtaaral» baǵytyndaǵy iri temirjol jobalaryn sapaly júzege asyrý qajet. Onyń qatarynda Almatyny ainalyp ótetin temir jol jelisi de bar». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
Qazirgi ýaqytta Dostyq-Moiynty ýchaskesinde ekinshi joldardy, Almaty stantsiiasyn ainalyp ótetin ainalma temirjol jelisin, QHR-men shekarada úshinshi temirjol ótkizý pýnktiniń ashylýymen Darbaza – Maqtaaral jáne Baqty-Aiagóz jańa temirjol jelisin salý boiynsha infraqurylymdyq jobalardy iske asyrý pysyqtalýyp jatyr.
1. «Dostyq-Moiynty» temirjol ýchaskesiniń ekinshi joldaryn salýǵa qatysty. Quny-543 mlrd. teńge, uzyndyǵy – 836 shaqyrym.
Nátijesi – ótkizý qabiletin 5 esege arttyrý (12-den 60 jup poiyzǵa deiin) jáne konteinerlik poiyzdardyń jyldamdyǵyn táýligine 834-ten 1500 km-ge deiin arttyrý.
Ýchaskede 451 arnaiy tehnika jumyldyrylyp, 987 qyzmetker eńbek etýde. Uzyndyǵy 836 shaqyrym bolatyn ekinshi jelini tóseý úshin 7,3 mln m3 jer tóseminiń 6,9 mln. m3 quiyldy. Sondai-aq 39 kópir men 224 sý ótkizgish qubyr salyndy. 508 shaqyrym relsti shpaldy tor tóselgen.
2. Almaty st. ainalma temirjol jelisiniń qurylysyna qatysty. 2023 jylǵy 14 qarashada jobany iske asyrý bastaldy. Quny - 151,8 mlrd. teńge, uzyndyǵy – 75 shaqyrym.
Nátijesi – júkterdi jetkizý ýaqytyn 24 saǵatqa deiin qysqartý jáne Almaty temir jol torabyna túsetin salmaqty 40%-ǵa tómendetý.
Qazir jerdegi jumystary júrgizilýde, 3,6 mln. m3 (59%, barlyǵy 6,2 mln. m3) sebildi. Zvenoqurastyrý bazalarynda 10 shaqyrym relstiń shpaldy tory jinaldy jáne tóseýge ázirlendi. 14 birlik kópir (74%, barlyǵy 19 birlik) jáne 33 birlik qubyr (60%, barlyǵy 55 birlik) daiyndalýda.
3. «Darbaza-Maqtaaral» temirjol jelisiniń qurylysyna qatysty. 2023 jylǵy 25 qarashada jobany iske asyrý bastaldy. Quny - 286,9 mlrd. teńge, uzyndyǵy – 152,3 shaqyrym.
Nátijesi – Ortalyq Aziia baǵytyndaǵy ótkizý qabiletin 10 mln. tonnaǵa ulǵaitý.
4. «Baqty-Aiagóz» temirjol jelisiniń qurylysyna qatysty. Joba 2023 jylǵy 20 jeltoqsanda bastaldy. Quny – 577,5 mlrd. teńge, uzyndyǵy – 272 shaqyrym.
Nátijesi: «Dostyq» jáne «Altynkól» shekara mańyndaǵy temirjol stantsiialaryn azaitý, sondai-aq QHR men QR arasyndaǵy ótkizý qabiletin taǵy 20 mln.tonnaǵa ulǵaitý.
Aityldy:
«Men aimaqtarǵa barǵanda daryndy ári oiy ushqyr, iaǵni kreativti azamattarmen únemi kezdesemin. Biz olardyń óz áleýetin tolyq ashýyna jaǵdai jasaýymyz kerek. Aimaqtaǵy joǵary oqý oryndarynyń negizinde birtutas innovatsiialyq ekojúie qurý qajet. Ony naqty sektormen tyǵyz yntymaqtasa otyryp júzege asyrǵan jón. Bul jumysty árbir oblys ortalyǵynda júrgizý kerek. Astana habynyń tájiribesin keńinen paidalanǵan jón». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
1. Búgingi tańda 14 aimaqtyq IT hab ashyldy:
- Terrikon valley (Qaraǵandy q., Qaraǵandy oblysy)
- Abai IT Valley (Semei q., Abai oblysy)
- Kyzylorda Hub (Qyzylorda oblysy, Qyzylorda q.)
- Digital Jetisu (Taldyqorǵan q., Jetisý oblysy)
- ZhambylHub (Taraz q., Jambyl oblysy)
- Oskemen it Hub (Óskemen q., ShQO)
- Jaiq Hub (Oral q., BQO)
- Turkistan it Hub (Túrkistan oblysy Q.)
- Qostanay it Hub (Qostanai q., Qostanai oblysy)
- Aqtobe IT Hub (Aqtóbe q., Aqtóbe oblysy)
- Aqmola it Hub (Kókshetaý q., Aqmola oblysy)
- Pavlodar it Hub (Pavlodar q., Pavlodar oblysy)
- Mangystau Hub (Aqtaý q., Mańǵystaý oblysy)
- Alatau Hub (Qonaev q., Almaty oblysy)
2024 jyldyń sońyna deiin taǵy 5 IT hab (Atyraý, Shymkent, Jezqazǵan, Petropavl jáne Jańaózen qalalarynda) ashý josparlanyp otyr.
Aityldy:
«Qazaqstanda bul sala áli damymaǵan. Kreativti indýstriianyń ishki jalpy ónimdegi úlesi bir paiyzǵa da jetpeidi, jumyspen qamtý salasyndaǵy úlesi óte tómen. Degenmen darynymen búkil álemdi moiyndatyp júrgen otandastarymyz az emes. Biz elimizde kreativti ekonomikanyń jan-jaqty damýyna barlyq jaǵdaidy jasaýymyz kerek». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
- - Salyqtyq jeńildikter engizildi. Shaǵyn kásipkerlik sýbektileriniń arnaiy salyq rejimine jatatyn ekonomikalyq qyzmet túrleriniń tizimi keńeitildi, oǵan kreativti indýstriianyń 40 túri kirdi (QR Úkimetiniń 2023 jylǵy 29 jeltoqsandaǵy № 1240 qaýlysy). Nátijesinde biznes barlyq salyq túrlerinen (KTS, JTS, QQS) bosatylyp, biryńǵai salyq tóleitin bolady – JK úshin 2-4%, JShS úshin 8%. Salyqtyq jeńildikterden keiin kreativti indýstriia sýbektileriniń sany 15%-ǵa nemese 6 033 birlikke artyp, 45 597 sýbektini qurady.
- - Daryndylardy yntalandyrý jáne qolaily infraqurylym qurý maqsatynda aǵymdaǵy jyldyń sońyna deiin «Kreativti indýstriianyń halyqaralyq ortalyǵy «Kreativ hab» Korporativtik qory qurylady. Qordyń negizgi mindeti - kreativti taýarlar men qyzmetterdi halyqaralyq naryqqa ilgeriletý, talanttardy qoldaý, ónimder men ziiatkerlik qyzmet nátijelerin eksporttaý jáne kommertsiialandyrý.
- - Barlyq óńirlerde talanttardy tartý ortalyqtaryna ainalatyn kreativti habtardy ashýǵa tiisti infraqurylym qurylýda.
Qazirgi ýaqytta respýblika boiynsha 9 kreativti hab jumys isteidi:
Astana – «OzgeEpic» kreativti haby,
Almaty qalasy – «Alataý» kreativti haby, «Baribaeva 36 úii»,
Túrkistan – «OzgeEpic» kreativti haby,
Shymkent qalasy – «Art Amanat hub» art-keńistigi,
Atyraý oblysy – zamanaýi mádeniet ortalyǵy «YEMAA»,
Qyzylorda oblysy – «Anaǵa taǵzym»,
Aqtóbe oblysy – Sábi Jienbaev atyndaǵy oblystyq jasóspirimder kitaphanasy janyndaǵy kreativti ortalyq.
2024 jyldyń sońyna deiin Batys Qazaqstan jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynda taǵy 2 kreativti hab ashý josparlanyp otyr.
Aityldy:
«Bilikti mamandar daiarlaýymyz qajet. Keminde úsh belgili joǵary oqý orny jasandy intellekt salasyna qajetti kadr daiarlaýmen jáne zertteýler júrgizýmen ainalysýy kerek». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
1. Jasandy intellektti damytýdyń 2024-2029 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy jáne ony Iske asyrý jónindegi is-qimyl jospary qabyldandy;
2. Qazaqstan Respýblikasynda joǵary bilimdi jáne ǵylymdy damytýdyń 2023-2029 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasynda jasandy intellekt (JI) salasynda kadrlar daiarlaý jónindegi sharalar kózdelgen;
3. 2024 jylǵa arnalǵan JOO-larda JI salasynda kadrlar daiarlaý jónindegi Jol kartasy bekitildi;
4. Joǵary jáne joǵary oqý ornynan keiingi bilim berýde jasandy intellektti paidalaný boiynsha ýniversitetaralyq standart ázirlendi;
5. Keminde 3 JOO bazasynda kadrlar daiarlaý úshin:
- - Seýl Ulttyq Ǵylym jáne tehnologiialar ýniversitetimen birlesip Qorqyt Ata atyn. Qyzylorda ýniversitetiniń bazasynda JI jáne informatika joǵary mektebi ashyldy (2023 jylǵy 1 qyrkúiekten bastap «Aqparattyq júieler», «Kiberqaýipsizdik», «Esepteý tehnikasy jáne baǵdarlamalaý», «Informatika» birlesken jańa BB engizilýde. 2024-2025 oqý jylyna olardy iske asyrý úshin 100 grant bólindi);
- - Q.Sátbaev atyn. QazUTZÝ bazasynda City University of Hong Kong filialy ashyldy («Jasandy intellekt» BB ázirleýmen. 2024-2025 oqý jylyna 100 grant bólindi);
- - D. Serikbaev atyn. ShQTÝ bazasynda Lý Ban Sheberhanasymen birlesip Jasandy intellekt ortalyǵy ashyldy.
6. IT-salada 43 kásibi standart ázirlendi, JOO-lar sheteldik seriktestermen birlesip jańa bilim berý baǵdarlamalaryn («Kompiýterlik ǵylymdar», «Baǵdarlamalyq injeneriia» jáne t.b.) ázirledi;
7. 2024 jylǵy 1 qyrkúiekten bastap JI salasynda kadrlar daiarlaý 76 JOO bazasynda IT-mamandyqtar (AKT) baǵdarlamalary sheńberinde júzege asyrylady (kontingent – 53 myń stýdent, onyń ishinde 58% memlekettik tapsyrys boiynsha);
8. Jalpy AKT baǵyttary boiynsha 2024-2025 oqý jylyna bakalavriat baǵdarlamalary boiynsha 13 036 grant bólindi, onyń ishinde jańa baǵdarlamalar boiynsha – 802 grant.
Aityldy:
«Jekeshelendirý jáne halyqtyq IRO jumystaryn barynsha tezdetý qajet. Basty maqsat – aktivterdi basqarý isiniń ashyqtyǵyn jáne tiimdiligin barynsha arttyrý. «Samuryq-Qazyna» qorynyń beiindi emes aktivteriniń bári jeke menshikke jáne halyqtyq IRO-ǵa ótýi kerek. Úkimet bul jumysty 2024 jyldan bastap qolǵa alady. Kelesi jyly «Air Astana» kompaniiasy halyqtyq IRO-ǵa shyǵarylady. «QazaqGaz» kásiporny da osy jumysqa daiyndalýy kerek. Iri kompaniialardaǵy memleket aktivteri saýdaǵa shyǵýǵa tiis». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
Qazirgi ýaqytta jekeshelendirýdiń 2021-2025 jyldarǵa arnalǵan Keshendi jospary sheńberinde, onyń ishinde IPO/SPO quraldary arqyly ekonomikaǵa memlekettiń qatysýyn shekteý boiynsha jumys jalǵasýda:
- - «QazMunaiGaz» UK» AQ-nyń IPO/SPO aktsiialaryna (3%) 153,9 mlrd teńge somasyna, «KEGOC» AQ-ǵa (5%) 22,6 mlrd teńge somasyna, «Eir Astana» AQ-ǵa (10%) 10,6 mlrd teńge somasyna shyǵarý júzege asyryldy.
- - Keshendi jospar sheńberinde 2025 jyly «Qazaqstan temir joly» UK» AQ jáne «QazaqGaz» UK» AQ aktsiialaryn shyǵarý kózdelgen jáne satý aldyndaǵy daiyndyq júrgizilýde.
IPO/SPO ótkizý jónindegi negizgi jumysty Qazaqstan Respýblikasynyń básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttigi qurǵan Jekeshelendirý jónindegi Ulttyq ofis júzege asyrady.
Aityldy:
«Jol, ǵimarat, kiim-keshek, azyq-túlik, iaǵni barlyǵy balalar úshin qaýipsiz bolýy kerek. Sondai-aq óskeleń urpaqtyń psihikalyq saýlyǵy – óte mańyzdy másele. Bilim berý mekemelerindegi psihologiialyq qoldaý qyzmetin institýtsionaldy túrde kúsheitý qajet. Biryńǵai senim telefonyn uiymdastyrǵan jón. Zorlyq-zombylyqqa jáne qysymǵa, iaǵni býllingke tap bolǵandarǵa kómek kórsetýge arnalǵan baǵdarlama ázirleý kerek». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
1. Jol infraqurylymynyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý týraly:
- - Ishki ister ministrligi múddeli organdarmen jáne uiymdarmen birlesip, 2023 jylǵy qazan-qarasha ailarynda mektepter men ózge de bilim berý obektilerine irgeles aýmaqqa jol infraqurylymy men jol júrisin uiymdastyrýdyń qaýipsizdik talaptaryna sáikestigi mánine qosymsha tekserý júrgizdi.
- - Tekserispen 20898 bilim berý obektisi qamtyldy (7828 – mektep, 11338 – balabaqsha, 1732 – qosymsha bilim berý uiymdary).
- - Tekserý nátijeleri boiynsha bilim berý obektileriniń 78% (16281) irgeles kóshe-jol jelisi jol qaýipsizdigin qamtamasyz etý boiynsha qosymsha sharalardy qajet etetini, sondai-aq jol infraqurylymyn jabdyqtaýdaǵy kemshilikter (jol belgileriniń, jaryqtandyrýdyń, qorshaýlardyń jáne t.b. bolmaýy) bar ekeni anyqtaldy.
- - Jol jáne kommýnaldyq uiymdarǵa anyqtalǵan kemshilikterdi joiýǵa 3 myńnan astam uiǵarym berildi. 140 laýazymdy tulǵa ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy.
- - 2023 jyly bilim berý obektileriniń janynda 1483 jaiaý júrginshi ótkeli, 2615 jasandy jol budyrlyǵy, 5091 jol belgisi, 61460 metr trotýarlar jáne 300 myń metr jaryqtandyrýmen jabdyqtaldy.
- - 1722 bilim berý obektisi boiynsha jumystar aiaqtaldy, bul 2024-2025 jyldarǵa josparlanǵan jumystardyń 22%-yn quraidy.
- - Júrgizilip jatqan jumystyń nátijesinde (2023 - 2024jj.) búgingi tańda bilim berý uiymdarynyń 15 myńǵa jýyq (71%) infraqurylymy qazirgi zamanǵy qaýipsizdik talaptaryna jaýap beredi.
Bilim berý obektileriniń jol infraqurylymyn qaýipsizdik talaptaryna keltirý jónindegi jumys jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip jalǵastyrylady.
2. Balalarǵa arnalǵan ǵimarattardyń, kiimderdiń, tamaq ónimderiniń qaýipsizdigin qamtamasyz etý týraly:
- - Densaýlyq saqtaý ministrligi bilim berý, densaýlyq saqtaý, halyqty áleýmettik qorǵaý uiymdarynda sanitariialyq-epidemiologiialyq talaptardy saqtaý jónindegi 2024-2025 jyldarǵa arnalǵan is-qimyl josparyn bekitti;
- - Mektepterdi tekserý qorytyndysy boiynsha 2398 jaýapty adamǵa qatysty 49 nusqama berildi, 495 mln. teńgeden astam somaǵa aiyppul salyndy, 120 adam jumystan shettetildi, 42 material sotqa jiberildi;
- - SEQ joq problemalyq mektepter boiynsha ákimdikter bilim berý jáne halyqty áleýmettik qorǵaý uiymdarynda sanitariialyq-epidemiologiialyq talaptardy saqtaý jónindegi 2024-2025 jyldarǵa arnalǵan óńirlik is-qimyl josparlaryn bekitti. Ony iske asyrý sheńberinde ai saiyn sanitariialyq-epidemiologiialyq monitoring júrgiziledi.
Barlyq jerde tamaqtaný qyzmetteriniń ónim berýshilerimen, mektepterdiń, bilim berý uiymdarynyń ákimshiligimen sanitariialyq-epidemiologiialyq talaptardy saqtaý jáne balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý turǵysynan aqparattyq-túsindirý jumystary júrgizilýde.
3. Psihologiialyq qoldaý qyzmetterin institýtsionaldyq kúsheitý týraly.
Búgingi tańda ortalyqtar elimizdiń barlyq óńirinde jumys isteidi, onda 9558 kámeletke tolmaǵandarǵa, 10576 ata-anaǵa kómek kórsetildi.
Psihologiialyq qoldaý qyzmetterin institýtsionaldy nyǵaitý jumystary jalǵasýda.
4. Zorlyq-zombylyq pen býlling qurbandaryna kómek kórsetý baǵdarlamasyn ázirleý jáne biryńǵai senim telefonyn uiymdastyrý týraly.
- Otbasy, áielder men balalardyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri jónindegi «111» bailanys ortalyǵy ózine - ózi qol jumsaýdyń, jábirleýdiń, zorlyq-zombylyqtyń aldyn alýdyń mańyzdy tetigi boldy.
Bailanys ortalyǵy shuǵyl qyzmetter tizimine engizilgen, qosylý tegin jáne táýlik boiy jumys isteidi.
Biylǵy 30 shildege deiin bailanys ortalyǵyna 600 bala júgindi. 146 ótinish boiynsha anyqtamalyq sipattaǵy aqparat berildi, 170 ótinishke tájiribeli psihologtar keńes berdi, 284 ótinish iesine memlekettik organdarmen birlesip ýaqtyly kómek kórsetildi.
Aityldy:
«Men Memleket basshysy retinde kámeletke tolmaǵandarǵa jasalǵan zorlyq-zombylyqtyń kez kelgen túrine qatysty jazany kúsheitýdi talap etemin». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
- Zorlyq-zombylyqtyń kez kelgen nysany úshin jazany qatańdatýǵa baǵyttalǵan zańnamalyq túzetýler qabyldandy;
- Kámeletke tolmaǵanǵa qatysty zorlyq-zombylyqqa bailanysty qylmystar boiynsha tatýlasý múmkindigi alynyp tastaldy, bul quqyq buzýshyny jazanyń bultartpastyǵyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi;
- Qylmystyq kodekstiń aýyr jáne densaýlyqqa ortasha ziian qasaqana keltirilgeni, azaptalǵany boiynsha bas bostandyǵyn shekteý siiaqty jaza túri alynyp tastaldy, bas bostandyǵynan aiyrý kózdelgen;
- Kámeletke tolmaǵandy zorlaý faktisi úshin, tek ómir boiyna bas bostandyǵynan aiyrý túrindegi jaza qoldanylady, buryn balamaly jaza túri – 20 jyl bas bostandyǵynan aiyrý bolǵan;
- «Adam urlaý» jáne «Zańsyz bas bostandyǵynan aiyrý» siiaqty qylmystar boiynsha neǵurlym qatań jazaǵa ákep soǵatyn «kámeletke tolmaǵanǵa qatysty» biliktilik belgisi qosyldy;
- 50 táýlikke deiin qamaýǵa alý qaýpimen «kámeletke tolmaǵandarǵa jynystyq qatynas jasaǵany» úshin qylmystyq jaýapkershilik engizildi;
- «Densaýlyqqa jeńil ziian keltirý» jáne «uryp - soǵý» baptaryna qatysty qylmystyq jaýapkershilik belgilendi;
- Balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi sharalardy oryndamaǵany úshin ata-analardyń jaýapkershiligi engizildi;
- Kámeletke tolmaǵan balany qorlaý (býlling, kiberbýlling) úshin ákimshilik jaýapkershilik engizildi;
- 16 jasqa tolmaǵan, ata-anasy jáne (nemese) óziniń zańdy ókili ertip júrmegen adamdy qoǵamdyq kólikten májbúrlep túsirip ketken úshin jaýapkershilik engizildi.
Aityldy:
«Óndiristik jaraqat alýdyń jiileýi óte ótkir másele bolyp otyr. Úkimet 2030 jylǵa deiingi qaýipsiz eńbek tujyrymdamasyn osy jyldyń sońyna deiin qabyldaýǵa tiis. Bul qujat jumys ornyndaǵy kásibi syn-qaterlerdiń aldyn alýǵa jáne joiýǵa baǵyttalýy kerek». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
1. Qazaqstan Respýblikasyndaǵy 2030 jylǵa deiingi qaýipsiz eńbek tujyrymdamasyn qabyldady. Tujyrymdamada eńbekti qorǵaýdy basqarýdyń ulttyq júiesin damytýdyń 4 negizgi baǵyty kózdelgen:
- - Qaýip-qaterge baǵdarlanǵan tásil negizinde EQBJ-ny jańǵyrtý;
- - jumys oryndarynda kásiptik táýekelderdi tómendetý jónindegi sharalardy ekonomikalyq yntalandyrý;
- - kásiptik quzyretter men ǵylymi áleýetti damytý;
- - eńbekti qorǵaý salasyndaǵy baqylaý men monitoringtiń tiimdiligin arttyrý.
2. Naqty qaýipti faktor negizinde jeke qorǵanysh quraldaryn (budan ári – JQQ) bólýdiń jáne saralaýdyń matritsalyq ádisin qoldaný jumys berýshige JQQ tańdaýdy jeńildetedi. Bul jumyshylardy belgili bir jumys ornyna tán táýekelderden qorǵaý quraldarymen qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
3. Táýekelge baǵdarlanǵan tásildi engizý eńbek jaǵdailary monitoringiniń aqparattyq júielerin integratsiialaý jolymen tolyqqandy tsifrlandyrýmen súiemeldenetin bolady. Qazir Kásiporyndardyń tsifrlyq kartasy quryldy, ol naqty ýaqyt rejiminde eńbek jaǵdailaryna monitoring júrgizýge múmkindik beredi.
Aityldy:
«Meniń tapsyrmammen Úkimet ziiandy eńbek jaǵdaiynda uzaq ýaqyt jumys istep júrgen adamdardy áleýmettik qoldaý tetikterin ázirledi. Bul burynnan talqylanyp júrgen másele bolatyn, endi sheshimi tabyldy. Onyń mynadai ólshemderi bar. Jumysshylardyń osy salany damytýǵa sińirgen eńbegi jáne densaýlyǵyna ziian kelgeni eskerile otyryp, olarǵa zeinet jasyna tolǵanǵa deiin, atap aitqanda, 55 jastan bastap arnaýly áleýmettik tólem tólenedi. Parlamentten Úkimettiń usynystaryn jedel qaraýdy suraimyn. Azamattar osy másele sheshimin tabady dep kútip otyr». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
1. Densaýlyqqa ziian keltiretin jumys oryndarynda isteitin azamattardy áleýmettik qorǵaýdyń qosymsha tetikterin engizý aiasynda 2024 jylǵy 1 qańtardan bastap arnaýly áleýmettik tólemder engizildi.
Bul tólemderdi alýǵa keminde 7 jyl mindetti kásiptik zeinetaqy jarnalary aýdarylǵan 55 jasqa tolǵan jumysshylar quqyly. Mundai jaǵdaida qyzmetkerler úshin jumysqa ornalastyrý sharalary usynylady.
Arnaýly áleýmettik tólem tórt qarajat kózinen júzege asyrylady:
- - respýblikalyq biýdjetten 2 eń tómen kúnkóris deńgeii mólsherinde arnaýly kásiptik memlekettik járdemaqy;
- - zeinetaqyǵa deiingi annýitettik saqtandyrý sharty boiynsha 1 eń tómen kúnkóris deńgeii mólsherinde saqtandyrý tólemi;
- - jumys berýshiniń qarajaty esebinen 1 eń tómen kúnkóris deńgeii mólsherinde kásiptik tólem;
- - BJZQ-daǵy jinaqtardy eskere otyryp, zeinetaqy tólemi. Jumysker zeinetkerlik jasqa tolǵanǵa deiin arnaýly áleýmettik tólem alady.
Jyl basynan beri 8 476 azamatqa ziiandy eńbek jaǵdailarynda uzaq ýaqyt jumys istegen adamdarǵa beriletin arnaýly áleýmettik tólem taǵaiyndaldy. Atalǵan tólem úshin 9 255 adam ótinish bildirgen.
Eki jerden tólenetin arnaýly áleýmettik tólemge (respýblikalyq biýdjet jáne Biryńǵai jinaqtaýshy zeinetaqy qory) 2 840 adam júgindi, onyń ishinde 2 730 adamǵa taǵaiyndaldy.
Tórt qarjylandyrý kózinen beriletin AÁT (respýblikalyq biýdjet, Biryńǵai jinaqtaýshy zeinetaqy qory, jumys berýshi jáne ómirdi saqtandyrý uiymy) taǵaiyndaýǵa 6 415 adam ótinish bildirip, onyń 5 746-syna taǵaiyndalǵan.
BJZQ derekteri boiynsha arnaýly áleýmettik tólemdi taǵaiyndaý úshin mindetti sharttardy eskere otyryp, oǵan 2024 jyly 37 myńnan astam jumysker úmitker bola alady, jalpy tólemniń ortasha mólsheri 208 myń teńgeden asady. Árbir jumysker úshin tólem mólsheri BJZQ-daǵy jinaqtaryna bailanysty bolady.
Aityldy:
«Qazir eńbek naryǵynda aýqymdy ózgerister bolyp jatyr. Onda tsifrly ekonomikanyń róli arta túspek. Platformalyq jumyspen qamtý júiesine qyzyǵýshylyq artyp keledi. Osy sektorda qazirdiń ózinde jarty millionnan astam adam jumys isteidi. Alaida olardyń eńbek quqyqtary tolyq qorǵalmaǵan. Sondyqtan osy sanattaǵy azamattardyń eńbek quqyqtaryn qorǵaýdyń naqty tásilderin ázirlep, platformalyq jumyspen qamtý máselesin túgel retteý qajet». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
1. Salyq, Biýdjet, Áleýmettik kodeksterge jáne «Mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý týraly» Zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar qabyldandy.
2. Osy salada jumyspen qamtylǵan azamattar 4% tólemder aýdarady (onyń ishinde 1% BJZQ, 1% ÁMSQ, 1% Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qoryna jáne 1% jeke tabys salyǵyn respýblikalyq biýdjetke).
Bul zeinetaqy tájiribesin esepke alýdy, tiisti táýekelder týyndaǵan jaǵdaida áleýmettik kepildikterdi alýdy jáne mindetti meditsinalyq saqtandyrý júiesinde saqtandyrylǵan tulǵa mártebesin alýdy qamtamasyz etedi.
3. Osy salada jumyspen qamtylǵan azamattardyń áleýmettik kepildikterge (zeinetaqy, densaýlyq saqtaý, áleýmettik saqtandyrý jáne t.b.) qoljetimdiligin qamtamasyz etýge múmkindik berdi.
Búginde elimizde 500 myńnan astam azamat túrli internet-platformalarda («Iandeks.Taksi», «Uber», InDrive jáne t.b. taksi qyzmetteri, «Glovo», «Volt» kýrerlik jetkizilimderi jáne t.b.) jumys isteidi.
Platformadaǵy jumysqa ornalasýdyń negizgi artyqshylyqtary – negizgi jumyspen biriktirý múmkindigi, jumys ýaqytynyń ikemdiligi, jumys pen jeke ómirdiń tepe-teńdigi.
Aityldy:
«Azamattardyń tabysyn arttyrý úshin 2024 jyldyń 1 qańtarynan bastap eń tómengi jalaqy mólsherin 85 myń teńgege kóterýdi tapsyramyn. Osylaisha, biz eńbekaqynyń eń tómengi mólsherin úsh jyl ishinde eki ese kóbeittik. Bul shara 1 million 800 myń adamnyń, onyń ishinde biýdjet salasynda eńbek etetin 350 myń azamattyń ál-aýqatyn arttyrýǵa septigin tigizedi». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
- 2024 jylǵy 1 qańtardan bastap Qazaqstanda eń tómen jalaqy mólsheri 70 000 teńgeden 85 000 teńgege deiin ulǵaityldy.
- QR Eńbek kodeksine sáikes jumys berýshiler jumyskerlerge eńbekaqyny ETJ-dan tómen bolmaityn deńgeide qamtamasyz etýge mindetti.
- Nátijesinde 85 myń teńgege deiin jalaqy alatyn túrli menshik nysanyndaǵy kásiporyndardyń barlyq salalarynda jumys isteitin 1,8 mln-ǵa jýyq jaldamaly jumyskerdiń, onyń ishinde biýdjet salasyndaǵy 350 myń qyzmetkerdiń aqshalai kiristeri ósti.
- Birinshi kezekte ETJ arttyrý «jalaqysy tómen» qyzmetkerlerge qatysty bolady.
- Jalaqy deńgeiin belgileý kezinde ETJ kórsetkishin paidalanatyn jumys berýshiler razriadaralyq biliktilik júiesin eskere otyryp, qyzmetkerlerdiń basqa sanattarynyń jalaqysyn qaita qaraityn bolady.
Aityldy:
«Avtokólik joldarynyń qurylysy máselesi sheshimin tabýǵa tiis. Qazir onyń sapasy syn kótermeidi. Tiisti jumystar ýaqtyly jáne sapaly jasalmaidy. Jemqorlyq beleń alyp tur, báseke de joqtyń qasy. Munyń bári – osy salada ábden tamyr jaiǵan kemshilikter. Sondyqtan jyl sońyna deiin naqty sharalar qabyldaý qajet. Mindetin adal atqarmaǵan barlyq kompaniia zań boiynsha jaýapqa tartylady. Bul máselege men basa nazar aýdaramyn. Baqylaýdy kúsheitip, jańa normativtik qujattar qabyldaý kerek». Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2023 jylǵy 1 qyrkúiektegi «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomikalyq baǵdary» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynan.
Oryndaldy:
1) Jol jumystaryn sapasyz oryndaǵany úshin jaýapty tulǵalardy baqylaý men tartýdy Jol aktivteri sapasynyń ulttyq ortalyǵy qamtamasyz etedi.
- 2023 jyldyń qorytyndysy boiynsha respýblikalyq jáne jergilikti jeli boiynsha avtojol obektilerine 11 299 inspektsiialyq tekserý júzege asyryldy, onda 5 685 buzýshylyq anyqtaldy. Qabyldanǵan sharalardyń nátijesinde merdiger uiymdar óz qarajaty esebinen 4,1 mlrd teńgege jumystardy qaita oryndady.
- 2024 jyldyń qańtar-shilde ailarynda 5 682 tekseris júrgizildi, 3 357 aqaýlar men buzýshylyqtar anyqtaldy. Qorytyndysy boiynsha merdiger uiymdar 890 mln teńgege jumystardy qaita oryndady.
2) Qurylys-montajdaý jumystarynyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý úshin «E-Qurylys» biryńǵai aqparattyq júiesinde protsesterdi tsifrlandyrý bóliginde jumys jandandyryldy.
- «QazAvtoJol» UK» AQ avtomobil joldaryn basqarý jónindegi ulttyq operatory osy júiede 40-tan astam ortasha jóndeý jobalarynda atqarýshylyq tehnikalyq qujattamany júrgizedi.
- Budan basqa, osy saladaǵy sybailas jemqorlyq kórinisterin azaitýdy kózdeitin «aqshany boiaý» tetigin iske asyrý boiynsha jumys júrgizilýde. Ol úshin «E-Qurylys» júiesi arqyly jol qurylysyna «Tsifrlyq teńge» platformasyn engizý pysyqtalýda.
- Jol-qurylys materialdary men jańa tehnologiialardyń biryńǵai bazasy qalyptasty. Bul platformanyń artyqshylyǵy karerler men zaýyttardy tsifrlandyrý, óndirýshilerdiń lobbizmin boldyrmaý, materialdardyń sapasy týraly burmalaý jáne derekterdi únemi jańartyp otyrý. Sondai-aq, bul joldardy salý, jóndeý nemese jóndeý kezinde jańa tehnologiialar men materialdardy engizý protsesin jeńildetedi. Bazany ózektendirý jáne toltyrý turaqty negizde júrgiziledi.
3) Sapasyz asfaltbeton qospalaryn paidalanýdy boldyrmaý úshin aǵymdaǵy jyly el boiynsha jumys istep turǵan 400 asfaltbeton zaýytyna tekserý júrgizildi. Qorytyndysy boiynsha olardy qajetti talaptarǵa sáikestendirý boiynsha usynymdar joldandy.
Jalpy, Memleket basshysynyń tapsyrmasyn iske asyrý boiynsha jumystar júzege asyrylyp jatyr.
