مەملەكەت باسشىسى كوروناۆيرۋس ٸندەتٸنٸڭ تارالۋىنا قارسى كٷرەس شارالارى جٶنٸندە كەڭەس ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى اقوردانىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.
بەينە بايلانىس رەجيمٸ ارقىلى ٶتكٸزٸلگەن جيىنعا ٷكٸمەت مٷشەلەرٸ, بٸرقاتار مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ باسشىلارى, قالالار مەن وبلىستاردىڭ ەكٸمدەرٸ قاتىستى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٶز سٶزٸندە دەر كەزٸندە جارييالانعان قاتاڭ كارانتين شارالارى ۋاقىتتان ۇتىپ, ەپيدەمييانىڭ قاتتى ٶرشٸپ كەتپەۋٸنە مٷمكٸندٸك بەرگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. ٶكٸنٸشكە قاراي, تٶتەنشە جاعداي رەجيمٸ توقتاتىلعاننان كەيٸن بارلىق كارانتين شارالارى بوساڭسىپ كەتتٸ.
– بيىلعى 11 مامىردا شەكتەۋلەر الىنعاننان كەيٸن ۆيرۋستىڭ تارالۋى 7 ەسە ٶستٸ. بۇل كٶپ جاعدايدا بٸرقاتار مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ جۇمىسىنداعى كەمشٸلٸكتەرگە بايلانىستى بولىپ وتىر. مەملەكەتتٸك باسقارۋ جٷيەسٸنٸڭ ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ ورگاندارى تٶتەنشە جاعداي رەجيمٸ توقتاعاننان كەيٸنگٸ كەزەڭدە تيٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋگە دايىن بولماعانىن اتاپ ٶتۋ قاجەت. ۆەدومستۆوارالىق كوميسسييا ٶزٸنە جٷكتەلگەن مٸندەتتٸ اتقارۋعا شاماسى جەتپەدٸ. مۇنى اشىق مويىنداۋ كەرەك. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ ورتالىق جەنە جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك ورگاندارىنىڭ جۇمىسىن ٷيلەستٸرە المادى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
پرەزيدەنتتٸڭ ايتۋىنشا, جەرگٸلٸكتٸ جەرلەردە تيٸستٸ جۇمىستار دەر كەزٸندە اتقارىلماي, تيٸمدٸلٸگٸ از شارالاردىڭ قابىلدانۋى سالدارىنان ەڭبەك ۇجىمدارىندا, ٸرٸ ٶندٸرٸس ورىندارىندا جاپپاي ۆيرۋس جۇقتىرۋ وشاقتارى پايدا بولدى. اتىراۋ وبلىسىنداعى تەڭٸز كەن ورنى ٸندەت جۇقتىرۋدىڭ ورتالىعىنا اينالدى. وندا دەرتكە شالدىققان 1222 ادام تٸركەلدٸ. الماتى قالاسىندا تۇرعىنداردىڭ عانا ەمەس, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ اراسىندا دا ناۋقاستانعاندار ٶتە كٶپ. ەلورداداعى كٶپتەگەن مەكەمەلەر كارانتين جاعدايىنىڭ ٶزٸندە سانيتارلىق تالاپتاردى ساقتاماعان. ٶڭٸرلەردەگٸ اۋرۋحانالاردا ناۋقاستار جاتاتىن ورىنعا, مەديتسينا كادرلارىنا, دەرٸ-دەرمەككە, مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارعا تاپشىلىق قاتتى بايقالادى.
– جۇمىسىنا سالعىرت قاراعانى ٷشٸن نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ەكٸمٸ ا.كٶلگٸنوۆكە, الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ ب.ساعىنتاەۆقا ەسكەرتۋ جاسايمىن. شىمكەنت قالاسىنىڭ ەكٸمٸ م.ەيتەنوۆكە, اقتٶبە وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ و.ورازالينگە, پاۆلودار وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ە.سقاقوۆقا جەنە ۆەدومستۆوارالىق كوميسسييانىڭ تٶراعاسى ە.توعجانوۆقا سٶگٸس جارييالايمىن. اتىراۋ, قوستاناي, باتىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ ەكٸمدەرٸنە ٶڭٸرلەردەگٸ احۋالدى رەتتەۋ قاجەتتٸگٸن ەسكەرتەمٸن. اتالعان مەسەلە بارلىق وبلىستىڭ باسشىلارىنا دا قاتىستى. تيٸمدٸ اقپاراتتىق جۇمىستىڭ ٶز دەڭگەيٸندە جٷرگٸزٸلمەۋٸ دە جاعدايدى ۋشىقتىرا تٷسۋدە. بٸزدٸڭ حالىقپەن اراداعى ديالوگىمىز ٶز دەڭگەيٸندە نەتيجە بەرمەدٸ. اقپاراتتار لەگٸ تەرٸس پٸكٸرلەردٸڭ ىقپالىندا كەتٸپ, دەرٸگەرلەردٸڭ ەرلٸككە پارا-پار ەڭبەكتەرٸ كٶرٸنبەي قالدى, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونىمەن قاتار تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسييالار جەنە اەروعارىش ٶنەركەسٸبٸ مينيسترٸ اسقار جۇماعاليەۆكە تسيفرلاندىرۋ سالاسىنداعى جۇمىستارعا سالعىرت قاراعانى ٷشٸن ەسكەرتۋ بەرٸلدٸ.
مەملەكەت باسشىسى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسييانىڭ شۇعىل ەرٸ قاتاڭ ٷيلەستٸرۋ جۇمىستارىن قامتاماسىز ەتۋگە, ونىڭ ورىندالۋىنا مونيتورينگ جٷرگٸزۋگە جەنە باقىلاۋعا قاۋقارسىز بولىپ وتىرعانىن ايتتى.
– پاندەمييامەن كٷرەس جٶنٸندەگٸ بارلىق شەشٸمدەردٸ, ونىڭ ەلەۋمەتتٸك جەنە ەكونوميكالىق تەرٸس ەسەرلەرٸن جويۋدى پرەمەر-مينيستر باسشىلىق ەتەتٸن تيٸستٸ مەملەكەتتٸك كوميسسييا اياسىندا پىسىقتاۋدى تاپسىرامىن. مەملەكەتتٸك كوميسسييا ەڭ ماڭىزدى دەگەن رەسۋرستاردىڭ تارالۋىن بٸر ورتالىقتان باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋٸ تيٸس. قازٸرگٸ ەپيدەميولوگييالىق احۋالدى تۇراقتاندىرۋ ٷشٸن شۇعىل شارالار قابىلداۋ ماقساتىندا مەملەكەتتٸك كوميسسيياعا ەكٸ كٷننٸڭ ٸشٸندە بيىلعى ناۋرىز-مامىر ايلارىنداعىداي قاتاڭ كارانتين رەجيمٸن ەنگٸزۋ مەسەلەسٸ بويىنشا ماعان ۇسىنىس ەزٸرلەپ, ەنگٸزۋدٸ تاپسىرامىن, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.
سونىمەن قاتار قاسىم-جومارت توقاەۆ لابوراتورييالىق زەرتتەۋلەردٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋدى, رەاگەنتتەر مەن جۇمسالاتىن ماتەريالداردىڭ ٷزدٸكسٸز جەتكٸزٸلۋٸن شەشۋدٸ, پتر-لابوراتورييالاردىڭ سانى مەن قۋاتتىلىعىن ارتتىرۋدى تاپسىردى.
– تۇرعىنداردىڭ لابوراتورييالار ماڭىنداعى كەزەكتٸڭ كٶپتٸگٸنە, سانيتارلىق نورمالاردىڭ ساقتالماۋىنا قاتىستى شاعىمدانۋى ەدٸلەتتٸ. مۇنىڭ بەرٸ تٸكەلەي اۋرۋ جۇقتىرۋ قاۋپٸن كٷشەيتەدٸ. سوندىقتان ۆيرۋس جۇقتىرۋدىڭ الدىن الۋ جەنە بٸر ورتالىقتان تاراتۋدى قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق, ەسەپكە قويۋ ماقساتىندا پتر سىنامالارىن تاپسىرۋدى ونلاين جازىلۋ نەمەسە Call ورتالىق ارقىلى جٷرگٸزۋ قاجەت. ٸندەت وشاقتارىنداعى جۇمىستار ٷشٸن, ەسٸرەسە اۋىلدىق جەرلەردە موبيلدٸ لابوراتورييالاردى ۇيىمداستىرۋ جەنە موبيلدٸ قىزمەتتٸ ودان ەرٸ دامىتۋ ٷشٸن قارجى بٶلۋ اسا ماڭىزدى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ازاماتتاردى قاجەتتٸ دەرٸ-دەرمەكتەرمەن قامتاماسىز ەتٸپ, ەمدەۋدٸڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ٶتتٸ. وسى رەتتە پروبلەمالاردى شەشۋ ٷشٸن ٷكٸمەت پەن ٶڭٸرلەردٸڭ ەكٸمدەرٸنە بارلىق قارجىلىق جەنە ينفراقۇرىلىمدىق رەسۋرستاردى جۇمىلدىرۋ تاپسىرىلدى.
– پاندەمييانىڭ ەكٸنشٸ تولقىنىن ەسكەرە وتىرىپ, شٸلدەنٸڭ سوڭىنا دەيٸن جۇقپالى دەرتكە شالدىققاندارعا ارنالعان تٶسەك ورىندارىن 50 پايىزعا ارتتىرۋدى تاپسىرامىن. بۇل ٷشٸن ٶڭٸرلەر بارلىق رەزەرۆتٸ, سونىڭ ٸشٸندە, جەكە جەنە ۆەدومستۆولىق مەديتسينا ورتالىقتارىن پايدالانۋى كەرەك. ٷكٸمەتكە دەرٸ-دەرمەكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸن بەس كٷننٸڭ ٸشٸندە شەشۋدٸ تاپسىرامىن, – دەدٸ پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ كوروناۆيرۋسقا قارسى كٷرەس جٶنٸندەگٸ جٷرگٸزٸپ جاتقان اقپاراتتىق جۇمىستارىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ايرىقشا اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل جۇمىس باستاپقى كەزەڭدە جاقسى ۇيىمداستىرىلدى. بٸراق مەملەكەتتٸك ورگاندار سوڭعى كەزدە بۇل ٸستٸ بوساڭسىتىپ جٸبەرگەندەي ەسەر قالدىرادى.
– ەكٸمدەر مەن مينيسترلەر قاراپايىم حالىقپەن بايلانىس ورناتۋدى قويدى. ولاردىڭ ارىز-شاعىمدارىنا دەر كەزٸندە جاۋاپ بەرمەيدٸ. سوندىقتان تۇرعىنداردىڭ كٶپشٸلٸگٸ قايدا بارارىن بٸلمەي, تورىعۋدا. ٶكٸلەتتٸ قىزمەت ورىندارىنان دۇرىس جاۋاپ الا الماعان تۇرعىنداردان شاعىمدار كٶپ تٷسٸپ جاتىر. www.coronavirus2020.kz سايتىنا قىرىق مىڭعا جۋىق سۇراق كەلٸپ تٷستٸ. قازٸرگٸ تاڭدا ونىڭ ٷشتەن بٸرٸنە عانا جاۋاپ بەرٸلدٸ. مۇنداي قارىم-قاتىناستىڭ نەتيجەسٸندە تەرٸس ەرٸ جالعان اقپاراتتار ٶرشٸپ تۇر. بۇل بٸزدٸڭ جۇمىسىمىزدى ودان سايىن قيىنداتۋدا, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتٸ اقپاراتتىق جۇمىستارعا قاتىستى تەسٸلدٸ تٷبەگەيلٸ ٶزگەرتۋ قاجەت ەكەنٸن ايتتى. جاۋاپتى تۇلعالار ٶتكٸزەتٸن تۇراقتى بريفينگتەردٸ جولعا قويىپ, ٸندەت جۇقتىرعان كەزدەگٸ ٸس-ەرەكەتتەردٸڭ الگوريتمٸ جٶنٸندە حالىقتى ناقتى ەرٸ ساپالى اقپاراتپەن قامتاماسىز ەتۋ جٶنٸندە تاپسىرما بەردٸ.
– تەلەارنالاردا تٸكەلەي ەفير ارقىلى دەرٸگەرلەردەن كەڭەس الىپ, تۇرعىنداردىڭ سۇراقتارىنا ناقتى جاۋاپ بەرەتٸن باعدارلامالار ۇيىمداستىرۋعا نە كەدەرگٸ? ازاماتتارعا ەمدەلۋدٸڭ پروتوكولى مەن الگوريتمٸن جەتكٸزۋ كەرەك. دەرٸ-دەرمەكتەر مەن ونى پايدالانۋ جٶنٸندە تٷسٸندٸرۋ قاجەت, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
ەكٸمدەر مەن مينيسترلەرگە بيۋدجەتتٸ قايتا قاراۋ جەنە كونفەرەنتسييا, دٶڭگەلەك ٷستەل, سالتاناتتى شارالار, كونسالتينگتٸك جەنە PR-قىزمەت سەكٸلدٸ قاجەتسٸز شىعىنداردان باس تارتۋ جٶنٸندە تاپسىرما بەرٸلدٸ. بۇل قارجىنىڭ بارلىعى ەپيدەمييامەن ناقتى كٷرەسكە باعىتتالۋى كەرەك. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى باعانى تۇراقتاندىرۋعا, ازاماتتاردى قاجەتتٸ ازىق-تٷلٸكپەن, جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋگە, ەكونوميكالىق بەلسەندٸلٸكتٸ ارتتىرۋعا جەنە تسيفرلىق تەحنولوگييانى دامىتۋعا قولداۋ كٶرسەتۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتتٸ. ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ قايتا قالپىنا كەلتٸرۋ جٶنٸندەگٸ كەشەندٸ جوسپار جٷيەلٸ ەرٸ تولىققاندى ورىندالۋى تيٸس. بۇل مەسەلە ەربٸر ەكٸمنٸڭ ەرەكشە باقىلاۋىندا بولۋى قاجەت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتتٸ شۇعىل شارالار قابىلداۋمەن قاتار, كوروناۆيرۋس پاندەميياسىنىڭ ۇزاققا سوزىلۋىنا دايىن بولۋعا شاقىردى. وسىعان بايلانىستى ورتا مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆاعا ارنالعان قازاقستاندىقتاردىڭ ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعىن ساقتاۋ جٶنٸندەگٸ ۇلتتىق جوسپارىن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىردى.
– يە, بۇل – قاۋٸپتٸ اۋرۋ. ونى ەمدەيتٸن ۆاكتسينا ەلٸ جاسالعان جوق. بٸراق ونى قاۋٸپتٸ ەكەن دەپ بايبالام سالىپ, ٷرەيگە بوي الدىرماۋ كەرەك. سونداي-اق جٶنسٸز ەرەكەتكە بارىپ, دەرٸگەرلەرگە تٸل تيگٸزٸپ, سانيتارلىق رەجيمدٸ بۇزۋعا جول بەرٸلمەيدٸ. ال ناۋقاستانىپ قالعاندار سارىۋايىمعا, پەسسيميزمگە سالىنباعانى جٶن. ەم الۋمەن قاتار, اعزانىڭ كٷشٸ, ادامنىڭ كٶڭٸل-كٷيٸ ونىڭ قۇلانتازا ايىعىپ كەتۋٸنە ىقپال ەتەدٸ. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ جەنە سانيتارلىق دەرٸگەرلەردٸڭ ۇسىنىمدارى مەن تالاپتارىن ەستەن شىعارماۋدى سۇرايمىن. مۇنىڭ بەرٸ مەملەكەتتٸڭ ەڭ باستى يگٸلٸگٸ – سٸزدەردٸڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ ٶمٸرٸ مەن دەنساۋلىعىن قورعاۋعا ارنالعان, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
كەڭەس بارىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترٸ الەكسەي تسوي, نۇر-سۇلتان قالاسىنىڭ ەكٸمٸ التاي كٶلگٸنوۆ, الماتى قالاسىنىڭ ەكٸمٸ باقىتجان ساعىنتاەۆ, شىمكەنت قالاسىنىڭ ەكٸمٸ مۇرات ەيتەنوۆ, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ دانيال احمەتوۆ سٶز سٶيلەدٸ.
