ٷكٸمەت وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ٶتكەن باسپاسٶز كونفەرەنتسيياسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ ساپارحان وماروۆ 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيٸن ەكونوميكالىق ٶسٸمدٸ قالپىنا كەلتٸرۋ جٶنٸندەگٸ كەشەندٸ جوسپارعا ەنگٸزٸلگەن اگرارشىلاردى قولداۋ شارالارى تۋرالى ايتىپ بەردٸ, دەپ حابارلايدى primeminister.kz سايتى.
«ٷكٸمەت وتىرىسىندا ماقۇلدانعان اگروٶنەركەسٸپتٸك كەشەندٸ قولداۋ مەن دامىتۋعا باعىتتالعان كەشەندٸ جوسپار شارالارى ەڭ الدىمەن فەرمەرلەر ٷشٸن قولجەتٸمدٸ قارجىلاندىرۋ مەسەلەلەرٸن شەشۋگە كٶمەكتەسەدٸ», — دەدٸ س. وماروۆ.
مينيستردٸڭ ايتۋىنشا, اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن كەپٸلدەندٸرٸلگەن تٷردە ساتىپ الۋ پراكتيكاسىن ەنگٸزۋ جىل سايىن ٸشكٸ نارىقتى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن 365 مىڭ تونناعا دەيٸن اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن كەپٸلدەندٸرٸلگەن تٷردە ساتىپ الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
فورۆاردتىق ساتىپ الۋ تەتٸگٸ تۋرالى ايتا كەلە, س. وماروۆ اتالعان مەحانيزم مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ەنگٸزٸلگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. بۇل ماقساتقا بيۋدجەتتەن 24,5 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. وسى سوماعا 365 تونناعا جۋىق اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمدەرٸن ساتىپ الۋ جوسپارلانۋدا. ٶنٸمنٸڭ 4 تٷرٸ ساتىپ الىنادى: بيداي, ارپا, كٷنباعىس, قاراقۇمىق. ساتىپ الۋدىڭ نەگٸزگٸ ماقساتى — ٸشكٸ نارىقتى ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار تاماق ٶنٸمدەرٸنٸڭ جەكەلەگەن تٷرلەرٸن ٶندٸرۋ ٷشٸن شيكٸزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ.
«بٷگٸن فورۆاردتىق ساتىپ الۋ ەرەجەلەرٸ تٸركەلەدٸ. بارلىق ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلدٸ. اقشانى ازىق-تٷلٸك كەلٸسٸمشارت كورپوراتسيياسى اۋداردى. بٷگٸن-ەرتەڭ ٶتٸنٸمدەردٸ قابىلداۋ باستالادى», — دەپ اتاپ ٶتتٸ مينيستر.
سونداي-اق, «دامۋ» كەسٸپكەرلٸكتٸ دامىتۋ قورى» اق-نىڭ كەپٸلدەندٸرۋ قۇرالدارىن پايدالانا وتىرىپ, «قازاگرو» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگٸ» اق جەلٸسٸ بويىنشا اۋىل شارۋاشىلىعى ٶندٸرۋشٸلەرٸنە جىلدىق 6% مٶلشەرلەمەمەن جەڭٸلدٸكتٸ ميكروكرەديت بەرۋ كٶزدەلگەن. بۇل اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەر ٷشٸن قارجىلاندىرۋدى قولجەتٸمدٸ ەتٸپ, ولاردىڭ كٶپتەپ قامتىلۋىن قامتاماسىز ەتەدٸ.
«اگرارلىق قولحات» سەكٸلدٸ قۇرالدىڭ ەنگٸزٸلۋٸ تٸكەلەي بانكتٸك ەمەس قاراجات پەن ساۋدا قاراجاتىن تارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸ جىل سايىن شامامەن 200 ملرد تەڭگەنٸ قۇراپ, جىل سايىنعى اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاندىرۋ كٶلەمٸنٸڭ 70%-نا دەيٸن ٶسۋ ەلەۋەتٸنە يە بولادى.
«اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋ ماقساتىندا پاندەمييا كەزەڭٸندە “قازاگرو” ۇبح” اق جەلٸسٸ بويىنشا كرەديتتەر مەن ليزينگتٸڭ مەرزٸمٸن ۇزارتۋ جەنە قايتا قۇرىلىمداۋ ۇسىنىلادى», — دەدٸ ۆەدومستۆو باسشىسى.
س. وماروۆ قازاگرو مەن ونىڭ ەنشٸلەس ۇيىمدارى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ نەسيەلەرٸ مەن ليزينگتەرٸ بويىنشا مەرزٸمٸن ۇزارتۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزٸپ جاتقانىن حاباردار ەتتٸ. كەيٸنگە قالدىرۋ سوماسى 7,9 ملرد تەڭگە بولاتىن 2 231 ٶتٸنٸم ماقۇلداندى.
«تٶلەمدٸ كەيٸنگە قالدىرۋ مەسەلەسٸن تالقىلاۋ ٷشٸن اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىن ٶندٸرۋشٸلەر قازاگرو ەنشٸلەس كەسٸپورىندارىنا جٷگٸنۋٸ كەرەك. بۇل – “قازاگروقارجى” جەنە “اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى” اگروكرەديت كورپوراتسيياسى. كەيٸنگە قالدىرۋدىڭ ەڭ ۇزاق مەرزٸمٸ تٶلەم مٶلشەرٸ مەن نەسيەلەۋ مەرزٸمٸنە بايلانىستى, ياعني ەربٸر قارىز الۋشى بويىنشا جەكە قارالادى», — دەدٸ س. وماروۆ.
شيكٸزاتپەن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن مىناداي شارالار قابىلداناتىن بولادى: قر پرەزيدەنتٸنٸڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ شەڭبەرٸندە مايلى, ازىقتىق جەنە كٶكٶنٸس-باقشا داقىلدارى سيياقتى رەنتابەلدٸلٸگٸ جوعارى اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارى الاڭى ۇلعايتىلاتىن بولادى. سونداي-اق شيكٸزات بازاسىن دامىتۋ, ٶڭدەۋشٸ كەسٸپورىنداردىڭ جٷكتەمەسٸن جەنە ٶڭدەلگەن ٶنٸم ەكسپورتىنىڭ كٶلەمٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا ٶڭدەۋگە تاپسىرىلعان مايلى تۇقىمداردى سۋبسيدييالاۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋ جوسپارلانعان.
سونداي-اق, قازاقستاندىق كەسٸپورىنداردى شوشقا ەتٸنٸڭ ەكسپورتى جٶنٸندەگٸ يمپورتتاۋشىلار تٸزٸلٸمٸنە ەنگٸزۋ تۋرالى شەشٸمدٸ جەدەلدەتۋ جٶنٸندە قحر-مەن كەلٸسسٶز جٷرگٸزٸلەدٸ.
«وسى شارالاردىڭ ٸسكە اسىرىلۋى قول جەتكەن ٶسۋ قارقىنىن ساقتاپ تۇرۋىمىزعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ», — دەدٸ س. وماروۆ.
سونداي-اق مينيستر كٶكتەمگٸ ەگٸس جۇمىستارىنا قوسىمشا بٶلٸنگەن قاراجاتتىڭ يگەرٸلۋٸ تۋرالى ايتتى.
«بيىل پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسى بويىنشا “قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى” باعدارلاماسى بويىنشا كٶكتەمگٸ ەگٸس جۇمىستارىنا 170 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. بٷگٸنگٸ تاڭدا 70 ملرد تەڭگە تولىعىمەن يگەرٸلدٸ. “قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى” باعدارلاماسى بويىنشا 100 ملرد تەڭگەنٸ يگەرۋگە بٸز كٸرٸسٸپ كەتتٸك», — دەدٸ س. وماروۆ.
بارلىق ٶتٸنٸمدەردٸ اگرارلىق نەسيە كورپوراتسيياسى قابىلدايدى. اي سوڭىنا دەيٸن بارلىق قاراجاتتى يگەرۋ جوسپارلانعان.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترٸ سونداي-اق ۇن, استىق جەنە باسقا دا ازىق-تٷلٸك ٶنٸمدەرٸن ەكسپورتتاۋعا سالىنعان تىيىمدى الىپ تاستاۋ مەرزٸمٸ تۋرالى حابارلادى.
«ەلٸمٸزدٸڭ ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن تج كەزٸندە شەكتەۋلەر مەن كۆوتالار ەنگٸزٸلگەن ەدٸ. الايدا بٷگٸنگٸ كٷنٸ تٶتەنشە جاعدايدىڭ اياقتالۋىنا بايلانىستى جەنە ەلٸمٸزدٸڭ ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىمەن تولىق قامتاماسىز ەتٸلۋٸنە بايلانىستى مينيسترلٸك 1 ماۋسىمنان باستاپ بارلىق شەكتەۋلەر مەن تىيىمداردى الىپ تاستاۋدى جوسپارلاپ وتىر. تيٸستٸ بۇيرىق تالقىلانىپ, كەلٸسٸلۋدە», — دەدٸ ۆەدومستۆو باسشىسى.
سونىمەن قاتار س. وماروۆ كٶكتەمگٸ ەگٸس ناۋقانى تۋرالى ايتىپ بەردٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, كٶكتەمگٸ ەگٸستٸ بەلگٸلەنگەن مەرزٸمدە ٶتكٸزۋگە بارلىق مٷمكٸندٸكتەر بار.
«كٶكتەمگٸ ەگٸس جۇمىستارىن ۋاقىتىندا جٷرگٸزۋ – اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸنٸڭ, ەكٸمدٸكتەردٸڭ جەنە شارۋا قوجالىقتارىنىڭ ماڭىزدى مٸندەتٸ. رەسپۋبليكانىڭ بارلىق ٶڭٸرٸندە جۇمىس قىزۋ اتقارىلىپ جاتىر», — دەدٸ س. وماروۆ.
بٷگٸنگٸ تاڭدا جازدىق دەندٸ جەنە دەندٸ-بۇرشاقتى داقىلدار 3 ملن گەكتارعا نەمەسە جوسپاردىڭ 20%-نا سەبٸلدٸ. مايلى داقىلدار ميلليون گەكتار جەرگە ەگٸلدٸ. بۇل جوسپارلانعان جۇمىس كٶلەمٸنٸڭ شامامەن 32%. كٶكٶنٸس-باقشا داقىلدارى مەن كارتوپ — 309 مىڭ گەكتار نەمەسە جوسپاردىڭ 65,5% ەگٸلدٸ. كٶپجىلدىق شٶپتەردٸ, ماقتا جەنە قانت قىزىلشاسىن ەگۋ اياقتالۋعا تاقاپ قالدى.
«جالپى بٷگٸنگٸ كٷنٸ بارلىق ەگٸس القابىنىڭ 34,4%-ىنا ەگٸلدٸ. ال 2019 جىلى وسى كەزەڭدە بارلىق ەگٸس القابىنىڭ 31,1% ەگٸلدٸ. كٶكتەمگٸ ەگٸستٸ بەلگٸلەنگەن وڭتايلى مەرزٸمدە ٶتكٸزۋگە بارلىق مٷمكٸندٸكتەر بار. بٷگٸنگٸ تاڭدا بارلىق مەسەلەلەر شەشٸلگەن, قارجىلاندىرۋ قاراستىرىلعان, تۇقىمدار بار», — دەپ اتاپ ٶتتٸ مينيستر.
