فوتو: ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ
ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە مەملەكەت قايراتكەرٸ, لينگۆيست, تٷركٸتانۋشى عالىم, اكادەميك ەبدۋەلي تۋعانبايۇلى قايداردىڭ تۋعانىنا 100 جىل تولۋىنا ارنالعان «مەدەنيەت – ٶركەنيەت – جاھانييات كونتەكسٸندەگٸ گۋمانيتارلىق عىلىم: تٸل, ەتنوس, قوعام» اتتى حالىقارالىق كونگرەسس ٶتتٸ.
اۋقىمدى شاراعا قر پرەزيدەنتٸنٸڭ كەڭەسشٸسٸ مەلٸك وتارباەۆ, قر پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ دەپۋتاتى دارحان قىدىرەلٸ, مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ, اقىن-دراماتۋرگ نۇرلان ورازالين, ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ باسقارما تٶراعاسى – رەكتور جانسەيٸت تٷيمەباەۆ, پروفەسسور, ەگەي ۋنيۆەرسيتەتٸندەگٸ تٷرٸك تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ بٶلٸمٸنٸڭ باسشىسى مۇستافا ٶنەر, ا.بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى تٸل بٸلٸمٸ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى انار فازىلجان, ەبدۋەلي تۋعانبايۇلىنىڭ قىزدارى ەسەل جەنە جاننا قايدار, فيلولوگ عالىمدار, شەتەلدەن كەلگەن تٷركٸتانۋشىلار, وقۋ ورداسىنىڭ وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامى مەن بٸلٸم الۋشى جاستار قاتىستى.
كونگرەستە مەلٸك وتارباەۆ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ بەردٸ. حاتتا: «ەبدۋەلي قايدار لينگۆيستيكا سالاسىنىڭ ٶزەكتٸ مەسەلەلەرٸن تەرەڭ زەردەلەپ, مەن-ماڭىزى زور اۋقىمدى ەڭبەكتەر جازدى. ا.بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى تٸل بٸلٸمٸ ينستيتۋتىندا ۇزاق جىل بويى جۇمىس ٸستەپ, قاتارداعى قىزمەتكەردەن بٸرٸنشٸ باسشىعا دەيٸنگٸ جەمٸستٸ جولدان ٶتتٸ. اكادەميك ٷكٸمەت جانىنداعى تەرمينولوگييا, ونوماستيكا كوميسسييالارىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋعا اتسالىستى. حالىقارالىق «قازاق تٸلٸ» قوعامىن قۇرىپ, ۇيىمنىڭ العاشقى تٶراعاسى بولدى», – دەلٸنگەن.
سونىمەن قاتار قر پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ تٶراعاسى مەۋلەن ەشٸمباەۆتىڭ جەنە حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ شاھين مۇستافاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتتارى وقىلدى.
قازۇۋ رەكتورى جانسەيٸت تٷيمەباەۆ ٶز سٶزٸندە ەبدۋەلي قايدار تٸل بٸلٸمٸنٸڭ, سونىڭ ٸشٸندە فيلولوگييا جەنە تٷركولوگييا سالالارىنىڭ دامۋىنا ٶلشەۋسٸز ٷلەس قوسقان قايراتكەر تۇلعا ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. «ەبدۋەلي تۋعانبايۇلى تٸل بٸلٸمٸنٸڭ ٷلكەن جاناشىرى بولدى. انا تٸلدٸڭ مەملەكەتتٸك تٸل بولىپ ورنىعۋىنا اتسالىستى. ەبدۋەلي قايدار تٸل بٸلٸمٸ مەن ەدەبيەتتانۋ سالاسىندا ەڭبەك ەتٸپ جٷرگەن كٶپتەگەن عالىمداردىڭ تەلٸمگەرٸ, بٸزدٸڭ قادٸرلٸ ۇستازىمىز. قازۇۋ-دا دەرٸس وقىپ, تٷركٸتانۋ جەنە تٸل تەوريياسى كافەدراسىنىڭ دامۋىنا ەلەۋلٸ ٷلەس قوستى. بٸلٸمدٸ شەكٸرتتەر تەربيەلەپ, كٶپتەگەن عىلىم كانديداتتارى مەن دوكتورلارعا جەتەكشٸلٸك جاسادى. تەۋەلسٸزدٸگٸمٸزدٸڭ العاشقى جىلدارى قابىلدانعان «تٸل تۋرالى» زاڭىنىڭ جاڭا جوباسىن جاساۋعا قاتىستى», – دەدٸ رەكتور.
جيىن بارىسىندا قر پارلامەنتٸ سەناتىنىڭ دەپۋتاتى دارحان قىدىرەلٸ سٶز سٶيلەپ, عالىمنىڭ تٸل بٸلٸمٸ سالاسىنداعى ەڭبەگٸنە توقتالدى. «ەبدۋەلي تۋعانبايۇلى ٸركٸلٸسسٸز ٸزدەنٸستٸڭ, ەسەپسٸز ەڭبەكتٸڭ, مويىماس مٸنەزدٸڭ, تايماس تاباندىلىقتىڭ ادامى ەدٸ. سوندىقتان عالىمدى انا تٸلٸمٸزدٸڭ «التىن ادامى» دەسەك بولادى. ەسٸك قورعانىنا جاقىن ماڭدا تۋعانى ٷشٸن دە, قايشىلاسقان تۇستا قايرات كٶرسەتە جٷرٸپ, قازاق تٸلدٸڭ مەرتەبەسٸ ٷشٸن كٷرەسٸپ, «قازاق تٸلٸ» قوعامىن قۇرعانى ٷشٸن دە, ەتنولينگۆيستيكانىڭ تٷپ باسىندا تۇرعانى ٷشٸن دە, ٷندەمەي جٷرٸپ, ٷلكەن ٸستەردٸ اتقارعانى ٷشٸن دە وسىلاي اتاۋ ەدٸلەتتٸ ەرٸ ابزال بولار ەدٸ», – دەدٸ سەنات دەپۋتاتى.
كونگرەستە اكادەميك ەبدۋەلي تۋعانبايۇلى قايداردىڭ عىلىمي مۇراسىنان باستاۋ الاتىن قازاق تٸل بٸلٸمٸندەگٸ, فيلولوگييا جەنە تٷركٸتانۋداعى عىلىمي پاراديگمالار تالقىلاندى. مۇستافا ٶنەر, نۇرلان ورازالين, جامال مانكەەۆا, شەرۋباي قۇرمانبايۇلى, كەرٸمبەك قۇرمانەليەۆ جەنە ت.ب. عالىمدار بايانداما جاساپ, ەبدۋەلي تۋعانبايۇلى قايداردىڭ ازاماتتىق جەنە قايراتكەرلٸك قاسيەتٸنە توقتالدى.
حالىقارالىق كونگرەستە بٸرقاتار كٸتاپتار مەن جيناقتىڭ تۇساۋى كەسٸلدٸ. اتاپ ايتقاندا: ەبدۋەلي قايداردىڭ «ەرتەڭٸن ويلا ەلٸڭنٸڭ», «حالىق دانالىعى», ا.سەيٸتبەكوۆانىڭ سايف سارايدەن اۋدارعان «گٷلٸستان بيت-تٷركي» سٶزدٸگٸ, گ. مامىربەكتٸڭ قۇتبتان اۋدارعان «حۇسراۋ ۋا شىرىن» داستانى, «مەدەنيەت – ٶركەنيەت – جاھانييات كونتەكسٸندەگٸ گۋمانيتارلىق عىلىم: تٸل, ەتنوس, قوعام» كونگرەسٸندەگٸ باياندامالار جيناعى.
پلەنارلىق وتىرىس تٷرلٸ تاقىرىپتارعا ارنالعان سەكتسييالاردا جالعاستى.
قاراگٶز سەرٸكقىزى,
ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ, باسپاگەرلٸك, رەداكتورلىق جەنە
ديزاينەرلٸك ٶنەر كافەدراسىنىڭ وقىتۋشىسى
