Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń tapsyrmasymen Siriiadaǵy soǵys aimaǵynan otandastarymyzdy elge qaitarýǵa baǵyttalǵan «Jýsan» operatsiiasy sátti aiaqtaldy. Ol Qazaqstan Prezidentiniń halyqaralyq arenadaǵy joǵary bedeliniń jáne elimizdiń beibitshilik bastamalary, qaǵidattary negizinde júzege asty. Bul jóninde Astanada Syrtqy ister ministriniń orynbasary Erjan Ashyqbaev pen Ulttyq qaýipsizdik komiteti departamentiniń basshysy Baqytbek Rahymberdiev qatysqan brifingte aityldy.
Elimiz Siriiadaǵy janjaldy toqtatý jáne sol elde beibitshilik pen turaqtylyqty ornatý protsesine belsendi atsalysyp kele jatqandyǵy belgili. Onyń bir jarqyn dáleli retinde Siriia boiynsha sońǵy eki jyl ishinde Astana protsesiniń 11 raýndy ótkizilgendigin aitýǵa bolady. Bul kelissózderdiń Siriianyń kóptegen aimaǵynda beibitshilik ornap, qantógisterdiń toqtaýyna yqpaly zor boldy.
Erjan Ashyqbaevtyń aitýynsha, halyqaralyq terrorizmmen kúresý bizdiń BUU Qaýipsizdik Keńesi sheńberindegi abyroimen aiaqtaǵan qyzmetimizde de erekshe oryn alǵan. Al osynaý operatsiia tolyǵymen gýmanitarlyq sarynda ótken. Ony uiymdastyrýǵa jáne sátti ótkizýge Qazaqstannyń birqatar memlekettik organdary, kóptegen shet memleketter jáne halyqaralyq uiymdar atsalysqan.
– Qazaqstandyqtardy, ásirese Elbasy keshe aityp ótkendei, jas balalardy elge qaitarý jumystary jalǵasyn tabady. Biz bul maqsat boiynsha shet memlekettermen jáne halyqaralyq uiymdarmen, azamattyq qoǵam ókilderimen tyǵyz bailanysta jumys isteimiz, – dedi Syrtqy ister ministriniń orynbasary.
Al Ulttyq qaýipsizdik komiteti departamentiniń basshysy Baqytbek Rahymberdievtiń aitýynsha, «Jýsan» operatsiiasy birneshe ai boiy júrgizilip, ony uiymdastyrýda talai qiyndyqtar kezikken. Osy oraida, elge qaitarylǵan azamattardan qandai da bir qaýip bar ma degen saýaldyń týyndaityny da zańdylyq. Jalpy, «Jýsan» operatsiiasy aiasynda elge 6 er adam, 11 áiel jáne 30 bala qaitarylǵan edi.
– Qazirgi tańda qaitarylǵan azamattardyń ishindegi 6 er kisi jáne 1 áieldiń ústinen qylmystyq ister qozǵalyp, sotqa deiingi tergeý júrgizilýde. Osylar jáne qaitarylǵan basqa azamattar terroristik áreketter turǵysynan tolyǵymen tekseriledi. Eger ondai jaǵdai dáleldense, árine qylmystyq jaýapkershilikke tartylady, – dedi B.Rahymberdiev.
Ulttyq qaýipsizdik komiteti ókiliniń aitýynsha, buǵan deiin sheteldegi qaqtyǵys aimaqtarynan oralǵan azamattardyń tek 40 paiyzy ǵana qylmystyq jaýapkershilikke tartylyp, jazalaryn alǵan. Biraq bul jolǵy mindet te, ustanym da – ózge. Óitkeni basty maqsat elge balalardy qaitarý bolǵan.
B.Rahymberdiev, sondai-aq Siriiada áli de elimizdiń 370-380-ge tarta azamaty qalǵandyǵyn jáne olardyń úshten ekisi áielder ekendigin, sonymen qatar olarmen birge qosaqtasyp 400-500 balanyń júrgendigin aitty.
Elge qaitarylǵan azamattar 2012-2015 jyldar aralyǵynda Astana, Almaty qalalary, Atyraý, Batys Qazaqstan, Qaraǵandy jáne Mańǵystaý oblystarynan ketken. Al Qazaqstanǵa oralǵan balalardyń ákeleri túgelge derlik soǵys jaǵdaiynda opat bolǵan.
UQK ókili Siriia men basqa da qaqtyǵys aimaqtaryna ketkenderdiń kópshiligi internet arqyly sheteldik «ǵulamalardyń» arbaýyna túsip qalǵandyǵyn aitady.
– Onda musylmandar musylmandarǵa qarsy soǵysyp jatyr. Iaǵni, ártúrli toptar bir-birimen qyrylysýda. Ol jaqqa bir barǵannan keiin qaita shyǵý múmkin emes dese de bolady. Óitkeni ondai áreket baiqalǵan jaǵdaida adamdar ólim jazasyna deiin jazalanady. Bizdiń azamattardyń qashpaq bolǵany úshin ólim jazasyna kesilgeni týraly málimetter bar, – deidi Baqytbek Rahymberdiev.
Alaida sońǵy eki jylda el aýmaǵynan Siriia baǵytyna qarai birde bir adam shyqpaǵan. Syrtqy ister ministrliginde ótken brifingke Qaraǵandy oblysynyń Sátbaev qalasynan arnaiy kelgen Botagóz Mahatova da qatysty. Qos janarynan jas parlaǵan bul áieldiń uly osydan eki jyl buryn Siriiada mert bolǵan. Qazir Sham shaharynyń mańynda kelini men úsh nemeresi qalyp qoiǵan.
– Qazaqstanda 120 ana óziniń balalary sol jaqta júrgenin aitty. 10 ananyń balalary men týystary qazir Siriiadan keldi. Meniń kelinim áli sonda. Kóptegen azamattar qazir ol jaqta qorshaýda qalyp otyr. Búgingi tańda olar sol qorshaýdan shyǵa almaýda. Bizge olardyń sol qorshaýdan shyqqany habarlanǵanymen, jetýi tiis jerge deiin jete almai jatqany aitylýda. Olar sol jerge jaiaý kele jatqan kórinedi. Qaqtyǵys oryn alyp jatqandyqtan, olar erkin shyǵa almai jatyr. Sebebi aýmaqtardyń kóbinde minalar qoiylǵan, – deidi B.Mahatova.
Osy oraida, Almaty qalasyna saýda jasaý maqsatymen attanyp, Siriiadan tabylǵan ulynyń dini saýaty tómen bolǵandyqtan, arbaýǵa túsip qalǵandyǵyn aitqan Botagóz Mahatova bala tárbiesine muqiiat bolý kerektigin aityp zar ileýde.
Ulynyń tiri kezinde skaip jelisi arqyly bailanysqa shyqqan Botagóz Mahatova: «Ulym menen keshirim suraýmen boldy. Ózi de jaǵdaidyń sol arnaǵa burylatynyn bilmegen ǵoi. Balamdy eske alǵan saiyn kózimnen jas, kóńilimnen zar tógiledi. Árine týǵandaryn sol jaqtan kútip otyrǵandarmen ulymdy da kúter edim... Alaida ol endi qaityp kelmeidi. Qazir kelinim men nemerelerimdi ǵana tosyp otyrmyn», deidi.
Kúni keshe «Jýsan» operatsiiasynyń aiasynda elge oralǵan áielderdiń biri elimizdegi beibitshiliktiń, mamyrajai tirshiliktiń qadirin ýaqytynda túsinbegendigin, alaida Qazaqstan biligi sheteldegi soǵys aimaǵynda qalǵan azamattaryn qutqarǵandyǵyna rizashylyǵyn bildirgen edi. Is júzinde qiyndyqqa dýshar bolǵan azamattarǵa qoldaý kórsetý – Elbasy bastamasymen qalyptasqan syrtqy saiasattaǵy basymdyqtarymyzdyń biri. Demek, mundai jumystar jalǵasa bermek.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan» gazeti
