فوتو: primeminister.kz
پرەمەر-مينيستر ەليحان سمايىلوۆ الماتىنى سالۋ كەزٸندەگٸ قاتەلٸكتەر تۋرالى ايتىپ, سەيسميكالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن قۇرىلىستاعى باقىلاۋ شارالارىن كٷشەيتۋدٸ تاپسىردى, - دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" primeminister.kz سايتىنا سٸلتەمە جاساپ.
قر پرەمەر-مينيسترٸ ەليحان سمايىلوۆ الماتىعا جۇمىس ساپارى بارىسىندا قالانى ودان ەرٸ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامىتۋ مەسەلەلەرٸ بويىنشا كەڭەس ٶتكٸزدٸ.
اعىمداعى احۋال, ٶنەركەسٸپ, كٶلٸك ينفراقٷرىلىمى, تۇرعىن ٷي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, مەديتسينا جٷيەسٸ, بٸلٸم بەرۋ جەنە تاعى باسقا سالالاردى دامىتۋ بويىنشا قابىلدانىپ جاتقان شارالار مەن جوسپارلار تۋرالى يندۋسترييا جەنە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترٸ مارات قاراباەۆ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ اجار عينييات, ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-مينيسترٸ باۋىرجان وماربەكوۆ, وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-مينيسترٸ ەدٸل وسپان, مەدەنيەت جەنە سپورت ۆيتسە-مينيسترٸ سەرسەن قۇرانبەك, الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ ەربولات دوساەۆ بايانداما جاسادى.
پرەمەر-مينيستر جالاقىنىڭ ٶسۋ قارقىنى بويىنشا الماتى سوڭعى 10 جىلدا رەسپۋبليكالىق ورتاشا دەڭگەيدەن تٶمەن بولىپ كەلگەنٸن, وسىعان بايلانىستى بۇل تەندەنتسييانى ٶزگەرتۋ كەرەك ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«الماتىلىقتاردىڭ ناقتى اقشالاي كٸرٸستەرٸنٸڭ جىل سايىنعى ٶسۋٸن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت. بۇل – كەشەندٸ جۇمىس. ەڭ الدىمەن, جالاقىسى جوعارى جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا جەنە ينۆەستيتسييالار تارتۋدىڭ جوعارى قارقىنىن ساقتاپ قالۋعا كٶڭٸل بٶلۋ كەرەك», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ جۇمىستارى ينفلياتسييانى تەجەۋ شارالارىن جٷزەگە اسىرۋمەن تٸكەلەي بايلانىستى. سوندىقتان جەرگٸلٸكتٸ الىپ-ساتارلاردىڭ ەرەكەتٸ تەك قالادا عانا ەمەس, بٷكٸل رەسپۋبليكا بويىنشا ازىق-تٷلٸك پەن باسقا دا تاۋارلاردىڭ قۇنىنا ەسەر ەتەتٸندٸكتەن, بازارلارداعى, ونىڭ ٸشٸندە «التىن ورداداعى» باعا بەلگٸلەۋدٸ جٸتٸ قاداعالاۋ قاجەت.
پرەمەر-مينيستر سونىمەن قاتار بەسەكەلەستٸكتٸ دامىتۋ ٷشٸن الماتى اگلومەراتسيياسىنىڭ شىعىس جەنە سولتٷستٸك بٶلٸكتەرٸندە قوسىمشا ساۋدا الاڭدارىن قۇرۋ مەسەلەسٸن پىسىقتاۋ, سونداي-اق دەلدالدىق سحەمالاردى انىقتاۋ بويىنشا ٶڭٸرلٸك كوميسسييانىڭ تيٸمدٸ جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەتتٸگٸن ايتتى.
ٷكٸمەت باسشىسى ينجەنەرلٸك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ مەسەلەسٸنە توقتالا كەلٸپ, سۋ قۇبىرلارى – 56%, كەرٸز – 57%, ەلەكتر جەلٸلەرٸ – 60% توزىعى جەتكەنٸن اتاپ كٶرسەتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنى ازايتۋ ٷشٸن جىل سايىن 100 كم-دەن استام سۋ قۇبىرى, 70 كم-دەن استام كەرٸز جەنە 120 كم-گە جۋىق ەلەكتر جەلٸلەرٸن قايتا جاڭارتۋ قاجەت. بۇل رەتتە قالاعا قوسىلعان اۋماقتاردا جاڭا سۋ كٶزدەرٸن سالۋدى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت.
ەليحان سمايىلوۆ بٸلٸم بەرۋ جەنە دەنساۋلىق ساقتاۋ جٷيەلەرٸن دامىتۋ مەسەلەلەرٸن دە قوزعادى. مەسەلەن, «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا قالادا 37 مىڭ وقۋشىعا ارنالعان 22 مەكتەپ سالۋ جوسپارلانۋدا, بۇل مەكتەپتەردەگٸ ورىن جەتٸسپەۋشٸلٸگٸن ەدەۋٸر قىسقارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونداي-اق ەكٸمدٸككە سالىنىپ جاتقان نىسانداردىڭ ۋاقتىلى پايدالانۋعا بەرٸلۋٸن قامتاماسىز ەتۋ جەنە قارجى مينيسترلٸگٸمەن بيۋدجەتتەن تىس قارجى كٶزدەرٸنەن, سىبايلاس جەمقورلاردان ٶندٸرٸلگەن قاراجات ەسەبٸنەن قوسىمشا وقۋ ورىندارىن سالۋدى پىسىقتاۋ تاپسىرىلدى.
سمايىلوۆ مەديتسينالىق جٷيە بٶلٸگٸندە قالانىڭ امبۋلاتورييالىق-ەمحانالىق ۇيىمدارىنا شامامەن 2,2 ملن ادام بەكٸتٸلگەنٸن, بۇل ولارعا ەلەۋلٸ جٷكتەمە بەرەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ. وسىعان بايلانىستى العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق كٶمەكتٸ دامىتۋ الماتى اگلومەراتسيياسى ٷشٸن باسىم باعىتتاردىڭ بٸرٸ بولۋعا تيٸس ەكەنٸن ايتتى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸنە وزىق تەجٸريبەنٸ ەسكەرە وتىرىپ, 1 توقساندا وسى سالاداعى ستاندارتتاردى ٶزەكتەندٸرۋ ٸسٸن اياقتاۋدى تاپسىردى.
پرەمەر-مينيستر سەيسميكالىق قاۋٸپسٸزدٸك مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە نازار اۋداردى. ونىڭ ايتۋىنشا, تٷركييا مەن سيرييادا بولعان تابيعي اپاتتار بٸزدٸڭ ەلٸمٸز ٷشٸن, ەسٸرەسە الماتى ٷشٸن ٷلكەن ساباق بولۋى تيٸس.
ول سوڭعى رەت قالاداعى نىسانداردى پاسپورتتاۋ 2017 جەنە 2018 جىلدارى جٷرگٸزٸلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. وسىعان بايلانىستى تٶتەنشە جاعدايلار مينيسترلٸگٸ مەن قالا ەكٸمدٸگٸ بٸرلەسٸپ, قىسقا مەرزٸمدە اۋديت جٷرگٸزٸپ, سەيسميكالىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸ كٷشەيتۋ جٶنٸندەگٸ پەرمەندٸ شارالاردى ٸسكە اسىرۋى تيٸس.
«بۇل مەسەلەلەردە ەلەمدٸك تەجٸريبەنٸ تەك الماتىدا عانا ەمەس, ەلٸمٸزدٸڭ جەر سٸلكٸنٸسٸنە ۇشىراۋى ىقتيمال باسقا دا ٶڭٸرلەرٸندە پايدالانۋ قاجەت. ۋەكٸلەتتٸ مەملەكەتتٸك ورگاندار بۇعان دەيٸن الىنىپ تاستالعان جوبالاۋ, قۇرىلىس جەنە باقىلاۋ پروتسەستەرٸن زاڭنامالىق تۇرعىدا قاتاڭداتۋ مەسەلەسٸن شۇعىل تٷردە قاراستىرۋى كەرەك», — دەدٸ ەليحان سمايىلوۆ.
جالپى, پرەمەر-مينيستر شاھارداعى قالا قۇرىلىسى ساياساتىن جاقسارتۋ قاجەتتٸگٸنە, بۇل ەسٸرەسە الماتىنىڭ 2040 جىلعا دەيٸنگٸ باس جوسپارىنىڭ جوباسىن تالقىلاۋ جەنە كەلٸسۋ اياسىندا ٶزەكتٸ ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
«ەكٸمدٸك قالا قۇرىلىسى كەزٸندە ەلەۋمەتتٸك, ينجەنەرلٸك جەنە كٶلٸك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ بويىنشا جٸبەرٸلگەن قاتەلٸكتەردٸ ەسكەرۋٸ كەرەك. سونداي-اق تاريحي-مەدەني مۇرانى ساقتاي وتىرىپ, قۇرىلىس نىساندارىنىڭ بيٸكتٸگٸ مەن تىعىزدىعىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋ قاجەت», — دەدٸ ول.
سوڭىندا ٷكٸمەت باسشىسى قالانىڭ ەكولوگييالىق پروبلەمالارىن شەشۋ جٶنٸندەگٸ شارالاردى كەشەندٸ ٸسكە اسىرۋدىڭ جەنە الماتى اگلومەراتسيياسىن دامىتۋ جوسپارىن جەدەل پىسىقتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كٶرسەتتٸ.
