Májilis depýtaty Azamat Ábildaev aýyl sharýashylyǵyn sýbsidiialaý máseleleri týraly QR Premer-Ministriniń orynbasary Roman Skliarǵa saýal joldady, dep habarlaidy QazAqparat.
Depýtat «Aq jol» demokratiialyq partiiasy atynan QR Premer-Ministriniń orynbasary Roman Skliarǵa saýal joldady.
«Biylǵy jyl mal sharýashylyǵy salasyna ońai bolmady: qary az qys, jaz ailaryndaǵy aptap ystyqpen qatar jaýyn-shashynnyń az bolýy jaiylym jerlerdiń jaǵdaiyna teris áser etti. Ótken jyldarmen salystyrǵanda biyl shóp shyǵymy az bolyp, ýaqytynan buryn qýrap ketti. Jaiylym jerlerdegi jem-shóptiń jetkiliksizdigi men jem-shóp daiyndaý kóleminiń qysqarýy maldyń jai-kúiine keri yqpal etti, jem-shóp baǵasynyń qymbattaýyna ákelip soqty, sonyń saldarynan mal basynyń kemýi bastaldy», - dedi A. Ábildaev Májilistiń plenarlyq otyrysynda.
Onyń aitýynsha, maldy tirilei satyp alý baǵasynyń tómendegeni baiqalady. Bordaqylaý oryndary men et óńdeý keshenderine tiri maldy satyp alý quny 1 kelisine 670-800 teńge boldy, orta eseppen baǵa 10-15%-ǵa tómendegen. Sebebi, analyq mal ustaityn jáne buqalardy bordaqylaýǵa ótkizetin fermer jem-shóptiń qymbattaýynan maldy qysta ustaý tiimsiz ekenin túsinedi. Sondyqtan, sharýashylyqtar shyǵynǵa batpaý úshin malyn bordaqylaýǵa jáne et óńdeý keshenderine ótkizip jatyr.
«Bul rette, mal bordaqylaý oryndarynda maldyń kúndik azyǵy qymbattap barady. Onda maldy jem-shóptiń qatty túrlerimen qosa, untaqtalǵan dándi daqyldarmen qorektendiredi, olardyń baǵasy ótken jylmen salystyrǵanda shamamen 60-90%-ǵa kóterilgen. Dizel otynynyń qymbattaýy da ettiń ózindik qunynyń qymbattaýyna eleýli áser etti. Mysaly, qyrkúiektiń sońynda 1 litrine 289 teńge, kóptegen óńirde 240-245 teńgeni quraǵan, al arzandatylǵan dizel otyny 2020 jyly 1 litrine 165 teńge bolatyn. Eger jaǵdai osylai jalǵasa berse, onda mal basynyń ósýi baiaýlaidy, kúrdeli ahýal Qazaqstandy et óndirý qarqyny boiynsha birneshe jylǵa artqa tastaidy», - dedi depýtat.
Spiker analyq maldyń jalpy kemip ketýine jáne fermerler malyn satyp alý baǵasynyń odan ári quldyraýyna jol bermeý kerektigin aitty. Óitkeni baǵa tómendep ketse, saladan qatysýshylardyń basym bóligi shyǵyp ketýi yqtimal.
«Qazirgi kezde QR Aýyl sharýashylyǵy ministrligi negizdi, nátijeli jumystarmen jáne halyqqa áleýmettik kómek kórsetýmen ainalysyp jatyr dep sanaimyz. Olar azamattardy halyqqa kómektesýge shaqyrady, eriktilerge úmit artady, qyzmetkerler eńbekaqysyn qorǵa aýdarady. Osylaisha QR Aýyl sharýashylyǵy ministrligi azamattarǵa kómek kórsetýde úkimettiń dármensiz ekenin kórsetedi. Bizdiń oiymyzsha, buǵan jol berilmeýi kerek. Aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdiń nesieleri boiynsha merzimin uzartý jáne qaita qurylymdaý týraly sheshim qabyldanǵany jáne ótinimderdi qabyldaý bastalǵany habarlandy.
BAQ kózderinde «Agrarlyq nesie korporatsiiasy» AQ tamyzdyń ortasyna qarai 10 ótinim qabyldaǵany týraly esep berdi. Nebári 10 ótinim ǵana. Ótinim ýákiletti memlekettik organdardyń fors-majorlyq jaǵdailardyń týyndaýyn rastaityn jazbasha aktileri nemese ózge de qujattar bolǵan jaǵdaida maquldanýy múmkin. Bul qandai qujat, ony qalai alýǵa bolatynyna qatysty suraq jaýapsyz qaldy. Bizdiń pikirimizshe, bul sitýatsiia syibailas jemqorlyq táýekelderin týdyrady, qoldaý zardap shekken qaryz alýshylardyń kópshiligine qoljetimsiz. Alaida BAQ kózderine qoldaý sharasy iske asyp jatyr dep dúrkiretip aitylýda», - dedi A. Ábildaev.
Joǵaryda aitylǵandardy túiindei kele depýtat partiia atynan birneshe usynys aitty:
- fermerlerge eshbir qosymsha anyqtama qujattaryn talap etpei ońailatylǵan ári túsinikti shema boiynsha nesieler merzimin uzartý nemese qaita qurylymdaý kerek. Fermer qandai jaǵdaida nesie boiynsha tólemderdi keiinge qaldyrýǵa, jedel ótinim berýge, sondai-aq nesiege maquldaý alýǵa bolatynyn túsinýi tiis. Bul memleketke eshbir qosymsha shyǵynyn keltirmeidi. Agrarlyq nesie berý korporatsiiasy árbir aryz bergen sharýanyń neiesin tańdaýly túrde emes, jappai sozý kerek.
- aýyl sharýashylyǵy maldaryn sáikestendirýde turǵan árbir malǵa memleket kóktemde jem-shópke dep beretin sýbsidiiany qýańshylyqqa bailanysty eki esege kóterýi kerek.
- sharýalardyń analyq maldy satyp alǵanda beriletin sýbsidiiany qarasha aiyna deiin jetkizbei tólep bergen jón. Bul biýdjette negizdelgen memlekettiń sharýalar aldyndaǵy qaryzy.
- analyq maldy satyp alýǵa jeńildikpen nesie bergen durys. Bul shara jem-shópti daiyndaý nemese satyp alýǵa jaǵdaiy joq sharýalardan analyq basty satyp alýǵa múmkindik. Osy rette nesieler boiynsha tiimdi qarjylyq sharttarmen týyndaǵan joǵary suranys analyq mal basy men jalpy malǵa baǵany ustap turady.
«Qurmetti Roman Vasilevich, der kezinde mal basyn saqtap qalý úshin fermerlerge qol ushyn bermesek, mal basynyń ósýi baiaýlap, Qazaqstannyń et óndirý qarqyny birneshe jylǵa artta qalyp, ony qalpyna keltirý ońaiǵa soqpaidy. Sondyqtan da bizdiń kótergen máselelerimizge qulaq asyp, sheshýge kómek berýińizdi suraimyz», - dedi Azamat Ábildaev.
