Memleket basshysy koronavirýs indetiniń taralýyna qarsy kúres sharalary jóninde keńes ótkizdi, dep habarlaidy Aqordanyń baspasóz qyzmeti.
Beine bailanys rejimi arqyly ótkizilgen jiynǵa Úkimet músheleri, birqatar memlekettik organdardyń basshylary, qalalar men oblystardyń ákimderi qatysty.
Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde der kezinde jariialanǵan qatań karantin sharalary ýaqyttan utyp, epidemiianyń qatty órship ketpeýine múmkindik bergenin atap ótti. Ókinishke qarai, Tótenshe jaǵdai rejimi toqtatylǵannan keiin barlyq karantin sharalary bosańsyp ketti.
– Biylǵy 11 mamyrda shekteýler alynǵannan keiin virýstyń taralýy 7 ese ósti. Bul kóp jaǵdaida birqatar memlekettik organdardyń jumysyndaǵy kemshilikterge bailanysty bolyp otyr. Memlekettik basqarý júiesiniń ortalyq jáne jergilikti organdary Tótenshe jaǵdai rejimi toqtaǵannan keiingi kezeńde tiimdi jumys isteýge daiyn bolmaǵanyn atap ótý qajet. Vedomstvoaralyq komissiia ózine júktelgen mindetti atqarýǵa shamasy jetpedi. Muny ashyq moiyndaý kerek. Densaýlyq saqtaý ministrligi ortalyq jáne jergilikti bilik organdarynyń jumysyn úilestire almady, – dedi Memleket basshysy.
Prezidenttiń aitýynsha, jergilikti jerlerde tiisti jumystar der kezinde atqarylmai, tiimdiligi az sharalardyń qabyldanýy saldarynan eńbek ujymdarynda, iri óndiris oryndarynda jappai virýs juqtyrý oshaqtary paida boldy. Atyraý oblysyndaǵy Teńiz ken orny indet juqtyrýdyń ortalyǵyna ainaldy. Onda dertke shaldyqqan 1222 adam tirkeldi. Almaty qalasynda turǵyndardyń ǵana emes, meditsina qyzmetkerleriniń arasynda da naýqastanǵandar óte kóp. Elordadaǵy kóptegen mekemeler karantin jaǵdaiynyń ózinde sanitarlyq talaptardy saqtamaǵan. Óńirlerdegi aýrýhanalarda naýqastar jatatyn orynǵa, meditsina kadrlaryna, dári-dármekke, meditsinalyq qural-jabdyqtarǵa tapshylyq qatty baiqalady.
– Jumysyna salǵyrt qaraǵany úshin Nur-Sultan qalasynyń ákimi A.Kólginovke, Almaty qalasynyń ákimi B.Saǵyntaevqa eskertý jasaimyn. Shymkent qalasynyń ákimi M.Áitenovke, Aqtóbe oblysynyń ákimi O.Orazalinge, Pavlodar oblysynyń ákimi Á.Sqaqovqa jáne Vedomstvoaralyq komissiianyń tóraǵasy E.Toǵjanovqa sógis jariialaimyn. Atyraý, Qostanai, Batys Qazaqstan oblystarynyń ákimderine óńirlerdegi ahýaldy retteý qajettigin eskertemin. Atalǵan másele barlyq oblystyń basshylaryna da qatysty. Tiimdi aqparattyq jumystyń óz deńgeiinde júrgizilmeýi de jaǵdaidy ýshyqtyra túsýde. Bizdiń halyqpen aradaǵy dialogymyz óz deńgeiinde nátije bermedi. Aqparattar legi teris pikirlerdiń yqpalynda ketip, dárigerlerdiń erlikke para-par eńbekteri kórinbei qaldy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sonymen qatar Tsifrlyq damý, innovatsiialar jáne aeroǵarysh ónerkásibi ministri Asqar Jumaǵalievke tsifrlandyrý salasyndaǵy jumystarǵa salǵyrt qaraǵany úshin eskertý berildi.
Memleket basshysy Vedomstvoaralyq komissiianyń shuǵyl ári qatań úilestirý jumystaryn qamtamasyz etýge, onyń oryndalýyna monitoring júrgizýge jáne baqylaýǵa qaýqarsyz bolyp otyrǵanyn aitty.
– Pandemiiamen kúres jónindegi barlyq sheshimderdi, onyń áleýmettik jáne ekonomikalyq teris áserlerin joiýdy Premer-Ministr basshylyq etetin tiisti Memlekettik komissiia aiasynda pysyqtaýdy tapsyramyn. Memlekettik komissiia eń mańyzdy degen resýrstardyń taralýyn bir ortalyqtan baqylaýdy qamtamasyz etýi tiis. Qazirgi epidemiologiialyq ahýaldy turaqtandyrý úshin shuǵyl sharalar qabyldaý maqsatynda Memlekettik komissiiaǵa eki kúnniń ishinde biylǵy naýryz-mamyr ailaryndaǵydai qatań karantin rejimin engizý máselesi boiynsha maǵan usynys ázirlep, engizýdi tapsyramyn, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev laboratoriialyq zertteýlerdiń tiimdiligin arttyrýdy, reagentter men jumsalatyn materialdardyń úzdiksiz jetkizilýin sheshýdi, PTR-laboratoriialardyń sany men qýattylyǵyn arttyrýdy tapsyrdy.
– Turǵyndardyń laboratoriialar mańyndaǵy kezektiń kóptigine, sanitarlyq normalardyń saqtalmaýyna qatysty shaǵymdanýy ádiletti. Munyń bári tikelei aýrý juqtyrý qaýpin kúsheitedi. Sondyqtan virýs juqtyrýdyń aldyn alý jáne bir ortalyqtan taratýdy qamtamasyz etý, sondai-aq, esepke qoiý maqsatynda PTR synamalaryn tapsyrýdy onlain jazylý nemese Call ortalyq arqyly júrgizý qajet. Indet oshaqtaryndaǵy jumystar úshin, ásirese aýyldyq jerlerde mobildi laboratoriialardy uiymdastyrý jáne mobildi qyzmetti odan ári damytý úshin qarjy bólý asa mańyzdy, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev azamattardy qajetti dári-dármektermen qamtamasyz etip, emdeýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti. Osy rette problemalardy sheshý úshin Úkimet pen óńirlerdiń ákimderine barlyq qarjylyq jáne infraqurylymdyq resýrstardy jumyldyrý tapsyryldy.
– Pandemiianyń ekinshi tolqynyn eskere otyryp, shildeniń sońyna deiin juqpaly dertke shaldyqqandarǵa arnalǵan tósek oryndaryn 50 paiyzǵa arttyrýdy tapsyramyn. Bul úshin óńirler barlyq rezervti, sonyń ishinde, jeke jáne vedomstvolyq meditsina ortalyqtaryn paidalanýy kerek. Úkimetke dári-dármektermen qamtamasyz etý máselesin bes kúnniń ishinde sheshýdi tapsyramyn, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev memlekettik organdardyń koronavirýsqa qarsy kúres jónindegi júrgizip jatqan aqparattyq jumystarynyń mańyzdylyǵyn airyqsha atap ótti. Onyń aitýynsha, bul jumys bastapqy kezeńde jaqsy uiymdastyryldy. Biraq memlekettik organdar sońǵy kezde bul isti bosańsytyp jibergendei áser qaldyrady.
– Ákimder men ministrler qarapaiym halyqpen bailanys ornatýdy qoidy. Olardyń aryz-shaǵymdaryna der kezinde jaýap bermeidi. Sondyqtan turǵyndardyń kópshiligi qaida bararyn bilmei, toryǵýda. Ókiletti qyzmet oryndarynan durys jaýap ala almaǵan turǵyndardan shaǵymdar kóp túsip jatyr. www.coronavirus2020.kz saityna qyryq myńǵa jýyq suraq kelip tústi. Qazirgi tańda onyń úshten birine ǵana jaýap berildi. Mundai qarym-qatynastyń nátijesinde teris ári jalǵan aqparattar órship tur. Bul bizdiń jumysymyzdy odan saiyn qiyndatýda, – dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezidenti aqparattyq jumystarǵa qatysty tásildi túbegeili ózgertý qajet ekenin aitty. Jaýapty tulǵalar ótkizetin turaqty brifingterdi jolǵa qoiyp, indet juqtyrǵan kezdegi is-áreketterdiń algoritmi jóninde halyqty naqty ári sapaly aqparatpen qamtamasyz etý jóninde tapsyrma berdi.
– Telearnalarda tikelei efir arqyly dárigerlerden keńes alyp, turǵyndardyń suraqtaryna naqty jaýap beretin baǵdarlamalar uiymdastyrýǵa ne kedergi? Azamattarǵa emdelýdiń protokoly men algoritmin jetkizý kerek. Dári-dármekter men ony paidalaný jóninde túsindirý qajet, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Ákimder men ministrlerge biýdjetti qaita qaraý jáne konferentsiia, dóńgelek ústel, saltanatty sharalar, konsaltingtik jáne PR-qyzmet sekildi qajetsiz shyǵyndardan bas tartý jóninde tapsyrma berildi. Bul qarjynyń barlyǵy epidemiiamen naqty kúreske baǵyttalýy kerek. Sonymen qatar Memleket basshysy baǵany turaqtandyrýǵa, azamattardy qajetti azyq-túlikpen, jumyspen qamtamasyz etýge, ekonomikalyq belsendilikti arttyrýǵa jáne tsifrlyq tehnologiiany damytýǵa qoldaý kórsetý qajettigin atap ótti. Ekonomikalyq ósimdi qaita qalpyna keltirý jónindegi keshendi jospar júieli ári tolyqqandy oryndalýy tiis. Bul másele árbir ákimniń erekshe baqylaýynda bolýy qajet.
Qasym-Jomart Toqaev Úkimetti shuǵyl sharalar qabyldaýmen qatar, koronavirýs pandemiiasynyń uzaqqa sozylýyna daiyn bolýǵa shaqyrdy. Osyǵan bailanysty orta merzimdi perspektivaǵa arnalǵan Qazaqstandyqtardyń ómiri men densaýlyǵyn saqtaý jónindegi ulttyq josparyn ázirleýdi tapsyrdy.
– Iá, bul – qaýipti aýrý. Ony emdeitin vaktsina áli jasalǵan joq. Biraq ony qaýipti eken dep baibalam salyp, úreige boi aldyrmaý kerek. Sondai-aq jónsiz áreketke baryp, dárigerlerge til tigizip, sanitarlyq rejimdi buzýǵa jol berilmeidi. Al naýqastanyp qalǵandar saryýaiymǵa, pessimizmge salynbaǵany jón. Em alýmen qatar, aǵzanyń kúshi, adamnyń kóńil-kúii onyń qulantaza aiyǵyp ketýine yqpal etedi. Densaýlyq saqtaý ministrligi jáne sanitarlyq dárigerlerdiń usynymdary men talaptaryn esten shyǵarmaýdy suraimyn. Munyń bári memlekettiń eń basty igiligi – sizderdiń, Qazaqstan Respýblikasy azamattarynyń ómiri men densaýlyǵyn qorǵaýǵa arnalǵan, – dedi Memleket basshysy.
Keńes barysynda Densaýlyq saqtaý ministri Aleksei Tsoi, Nur-Sultan qalasynyń ákimi Altai Kólginov, Almaty qalasynyń ákimi Baqytjan Saǵyntaev, Shymkent qalasynyń ákimi Murat Áitenov, Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danial Ahmetov sóz sóiledi.
