Foto: 24.kz
Jezqazǵan mýzeiinde saqtalǵan kóne sandyqtar kópshilik nazaryna usynylady. «Syr saqtaýshy sandyq» dep atalǵan kórme «Shańyraq kúnine» arnalady. Kórmege eń kóne degen 30 sandyq qoiyldy, - dep habarlaidy 24.kz.
Jádigerler qatarynda on toǵyzynshy ǵasyrda jasalǵan kebeje men kúmispen órnektelgen jaǵylan sandyq bar. Qazaq turmysynda qazan, shańyraq, besik sekildi kieli buiymdar bar. Sondai qasterli sanalatyn múliktiń biri – sandyq.
Kóshpendilerdiń úi jihazy ǵana emes, ǵuryptyq murasy bolǵan sandyq qazir qoldanystan shyǵyp barady. «Kórmeni uiymdastyrýdaǵy maqsat – sandyqtyń qazaq turmysyndaǵy ornyn uǵyndyrý» deidi mýzei qyzmetkerleri. Sebebi keiingi býyn ony qyz jasaýynyń biri retinde ǵana biledi.
Keshýbai Baidildinov, oblystyq tarihi-arheologiialyq mýzei qyzmetkeri:
- Bylai qarasań adamnyń ómirinde týǵannan bastap ómirden ótkenshe qyzmet jasaityn buiymnyń biri osy sandyq. Qyzdyń jasaýyn jasaidy. Kádelisin, bar jaqsy nársesin sandyǵyna saqtap otyrady mysaly. Oiymyz bolashaqta sandyǵymyzdy kieli, qaitadan sol óz ornynda, tórinde turatyndai sondai uǵymda bolsyn degen nietpen jasap jatyrmyz.
Kórmege mýzei qorynda saqtalǵan 30 sandyq qoiylǵan. Olardyń ishindegi eń kónesi on toǵyzynshy ǵasyrdyń sońynda jasalǵan. Qasbeti súiekpen órnektelgen kebejeni 1913 jyly Qarsaqbai turǵyny Atbasar jármeńkesinen satyp alǵan. Ǵasyrdan astam tarihy bar jihazdardy qalpyna keltirgen restavrator Erǵazy Isataev «sandyqtardyń jasalý joly men bezendirý ádisi qazaq dalasynda san túrli bolǵan» deidi.
Erǵazy Isataev, qolóner sheberi, restavrator:
- As jaǵynda qoldanylatyn kebeje, asadal degen jihaz bar. Sosyn sandyqtar bar. Sandyqtardyń ár túri bar bul jerde. Kóńil aýdaratyn bolsańyz bulardyń tehnikasy, kezinde sheberlerdiń jasaǵan. Ol kezde 19 ǵasyrdyń basy men 18 ǵasyrda shege, klei degen degen bolmady ǵoi. Sol kezde shegesiz, kileisiz jinalǵan zattar bar bul jerde.
Kórmege kelgen jurt sandyqtyń túrlerimen tanysyp qana qoimai, oǵan qatysty salt-dástúrge de qanyǵady. Kópshilik úshin «Sandyq jaily ne bilesiz?» oiyny uiymdastyrylady. Naýryznama onkúndigi aiasynda «Shańyraq kúnine» orai ashylatyn kórme oqýshylardyń kóktemgi demalysy aiaqtalǵansha jalǵasady.
