اتىراۋ وبلىسى قىزىلقوعا اۋدانىنداعى قورىمداردان ەلدە بۇرىن-سوڭدى كەزدەسپەگەن بۇيىمدار تابىلدى, دەپ حابارلايدى Ult.kz ٶكق-نە سٸلتەمە جاساپ.
قىزىلقوعا اۋدانىنا قاراستى قاراباۋ اۋىلىنىڭ سولتٷستٸگٸنەن 10 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان «قاراباۋ-2» قورعانىنىڭ ديامەترٸ 70, بيٸكتٸگٸ 3 مەتر. 2023-2024 ج.ج. قورعانعا جٷرگٸزٸلگەن جۇمىستاردىڭ نەتيجەسٸندە 9 قابٸر زەرتتەلٸپ, ونىڭ جەتەۋٸنٸڭ تونالماعاندىعى انىقتالدى. قابٸرلەردٸ زەرتتەۋ بارىسىندا ولاردىڭ بٸزدٸڭ دەۋٸرٸمٸزگە دەيٸنگٸ V عاسىردا سالىنعانى بەلگٸلٸ بولدى. ولاردان تٷرلٸ ەشەكەي بۇيىم, زاتتار, قارۋ-جاراقتار مەن كەراميكادان, سٷيەكتەن جاسالعان ىدىستار تابىلدى. ارحەولوگتاردىڭ سٶزٸنشە, مەيٸتتەردٸ توپتاپ جەرلەگەن جاعدايلار دا كەزدەسكەن. وبالاردان تابىلعان ەشەكەيلەر مەن پايدالانعان بۇيىم مەن قارۋ-جاراقتارعا قاراپ ماماندار «پاتشالىق وبالار» دەگەن باعا بەرٸپ وتىر, - دەپ حابارلايدى ٶڭٸرلٸك كوممۋنيكاتسييالار قىزمەتٸ.
اتىراۋ وبلىستىق تاريحي-ٶلكەتانۋ مۋزەيٸنٸڭ 2 جىلدىق ارحەولوگييالىق جۇمىسىنىڭ نەتيجەسٸ «سارمات التىندارى» كٶرمەسٸندە تانىستىرىلدى. ٸس-شاراعا وبلىس ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى دارىن شامۇراتوۆ, وبلىستىق مەدەنيەت جەنە تٸلدەردٸ دامىتۋ باسقارماسىنىڭ باسشىلارى مەن تاريحشىلار قاتىستى.
«عالىمدار وسىعان دەيٸن بٸزدٸڭ ايماقتى سارمات يمپەريياسىنىڭ شەتٸ دەپ ەسەپتەپ كەلگەن. بٸز جٷرگٸزگەن قازبا جۇمىستارىنىڭ نەتيجەسٸنە قاراپ كاسپيي ويپاتى, جايىق, جەم ٶزەنٸنٸڭ ماڭى كەزٸندەگٸ ٷلكەن يمپەرييانىڭ ورتالىعى دەپ ايتۋعا بولادى. جالپى تابىلعان جەدٸگەردٸڭ سانى مىڭعا جۋىقتايدى. ونىڭ جٷز شاقتىسى — التىن ەشەكەي مەن زەرگەرلٸك بۇيىم. ولار اڭ ستيلٸ نەگٸزٸندە جاسالعان. سول دەۋٸردە ٶڭٸردٸ مەكەندەگەن جىرتقىشتاردىڭ بەينەسٸ (بارىس, قابان, جولبارىس, كيٸك) تابىلعان زاتتاردان بايقاۋعا بولادى. وسى زەرتتەۋ جۇمىسىنىڭ اياسىندا بۇرىن كەزدەسپەگەن اعاشتان جاسالعان قوس توستاعان جاقسى كٷيدە ساقتالىپتى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا ولار رەستاۆراتسييادا» دەدٸ ارحەولوگييالىق ەكسپەديتسييانىڭ باسشىسى مارات قاسەنوۆ.
جالپى 3 وبا قازىلعان. ەرقايسىسىنان شامامەن 10-15 قابٸر انىقتالىپ وتىر. ارحەولوگتاردىڭ ايتۋىنشا, سارماتتار تەڭٸرلٸك دٸني كٶزقاراستا بولعاندىقتان قولدانعان بۇيىمدارىمەن قاتار, قولدانعان زاتتارى مەن قارۋ-جاراقتارىمەن بٸرگە جەرلەنگەن. «قاراقۇدىق-1», «قاراقۇدىق-2» قورعاندارى قاراباۋ اۋىلىنان سولتٷستٸك باتىسقا قاراي 9,7 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. قوس قورعاندى زەرتتەۋ بارىسىندا دا كٷمٸس پيكتوگرامما(اقبٶكەننٸڭ, قاسقىردىڭ سۋرەتتەرٸ), زەرگەرلٸك بۇيىمدار,تۇرمىستىق بۇيىمدار, تەمٸر مەن قولادان جاسالعان قارۋ-جاراقتار سىندى دٷنيەلەر تابىلدى.
ەلٸمٸزدە بۇرىن-سوڭدى كەزدەسپەگەن التىن تۇتقاسى بار سىناما تاستىڭ ەكەۋٸ «قاراباۋ-2» قورعانىنان تابىلدى. بۇرىن سارماتتىقتار التىننىڭ دۇرىستىعىن, ياعني, ساپاسىن وسى تاس ارقىلى انىقتاعان. قازٸرگٸ ۋاقىتتا وسىنداي تاستى التىن ساتىپ الۋمەن اينالىساتىندار پايدالانادى. جەرلەۋ ورىندارىنان ادامنىڭ كيٸمٸنە تاعىلعان التىن جاپسىرمالار تابىلعانىن دا ايتا كەتەيٸن. ولاردىڭ سالماعى 2 گراممنان باستالادى. ەڭ اۋىر التىن ەشەكەي – ەكٸ جاعىندا تاۋ بارىسى بەينەلەگەن بٸلەزٸك. ونىڭ سالماعى شامامەن 370 گراممدى قۇرايدى, - دەدٸ اتىراۋ وبلىستىق تاريحي-ٶلكەتانۋ مۋزەيٸنٸڭ ارحەولوگييا-عىلىمي زەرتتەۋ قامتاماسىز ەتۋ بٶلٸمٸنٸڭ مەڭگەرۋشٸسٸ عالامات بازارباەۆ.
قازبا جۇمىستارىنا 20 جۇمىسشى مەن مۋزەيدٸڭ 5 قىزمەتكەرٸ قاتىسقان. استانا مەن الماتى قالاسىنان انتروپولوگتار شاقىرىلعان. جالپى بارلاۋ جۇمىستارىنىڭ نەتيجەسٸندە قاراباۋ اۋىلىنىڭ ماڭىنداعى وبالار 2005 جىلى انىقتالىپتى. ارحەولوگتاردىڭ ايتۋىنشا, قازٸرگٸ ۋاقىتتا اتىراۋ وبلىسىندا 500-گە جۋىق سارمات وباسى بار.
