Úkimet otyrysynyń qorytyndysy boiynsha ótken baspasóz konferentsiiasynda aýyl sharýashylyǵy ministri Saparhan Omarov 2020 jyldyń sońyna deiin ekonomikalyq ósimdi qalpyna keltirý jónindegi keshendi josparǵa engizilgen agrarshylardy qoldaý sharalary týraly aityp berdi, dep habarlaidy primeminister.kz saity.
«Úkimet otyrysynda maquldanǵan agroónerkásiptik keshendi qoldaý men damytýǵa baǵyttalǵan Keshendi jospar sharalary eń aldymen fermerler úshin qoljetimdi qarjylandyrý máselelerin sheshýge kómektesedi», — dedi S. Omarov.
Ministrdiń aitýynsha, aýyl sharýashylyǵy ónimderin kepildendirilgen túrde satyp alý praktikasyn engizý jyl saiyn ishki naryqty qamtamasyz etý úshin 365 myń tonnaǵa deiin aýyl sharýashylyǵy ónimderin kepildendirilgen túrde satyp alýǵa múmkindik beredi.
Forvardtyq satyp alý tetigi týraly aita kele, S. Omarov atalǵan mehanizm Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha engizilgenin atap ótti. Bul maqsatqa biýdjetten 24,5 mlrd teńge bólindi. Osy somaǵa 365 tonnaǵa jýyq aýyl sharýashylyǵy ónimderin satyp alý josparlanýda. Ónimniń 4 túri satyp alynady: bidai, arpa, kúnbaǵys, qaraqumyq. Satyp alýdyń negizgi maqsaty — ishki naryqty áleýmettik mańyzy bar tamaq ónimderiniń jekelegen túrlerin óndirý úshin shikizatpen qamtamasyz etý.
«Búgin forvardtyq satyp alý erejeleri tirkeledi. Barlyq uiymdastyrý jumystary júrgizildi. Aqshany azyq-túlik kelisimshart korporatsiiasy aýdardy. Búgin-erteń ótinimderdi qabyldaý bastalady», — dep atap ótti ministr.
Sondai-aq, «Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ-nyń kepildendirý quraldaryn paidalana otyryp, «QazAgro» ulttyq basqarýshy holdingi» AQ jelisi boiynsha aýyl sharýashylyǵy óndirýshilerine jyldyq 6% mólsherlememen jeńildikti mikrokredit berý kózdelgen. Bul aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshiler úshin qarjylandyrýdy qoljetimdi etip, olardyń kóptep qamtylýyn qamtamasyz etedi.
«Agrarlyq qolhat» sekildi quraldyń engizilýi tikelei banktik emes qarajat pen saýda qarajatyn tartýǵa múmkindik beredi. Qarjylandyrý kólemi jyl saiyn shamamen 200 mlrd teńgeni qurap, jyl saiynǵy aýyl sharýashylyǵyn qarjylandyrý kóleminiń 70%-na deiin ósý áleýetine ie bolady.
«Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdi qoldaý maqsatynda pandemiia kezeńinde “QazAgro” UBH” AQ jelisi boiynsha kreditter men lizingtiń merzimin uzartý jáne qaita qurylymdaý usynylady», — dedi vedomstvo basshysy.
S. Omarov QazAgro men onyń enshiles uiymdary aýyl sharýashylyǵy tehnikasynyń nesieleri men lizingteri boiynsha merzimin uzartý jumystaryn júrgizip jatqanyn habardar etti. Keiinge qaldyrý somasy 7,9 mlrd teńge bolatyn 2 231 ótinim maquldandy.
«Tólemdi keiinge qaldyrý máselesin talqylaý úshin aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshiler QazAgro enshiles kásiporyndaryna júginýi kerek. Bul – “QazAgroQarjy” jáne “Aýyl sharýashylyǵyn qarjylai qoldaý qory” agrokredit korporatsiiasy. Keiinge qaldyrýdyń eń uzaq merzimi tólem mólsheri men nesieleý merzimine bailanysty, iaǵni árbir qaryz alýshy boiynsha jeke qaralady», — dedi S. Omarov.
Shikizatpen qamtamasyz etý úshin mynadai sharalar qabyldanatyn bolady: QR Prezidentiniń tapsyrmasyn oryndaý sheńberinde maily, azyqtyq jáne kókónis-baqsha daqyldary siiaqty rentabeldiligi joǵary aýyl sharýashylyǵy daqyldary alańy ulǵaitylatyn bolady. Sondai-aq shikizat bazasyn damytý, óńdeýshi kásiporyndardyń júktemesin jáne óńdelgen ónim eksportynyń kólemin arttyrý maqsatynda óńdeýge tapsyrylǵan maily tuqymdardy sýbsidiialaý múmkindigin qarastyrý josparlanǵan.
Sondai-aq, qazaqstandyq kásiporyndardy shoshqa etiniń eksporty jónindegi importtaýshylar tizilimine engizý týraly sheshimdi jedeldetý jóninde QHR-men kelissóz júrgiziledi.
«Osy sharalardyń iske asyrylýy qol jetken ósý qarqynyn saqtap turýymyzǵa múmkindik beredi», — dedi S. Omarov.
Sondai-aq ministr kóktemgi egis jumystaryna qosymsha bólingen qarajattyń igerilýi týraly aitty.
«Biyl Prezidenttiń tapsyrmasy boiynsha “Qarapaiym zattar ekonomikasy” baǵdarlamasy boiynsha kóktemgi egis jumystaryna 170 mlrd teńge bólindi. Búgingi tańda 70 mlrd teńge tolyǵymen igerildi. “Qarapaiym zattar ekonomikasy” baǵdarlamasy boiynsha 100 mlrd teńgeni igerýge biz kirisip kettik», — dedi S. Omarov.
Barlyq ótinimderdi Agrarlyq nesie korporatsiiasy qabyldaidy. Ai sońyna deiin barlyq qarajatty igerý josparlanǵan.
Aýyl sharýashylyǵy ministri sondai-aq un, astyq jáne basqa da azyq-túlik ónimderin eksporttaýǵa salynǵan tyiymdy alyp tastaý merzimi týraly habarlady.
«Elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin TJ kezinde shekteýler men kvotalar engizilgen edi. Alaida búgingi kúni tótenshe jaǵdaidyń aiaqtalýyna bailanysty jáne elimizdiń azyq-túlik taýarlarymen tolyq qamtamasyz etilýine bailanysty Ministrlik 1 maýsymnan bastap barlyq shekteýler men tyiymdardy alyp tastaýdy josparlap otyr. Tiisti buiryq talqylanyp, kelisilýde», — dedi vedomstvo basshysy.
Sonymen qatar S. Omarov kóktemgi egis naýqany týraly aityp berdi. Onyń aitýynsha, kóktemgi egisti belgilengen merzimde ótkizýge barlyq múmkindikter bar.
«Kóktemgi egis jumystaryn ýaqytynda júrgizý – Aýyl sharýashylyǵy ministrliginiń, ákimdikterdiń jáne sharýa qojalyqtarynyń mańyzdy mindeti. Respýblikanyń barlyq óńirinde jumys qyzý atqarylyp jatyr», — dedi S. Omarov.
Búgingi tańda jazdyq dándi jáne dándi-burshaqty daqyldar 3 mln gektarǵa nemese jospardyń 20%-na sebildi. Maily daqyldar million gektar jerge egildi. Bul josparlanǵan jumys kóleminiń shamamen 32%. Kókónis-baqsha daqyldary men kartop — 309 myń gektar nemese jospardyń 65,5% egildi. Kópjyldyq shópterdi, maqta jáne qant qyzylshasyn egý aiaqtalýǵa taqap qaldy.
«Jalpy búgingi kúni barlyq egis alqabynyń 34,4%-yna egildi. Al 2019 jyly osy kezeńde barlyq egis alqabynyń 31,1% egildi. Kóktemgi egisti belgilengen ońtaily merzimde ótkizýge barlyq múmkindikter bar. Búgingi tańda barlyq máseleler sheshilgen, qarjylandyrý qarastyrylǵan, tuqymdar bar», — dep atap ótti ministr.
