امەريكا ٷشٸن ترامپقا قاستاندىق نەنٸ بٸلدٸرەدٸ?

Bloomberg-تٸڭ جازۋىنشا, اقش-تا كەيٸنگٸ پرەزيدەنتتەردٸڭ دەرلٸگٸ قاستاندىققا ۇشىراعان. قۇپييا قىزمەت بۇل ەرەكەتتەردٸڭ الدىن الىپ وتىرعان, تەك ولاردىڭ بٸرنەشەۋٸ عانا جاراقاتپەن اياقتالدى.

ەستە بولسا, اقش-تا اۆراام لينكولن, دجەيمس گارفيلد جەنە ۋيليام ماككينليگە قاستاندىق قۇپييا قىزمەتتٸڭ قۇرىلۋىنا سەبەپ بولدى. ال 1963 جىلى دجون كەننەديدٸڭ ٶلٸمٸ اقش-تى عانا ەمەس, بٷكٸل ەلەمدٸ دٷر سٸلكٸندٸرٸپ, پرەزيدەنت كٷزەتٸنٸڭ ودان ەرٸ كٷشەيۋٸنە ەكەلدٸ.

قۇپييا قىزمەت ەلسٸرەدٸ مە?

The Wall Street Journal ەكس-پرەزيدەنت دونالد ترامپقا جاسالعان قاستاندىق قۇپييا قىزمەتتٸڭ ەڭ ٷلكەن سەتسٸزدٸگٸ, بۇل وقيعا ونى سوڭعى ونجىلدىقتا ەڭ اۋىر داعدارىسقا ەكەلەدٸ دەپ جازادى.

ال كەيبٸر شەنەۋنٸكتەر ترامپتىڭ كومانداسى اگەنتتٸكتەن اق ٷيدٸڭ بۇرىنعى باسشىسىنا قوسىمشا قورعانىس بەرۋ تۋرالى ٶتٸنٸشتەرٸن قابىلدامادى دەپ مەلٸمدەگەنٸن Bloomberg جازدى. 

CNN-نٸڭ حابارلاۋىنشا, جيىنعا كەلگەن حالىق عيماراتتىڭ تٶبەسٸندە قارۋ ۇستاعان ادام وتىرعانىن كٶرگەنٸن جەنە پوليتسييا ەلدٸڭ الاڭداۋىشىلىعىن بايقاپ, عيماراتتىڭ شاتىرىنا شىققان. الايدا پوليتسييا قىزمەتكەرٸ قارۋسىز بولعاندىقتان كەرٸ قايتىپ كەتۋٸ مٷمكٸن نەمەسە كٷدٸكتٸنٸ بايقاماعان. CNN تٸپتٸ بۇل قۇپييا قىزمەتكە دە حابارلانعان دەپ وتىر.

فەدەرالدى تەرگەۋ بيۋروسى ەكس-پرەزيدەنتكە قاستاندىق زاڭدى تٷردە ساتىپ الىنعان Ar تيپتٸ جارتىلاي اۆتوماتتى مىلتىقتان جاسالعانىن, وق اتقان 20 جاستاعى توماس مەتتيۋ برۋكس جالعىز ەرەكەت ەتكەنٸن ايتىپ وتىر. فبر برۋكستىڭ موتيۆتەرٸ ەلٸ بەلگٸسٸز دەيدٸ.

«اقش-تىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتٸ دونالد ترامپتى اتۋعا جاسالعان ەرەكەت كٸسٸ ٶلتٸرۋ ەرەكەتٸ رەتٸندە زەرتتەلۋدە, «بٸراق سونىمەن بٸرگە ٸشكٸ تەرروريزمنٸڭ ىقتيمال ەرەكەتٸ رەتٸندە قاراستىرىلادى», - دەدٸ فبر تەرروريزمگە قارسى بٶلٸمٸ ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى روبەرت ۋەللس جەكسەنبٸ, 14 شٸلدەدە.

ال باتلەر قالاسىنىڭ اۋداندىق پروكۋراتۋراسى دونالد ترامپقا جاسالعان قاستاندىقتا ەكس-پرەزيدەنت تەك «سىزاتپەن» قۇتىلعانىن – كەزدەيسوقتىق دەپ باعالادى.

بۇل بايدەن مەن ترامپتىڭ «سوعىسى» ما?

سايلاۋداعى بولجالدى باستى قارسىلاسى دونالد ترامپقا جاسالعان قاستاندىقتان كەيٸن اقش پرەزيدەنتٸ دجو بايدەن مەلٸمدەمە جاسادى. ول ٶز سٶزٸندە داۋلاردى زورلىق-زومبىلىق ەمەس, داۋىس بەرۋ ارقىلى شەشەتٸندەرٸن ايتتى.

«مەنٸڭ وتانداستارىم, بٷگٸن مەن سٸزدەرمەن ساياسي ٶمٸرٸمٸزدەگٸ تەمپەراتۋرانى تٶمەندەتۋ قاجەتتٸلٸگٸ تۋرالى سٶيلەسكٸم كەلەدٸ. ساياسات ەشقاشان ۇرىس الاڭى بولماۋى كەرەك», - دەدٸ دجو بايدەن 14 شٸلدەدە.

BBC-دٸڭ ورىس قىزمەتٸ «ترامپقا اتىلعان وق – بايدەنگە تيدٸ» دەگەن رەسەيدٸڭ ساياساتتانۋشىسى بوريس پوستۋحوۆتىڭ بولجامىن جارييالادى. 

BBC-دٸڭ جازۋىنشا «رەسپۋبليكالىقتاردىڭ شەبٸندەگٸ ساياساتكەرلەردٸڭ كەيبٸرٸ دەموكراتتارعا قاستاندىققا قاتىستى دٷيسەنبٸ كٷنٸ ترامپتى «نىسانانىڭ ورتاسىنا قويۋ» تۋرالى مەلٸمدەمەسٸ جاساعان دجو بايدەننٸڭ ٶزٸنە جاۋاپكەرشٸلٸك ارتىپ جاتىر. 

«بايدەن ناۋقانىنىڭ باستى العىشارتى - پرەزيدەنت دونالد ترامپ - اۆتوريتارلىق فاشيست, ونى كەز كەلگەن جاعدايدا توقتاتۋ كەرەك», -دەپ جازدى وگايو شتاتىنىڭ سەناتورى دج.د. ۆەنس, كەيبٸر مەلٸمەتتەر بويىنشا, ترامپ جانىنداعى ۆيتسە-پرەزيدەنتتٸككە ٷمٸتكەر. «بۇل ريتوريكا پرەزيدەنت ترامپتىڭ قاستاندىعىنا تٸكەلەي ەكەلدٸ».

ترامپتىڭ ٷگٸت-ناسيحات ناۋقانىنىڭ تەڭ جەتەكشٸسٸ كريس لاسيۆيتا ح ەلەۋمەتتٸك جەلٸسٸندە (بۇرىنعى Twitter):

 «كٶپتەگەن جىل بويى, تٸپتٸ بٷگٸنگٸ كٷنٸ سولشىل بەلسەندٸلەر, دەموكراتييالىق دونورلار, تٸپتٸ دجو بايدەن دە دونالد ترامپقا وق اتقانىن جيٸركەنٸشتٸ مەلٸمدەمەلەر جاساپ, سيپاتتادى... ولاردى بۇل ٷشٸن جاۋاپ بەرۋگە شاقىراتىن كەز كەلدٸ. مۇنىڭ ەڭ جاقسى ەدٸسٸ - سايلاۋ جەشٸگٸ ارقىلى», - دەدٸ. 

اقش-تىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتٸ باراك وباما دا ەرٸپتەسٸمەن بولعان جاعدايدى سىنعا الدى:

«بٸزدٸڭ دەموكراتييادا ساياسي زورلىق-زومبىلىققا ورىن جوق. ناقتى نە بولعانىن ەلٸ بٸلمەسەك تە, بۇرىنعى پرەزيدەنت ترامپتىڭ اۋىر زارداپ شەكپەگەنٸ بەرٸمٸزگە جەڭٸلدٸك بەرۋٸ كەرەك», - دەي كەلە ول ەيەلٸ ميشەل وباما ەكەۋٸ ترامپتىڭ تەز ساۋىعىپ كەتۋٸن تٸلەيتٸندەرٸن جەتكٸزدٸ.

ەلەم پرەزيدەنتتەرٸ ترامپقا قاستاندىقتى قالاي قابىلادى?

بۇعان دەيٸن قازاقستان پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ اقش-تىڭ ەكس-پرەزيدەنتٸ, بولاشاق پرەزيدەنتتٸككە كانديدات دونالد ترامپقا وق اتۋ وقيعانسىن قاتاڭ ايىپتاپ, دونالد ترامپتىڭ تەزٸرەك جازىلىپ كەتۋٸن تٸلەگەنٸن جازعانبىز.

ساراپشىلار اقش-تىڭ باستى بەسەكەلەسٸ دەپ سانايتىن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ كٶشباسشىسى سي تسزينپين دە كٶڭٸل ايتىپ, بولعان وقيعاعا الاڭداۋشىلىق بٸلدٸرەتٸنٸن جەتكٸزدٸ. 

«ترامپتان گٶرٸ بايدەن جاقسى»

ال ۋكرايناعا سوعىس اشىپ, ەلەمدٸك ساياسي ارەنادا قاتاڭ سىنعا قالعان رەسەي باسشىسى ۆلاديمير پۋتين دونالد ترامپقا كٶڭٸل ايتپاۋدى شەشٸپتٸ. بۇل تۋرالى پرەزيدەنت حاتشىسى دميتريي پەسكوۆ جۋرناليستەردٸڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەرۋ كەزٸندە ايتىپتى.

بۇعان دەيٸن پۋتين رەسەي ٷشٸن ترامپتان گٶرٸ بايدەن جاقسى, - دەگەندٸ ايتقان.

«ول تەجٸريبەسٸ كٶبٸرەك, بولجاۋعا كەلەتٸن, ەسكٸ فورماداعى ساياساتكەر», - دەگەن بولاتىن ۆلاديمير پۋتين جۋرناليست پاۆەل زارۋبيننىڭ سۇراعىنا دجو بايدەن تۋرالى.

ۋكراينا پارەزيدەنتٸ ۆلاديمير زەلەنسكيي دە بولعان وقيعاعا ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ:

«مۇنداي زورلىق-زومبىلىقتى اقتاۋعا بولمايدى!» - دەپ, دەموكراتيياعا قارسىلىقتىڭ ماسشتابى وسىنداي دەپ باعالادى.

ايتا كەتەيٸك, جاقىندا ۋكراينا پرەزيدەنتٸ ۆلاديمير زەلەنسكيي اقش-قا بارىپ, سوعىسقا كٶمەك سۇراعان. ول ٶز مەلٸمدەمەسٸندە رەسمي ۆاشينگتون كيەۆكە قولۇشىن بەرٸپ جاتقانىنا رازىلىعىن بٸلدٸرٸپ, تاعى دا كٶمەك كٷتەتٸنٸن ايتتى.

ەسكە سالساق, سەنبٸ كٷنٸ جەرگٸلٸكتٸ ۋاقىتپەن كەشكٸ ساعات التىدا اقش پرەزيدەنتتٸگٸنەن ٷمٸتكەر, ەكس-پرەزيدەنت دونالد ترامپقا پەنسيلۆانييا شتاتىنداعى باتلەر قالاسىندا ٶتكەن سايلاۋالدى ميتينگٸسٸندە وق اتىلعان بولاتىن. ونى كٷزەتشٸلەر بٷركەپ, مٸنبەردەن الىپ كەتتٸ. ەكس-پرەزيدەنتكە قاستاندىق كەزٸندە بٸر ادام قازا بولدى. وق ترامپتىڭ قۇلاعىنىڭ شەتٸن سىرىپ كەتٸپ, دەرەۋ اۋرۋحاناعا جەتكٸزٸلدٸ. وقيعاعا كٷدٸكتٸ دەپ 20 جاستاعى توماس مەتتيۋ برۋكس ۇستالدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا تەرگەۋ امالدارى جٷرگٸزٸلٸپ جاتىر.

بالجان جەڭٸسقىزى, ULT.KZ