ٶزەكتٸ جانعا بٸر ٶلٸم. تٸرٸ جان تٸرشٸلٸگٸن جاساپ, و دٷنيەگە كەتەدٸ. قييامەت كٷنٸ بٸر توپ اللا تاعالانىڭ جامالىن كٶرەدٸ, ال ەكٸنشٸ بٸر توپ ونىمەن سٶيلەسەدٸ. تاعى بٸر توپ بار, جاراتۋشى ولارمەن سٶيلەسپەيدٸ, جٷزدەرٸنە قارامايدى جەنە ولاردى كٷنەلارىنان تازارتپايدى.
ول كٷنٸ كەيبٸر جٷزدەر جارقىرايدى. راببىلارىنا قارايدى. "قييامەت" سٷرەسٸندە كەلگەن بۇل اياتتار جاننات تۇرعىندارىنا بەرٸلگەن ەڭ ٷلكەن نىعمەت – اللانىڭ جامالىن كٶرۋدٸ مەڭزەيدٸ. اللانىڭ جامالىن كٶرۋدەن دە لەززاتتى بٸر نىعمەت بولسا, ول دا كٷمەنسٸز تاقۋا قۇلدارعا سىيعا تارتىلادى. يمام مۋسليمنٸڭ ريۋايات ەتكەن حاديستەرٸنٸڭ بٸرٸندە اقىر زامان پايعامبارى (اللانىڭ وعان سەلەمٸ مەن يگٸلٸگٸ بولسىن) بىلاي دەيدٸ: «مىناداي ٷش توپ ادام بار. اللا تاعالا قييامەت كٷنٸ ولارمەن سٶيلەسپەيدٸ, ولارعا قارامايدى جەنە ولاردى اقتامايدى. ولار ٷشٸن اۋىر ازاپ بار» دەپ وسى سٶزدٸ ٷش رەت قايتالايدى.
"راحمان" سٷرەسٸندە اللا تاعالا ادام بالاسىنا سٶيلەۋدٸ ٷيرەتتٸك دەپ بٸر ٷلكەن نىعمەتتٸڭ بەتٸن اشىپ كٶرسەتەدٸ. پەندەنٸڭ جٷرەك سٶزٸن ايتىپ, اشىنىپ ٶكٸنٸشٸن بٸلدٸرەتٸن, سٶزٸن جەتەر جەرٸنە جەتكٸزٸپ, دەرتٸن تٷسٸندٸرەتٸن ەڭ كەرەك شاعىندا, ياعني قييامەت كٷنٸندە ونىڭ سٶزٸنٸڭ جەردە قالىپ, تىڭدالماي قويۋىنان ارتىق ازاپ بار ما? ۇلى زاتولاردى تىڭداماق تٷگٸ لسٶيلەسپەيدٸ دە. مٷمينۋن سٷرەسٸنٸڭ 108-اياتىندا «...ماعان سٶيلەمەڭدەر!» دەگەن اياتى مۇنى انىق تٷسٸندٸرەدٸ. اياتتىڭ تەفسٸرٸندە «سەندەردٸڭ سٶيلەيتٸن جەرلەرٸڭ دٷنيەدە ەدٸ. سوندا سٶيلەپ, راببىلارىڭدى زٸكٸر ەتۋلەرٸڭ كەرەك بولاتىن. دٷنيە الاڭىندا جاراتۋشىنى سٶزدەرٸڭمەن ۇلىقتاماعاندارىڭ سەكٸلدٸ, بٷگٸن دە ول سەندەردٸڭ ارىزدارىڭدى تىڭدامايدى» دەلٸنەدٸ.
حاديستٸڭ ەكٸنشٸ سيپاتىنداعى سٶز – اللا ولارعا نازار سالىپ قارامايدى. راحمەت نازارىنا اسا مۇقتاج بولاتىن سول كٷنٸ بٸر جىلىشىرايسىز قالىپ قوياتىن بەيباقتارعا ايتىلۋدا. ول كٷنٸ كەيبٸر جٷزدەر جارقىراپ تۇراتىنى – ولارعا راببىنىڭ جٷز بۇرىپ قاراۋى, ال كەيبٸر جٷزدەر تۇنجىراپ, قارايىپ تۇراتىنى – ولارعا راببى كٶز سالمايدى. ۇلى راقىمنىڭ جاي عانا بٸر رەەت قاراۋىنىڭ ٶزٸ ٶتە ٷلكەن كەشٸرٸم بولاتىن كٷنٸ سوعان زار بولعانداردىڭ حالٸ قانداي ايانىشتى! راحمەتٸ شەكسٸز اللانىڭ بٸر رەەت قاراماۋى – نە دەگەن بٸر ازاپ, نە دەگەن بٸر قورقىنىش.
ٷشٸنشٸ سيپاتتا اللا ولاردى تازارتپايدى دەيدٸ. پەندە فەني دٷنيەدە تازالانىپ, باقيعا تازا كەتەدٸ. ال ەسەپ كٷنٸندە ەلگٸندەي ادامداردى تەك توزاقتىڭ وتى تازالايدى. كٷمٸستٸڭ تاتىن وتپەن تازالاعانداي. «جەنە ولار ٷشٸن اۋىرازاپ بار» دەپ اياقتالادى حاديس.
راقىمسىز ٷش توپ كٸمدەر?
پايعامبارىمىز (اللانىڭ وعان سەلەمٸ مەن يگٸلٸگٸ بولسىن): «مىناداي ٷش توپ ادام بار. اللا تاعالا قييامەت كٷنٸ ولارمەن سٶيلەسپەيدٸ, ولارعا قارامايدى جەنە ولاردى اقتامايدى. ولار ٷشٸن اۋىر ازاپ بار», – دەپ وسى سٶزدٸ ٷش رەەت قايتالايدى. سوندا ەبۋ زەرر: «ەي, اللانىڭ ەلشٸسٸ! ماقۇرىم قالاتىن, زييانعا ۇشىرايتىن ادامدار كٸمدەر?», – دەپ سۇرايدى. پايعامبارىمىز: «كيٸمٸن كٶكٸرەكتەنٸپ جەرگە سٷيرەتٸپ جٷرگەن, جاساعان جاقسىلىعىن مٸندەتسٸنگەن جەنە زاتىن ٶتكٸزۋ ٷشٸن ٶتٸرٸك انت-سۋ ٸشكەن ادام», – دەپ جاۋاپ بەردٸ.
كيٸمٸن كٶكٸرەكتەنٸپ جەرگە سٷيرەتٸپ جٷرەتٸندەر – ناعىز تەكاپپارلار. مۇرنىن كٶككە شٷيٸرٸپ, ەشكٸمدٸ مەنسٸنبەي, تەڭ كٶرمەيتٸندەر. ولار قايتٸپ سٷيكٸمدٸ بولسىن?! پايعامبارىمىز حاديسٸندە «جٷرەگٸندە تەكاپپارلىقتىڭ توزاڭى بار ادام جانناتقا كٸرمەيدٸ» دەيدٸ جەنە «اللا تاعالا ايتادى: «تەكاپپارلىق – شاپانىم, ۇلىلىق – كيٸمٸم (سيپاتىم). كٸمدە-كٸم وسى ەكەۋٸنٸڭ بٸرەۋٸنە بايلانىستى مەنٸمەن تالاسسا, ونى توزاققا لاقتىرامىن», – دەگەن.
جاساعان جاقسىلىعىن مٸندەتسٸنەتٸندەر – ادامدىق قاسيەتتەن جۇرداي, ياعني ساراڭ دەۋگە كەلەدٸ. «ساراڭ اللاھتان الىس, جانناتتان الىس, ادامداردان الىس, جەھاننامعا جاقىن» دەگەن حاديس سٶزٸمٸزدٸ ماقۇلداي تٷسەدٸ. لۇقمان حەكٸمنٸڭ «جاساعان جاقسىلىعىڭدى ۇمىت» دەگەن ٶسيەتٸن بويعا سٸڭٸرگەن مۇسىلماندار ٷشٸن از عانا جاقسىلىعىن مٸندەتسٸنۋ نە دەگەن عاپىلدىق بولار ەدٸ.
زاتىن ٶتكٸزۋ ٷشٸن ٶتٸرٸك انت-سۋ ٸشكەن ادام – ناعىز مۇنافىق, ٶتٸرٸكشٸ, ٸبٸلٸستٸڭ دوسى. سەبەبٸ ٸبٸلٸس ادام اتا مەن حاۋا اناعا اللانىڭ اتىنان جالعان انت ٸشٸپ, تىيىم سالىنعان جەمٸستٸ جەگٸزگەن.
اللا تاعالا تاعى كٸمدەرمەن سٶيلەسپەيدٸ?
«اللا تاعالانىڭ قۇلدارى اراسىندا كەيبٸرەۋلەرٸ بار, اللا اقىرەت كٷنٸ ولارمەن سٶيلەسپەيدٸ, ولاردى اقتامايدى, تٸپتٸ ولارعا جىلىشىراي دا تانىتپايدى», – دەيدٸ. سوندا پايعامبارىمىزدى تىڭداپ وتىرعان ساحابالار: «ەي, اللانىڭ ەلشٸسٸ, بۇلار كٸمدەر?» – دەپ سۇراعان ەكەن. پايعامبارىمىز: «اتا-اناسىنا قاراماي, تاستاپ كەتكەن بالاسى; سەبيٸن باعىپ-قاقپاي, جەتٸمسٸرەتكەن انا; بٸرەۋ ٶزٸنە قانشا جاقسىلىق جاساعانمەن, جاقسىلىقتى تٷسٸنبەي, جاقسىلىققا جاماندىق جاساعان ادام», – دەپ جاۋاپ قايتارىپتى.
ەبۋ حۋرايرادان كەلگەن حاديستە بىلاي دەلٸنەدٸ: «ٷش تٷرلٸ ادامدار بار, جاراتقان و دٷنيەگە بارعاندا ولارمەن سٶيلەسپەيدٸ, راحىمى دا تٷسپەيدٸ, كٸنەلارىن دا كەشپەيدٸ. ولار: قۋمەد يەن شٶلدە كەلە جاتقان ادامعا بٸر جۇتىم سۋ بەرمەگەن ادام; مال ساتىپ الىپ, ونى پەلەن باعاعا ساتىپ الدىم دەگەن, الايدا وسىلاي كٶپشٸلٸكتٸ الداعان ادام; ەل باسشىسى مەن دٷنيەلٸك ٸسكە ۋەدە بەرٸپ, پايدا كٶرسە, سەرتٸندە تۇرىپ, پايدا كٶرمەسە, ارتىنان ٶسەكتەپ, قييانات ٸس جاسايتىن ادام».
زيناقور قارت, ٶتٸرٸكشٸ باسشى جەنە مەنمەنشٸل كەدەي
سونىمەن قاتار تاعى بٸر حاديستە پايعامبارىمىزدىڭ: «اللا تاعالا اقىرەتتە مىنا ٷش توپ اداممەن سٶيلەسپەيدٸ, ولاردى تازارتپايدى, نازار اۋدارمايدى, ولار: زيناقور قارت, ٶتٸرٸكشٸ باسشى جەنە مەنمەنشٸل كەدەي», – دەپ ايتقانىن جەتكٸزەدٸ.
اقىلعا سالىڭىزشى, جەردەم تەك اللادان عانا كٷتٸلەتٸن سول بٸر اۋىر ەسەپ كٷنٸندە جاراتۋشى يەمٸزدٸڭ سٶيلەسپەۋٸ, نازار اۋدارماۋى, كٷنەلارىمىزدى كەشپەۋٸنەن اسقان قاسٸرەت بار ما? اللادان باسقا قانداي تٸرەگٸمٸز بار? ناعىز پۇشايماندىق وسى ەمەس پە? بۇل حاديستە قارتتىڭ اپپاق ساقالىنا قاراماي ارسىز ٸس – زيناقورلىقتان تىيىلماۋى, ٶزٸنە سەنگەن دٷيٸم جۇرتتى باسشىنىڭ الداۋى, سونىمەن بٸرگە تۇرمىسى تٶمەن ادامداردىڭ كەۋدە كٶتەرۋٸ سٶز بولعان. بۇلار – ٶتە جيٸركەنٸشتٸ ٸستەر. بۇدان جاستاردىڭ زيناعا بارۋىنا, قاراپايىم ادامداردىڭ ٶتٸرٸك ايتۋىنا, بايلاردىڭ كٶكٸرەك كٶتەرۋٸنە رۇقسات دەگەن تۇجىرىم جاسالمايدى. بٸر اياعى جەردە, بٸر اياعى كٶردەگٸ قارت ادام اللا تاعالانى تاني الماسا, اقىلىن تولىقتىرا الماسا, ٶزگە تٷگٸل ٶز قىلىقتارىنا ەسەپ بەرە الماسا, ماعىناسىز عۇمىر سول بولار. قارتايعانعا دەيٸن زينا جاساۋدىڭ كٷنە ەكەندٸگٸن بٸلمەگەندٸگٸ ونىڭ باسىنا قييامەت كٷنٸ تاياق بولىپ تيەدٸ. ال باسشىنىڭ ٶتٸرٸك ايتۋىنا كەلسەك, نەگٸزٸنەن, ٶتٸرٸكتٸ كٶبٸنەسە ٶز كٸنەلارىنىڭ جارييا بولۋىنان قورىققان كٸسٸلەر ايتادى. ال باسشى قولاستىنداعىلارعا ەسەپ بەرمەيدٸ. سٶيتە تۇرا, ٶتٸرٸك ايتۋى ەبەستٸك سانالادى. ال كەدەي كٸسٸنٸڭ تەكاپپارلانۋىنا نە جورىق? اۋقاتتى كٸسٸلەر بايلىعىنا سٷيەنٸپ ٶزگە بايلارمەن تارتىسادى. بٸراق جارلى ادامدار نەسٸنە سەنٸپ تەكاپپارلانباق?
جاعدايى تٶمەن كٸسٸلەردٸڭ ٶزدەرٸنە تەن باقىتتارى بار. سول باقىتتى دۇرىس تٷسٸنٸپ, سوعان يە بولۋ قانداي جاقسى. قاراپايىم ٶمٸر سٷرۋدٸڭ ٶزٸنە تەن تەتتٸلٸگٸ بار. سونىڭ دەمٸن سەزگەن ادامنىڭ شٷكٸرلٸگٸ دە كٶبەيەدٸ. شٷكٸر ەتۋ – مۇسىلماندىق مٸندەتٸمٸز. ولاي بولسا دەيٸم كٸشٸپەيٸلدٸلٸككە, قاراپايىمدىلىققا قاراي ۇمتىلعانىمىز جٶن.
ميراس كەسەباەۆ
