مەجٸلٸس دەپۋتاتى ازامات ەبٸلداەۆ اۋىل شارۋاشىلىعىن سۋبسيدييالاۋ مەسەلەلەرٸ تۋرالى قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى رومان سكليارعا ساۋال جولدادى, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
دەپۋتات «اق جول» دەموكراتييالىق پارتيياسى اتىنان قر پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى رومان سكليارعا ساۋال جولدادى.
«بيىلعى جىل مال شارۋاشىلىعى سالاسىنا وڭاي بولمادى: قارى از قىس, جاز ايلارىنداعى اپتاپ ىستىقپەن قاتار جاۋىن-شاشىننىڭ از بولۋى جايىلىم جەرلەردٸڭ جاعدايىنا تەرٸس ەسەر ەتتٸ. ٶتكەن جىلدارمەن سالىستىرعاندا بيىل شٶپ شىعىمى از بولىپ, ۋاقىتىنان بۇرىن قۋراپ كەتتٸ. جايىلىم جەرلەردەگٸ جەم-شٶپتٸڭ جەتكٸلٸكسٸزدٸگٸ مەن جەم-شٶپ دايىنداۋ كٶلەمٸنٸڭ قىسقارۋى مالدىڭ جاي-كٷيٸنە كەرٸ ىقپال ەتتٸ, جەم-شٶپ باعاسىنىڭ قىمباتتاۋىنا ەكەلٸپ سوقتى, سونىڭ سالدارىنان مال باسىنىڭ كەمۋٸ باستالدى», - دەدٸ ا. ەبٸلداەۆ مەجٸلٸستٸڭ پلەنارلىق وتىرىسىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا, مالدى تٸرٸلەي ساتىپ الۋ باعاسىنىڭ تٶمەندەگەنٸ بايقالادى. بورداقىلاۋ ورىندارى مەن ەت ٶڭدەۋ كەشەندەرٸنە تٸرٸ مالدى ساتىپ الۋ قۇنى 1 كەلٸسٸنە 670-800 تەڭگە بولدى, ورتا ەسەپپەن باعا 10-15%-عا تٶمەندەگەن. سەبەبٸ, انالىق مال ۇستايتىن جەنە بۇقالاردى بورداقىلاۋعا ٶتكٸزەتٸن فەرمەر جەم-شٶپتٸڭ قىمباتتاۋىنان مالدى قىستا ۇستاۋ تيٸمسٸز ەكەنٸن تٷسٸنەدٸ. سوندىقتان, شارۋاشىلىقتار شىعىنعا باتپاۋ ٷشٸن مالىن بورداقىلاۋعا جەنە ەت ٶڭدەۋ كەشەندەرٸنە ٶتكٸزٸپ جاتىر.
«بۇل رەتتە, مال بورداقىلاۋ ورىندارىندا مالدىڭ كٷندٸك ازىعى قىمباتتاپ بارادى. وندا مالدى جەم-شٶپتٸڭ قاتتى تٷرلەرٸمەن قوسا, ۇنتاقتالعان دەندٸ داقىلدارمەن قورەكتەندٸرەدٸ, ولاردىڭ باعاسى ٶتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا شامامەن 60-90%-عا كٶتەرٸلگەن. ديزەل وتىنىنىڭ قىمباتتاۋى دا ەتتٸڭ ٶزٸندٸك قۇنىنىڭ قىمباتتاۋىنا ەلەۋلٸ ەسەر ەتتٸ. مىسالى, قىركٷيەكتٸڭ سوڭىندا 1 ليترٸنە 289 تەڭگە, كٶپتەگەن ٶڭٸردە 240-245 تەڭگەنٸ قۇراعان, ال ارزانداتىلعان ديزەل وتىنى 2020 جىلى 1 ليترٸنە 165 تەڭگە بولاتىن. ەگەر جاعداي وسىلاي جالعاسا بەرسە, وندا مال باسىنىڭ ٶسۋٸ باياۋلايدى, كٷردەلٸ احۋال قازاقستاندى ەت ٶندٸرۋ قارقىنى بويىنشا بٸرنەشە جىلعا ارتقا تاستايدى», - دەدٸ دەپۋتات.
سپيكەر انالىق مالدىڭ جالپى كەمٸپ كەتۋٸنە جەنە فەرمەرلەر مالىن ساتىپ الۋ باعاسىنىڭ ودان ەرٸ قۇلدىراۋىنا جول بەرمەۋ كەرەكتٸگٸن ايتتى. ٶيتكەنٸ باعا تٶمەندەپ كەتسە, سالادان قاتىسۋشىلاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ شىعىپ كەتۋٸ ىقتيمال.
«قازٸرگٸ كەزدە قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸ نەگٸزدٸ, نەتيجەلٸ جۇمىستارمەن جەنە حالىققا ەلەۋمەتتٸك كٶمەك كٶرسەتۋمەن اينالىسىپ جاتىر دەپ سانايمىز. ولار ازاماتتاردى حالىققا كٶمەكتەسۋگە شاقىرادى, ەرٸكتٸلەرگە ٷمٸت ارتادى, قىزمەتكەرلەر ەڭبەكاقىسىن قورعا اۋدارادى. وسىلايشا قر اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلٸگٸ ازاماتتارعا كٶمەك كٶرسەتۋدە ٷكٸمەتتٸڭ دەرمەنسٸز ەكەنٸن كٶرسەتەدٸ. بٸزدٸڭ ويىمىزشا, بۇعان جول بەرٸلمەۋٸ كەرەك. اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ نەسيەلەرٸ بويىنشا مەرزٸمٸن ۇزارتۋ جەنە قايتا قۇرىلىمداۋ تۋرالى شەشٸم قابىلدانعانى جەنە ٶتٸنٸمدەردٸ قابىلداۋ باستالعانى حابارلاندى.
باق كٶزدەرٸندە «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسيياسى» اق تامىزدىڭ ورتاسىنا قاراي 10 ٶتٸنٸم قابىلداعانى تۋرالى ەسەپ بەردٸ. نەبەرٸ 10 ٶتٸنٸم عانا. ٶتٸنٸم ۋەكٸلەتتٸ مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ فورس-ماجورلىق جاعدايلاردىڭ تۋىنداۋىن راستايتىن جازباشا اكتٸلەرٸ نەمەسە ٶزگە دە قۇجاتتار بولعان جاعدايدا ماقۇلدانۋى مٷمكٸن. بۇل قانداي قۇجات, ونى قالاي الۋعا بولاتىنىنا قاتىستى سۇراق جاۋاپسىز قالدى. بٸزدٸڭ پٸكٸرٸمٸزشە, بۇل سيتۋاتسييا سىيبايلاس جەمقورلىق تەۋەكەلدەرٸن تۋدىرادى, قولداۋ زارداپ شەككەن قارىز الۋشىلاردىڭ كٶپشٸلٸگٸنە قولجەتٸمسٸز. الايدا باق كٶزدەرٸنە قولداۋ شاراسى ٸسكە اسىپ جاتىر دەپ دٷركٸرەتٸپ ايتىلۋدا», - دەدٸ ا. ەبٸلداەۆ.
جوعارىدا ايتىلعانداردى تٷيٸندەي كەلە دەپۋتات پارتييا اتىنان بٸرنەشە ۇسىنىس ايتتى:
- فەرمەرلەرگە ەشبٸر قوسىمشا انىقتاما قۇجاتتارىن تالاپ ەتپەي وڭايلاتىلعان ەرٸ تٷسٸنٸكتٸ سحەما بويىنشا نەسيەلەر مەرزٸمٸن ۇزارتۋ نەمەسە قايتا قۇرىلىمداۋ كەرەك. فەرمەر قانداي جاعدايدا نەسيە بويىنشا تٶلەمدەردٸ كەيٸنگە قالدىرۋعا, جەدەل ٶتٸنٸم بەرۋگە, سونداي-اق نەسيەگە ماقۇلداۋ الۋعا بولاتىنىن تٷسٸنۋٸ تيٸس. بۇل مەملەكەتكە ەشبٸر قوسىمشا شىعىنىن كەلتٸرمەيدٸ. اگرارلىق نەسيە بەرۋ كورپوراتسيياسى ەربٸر ارىز بەرگەن شارۋانىڭ نەيەسٸن تاڭداۋلى تٷردە ەمەس, جاپپاي سوزۋ كەرەك.
- اۋىل شارۋاشىلىعى مالدارىن سەيكەستەندٸرۋدە تۇرعان ەربٸر مالعا مەملەكەت كٶكتەمدە جەم-شٶپكە دەپ بەرەتٸن سۋبسيدييانى قۋاڭشىلىققا بايلانىستى ەكٸ ەسەگە كٶتەرۋٸ كەرەك.
- شارۋالاردىڭ انالىق مالدى ساتىپ العاندا بەرٸلەتٸن سۋبسيدييانى قاراشا ايىنا دەيٸن جەتكٸزبەي تٶلەپ بەرگەن جٶن. بۇل بيۋدجەتتە نەگٸزدەلگەن مەملەكەتتٸڭ شارۋالار الدىنداعى قارىزى.
- انالىق مالدى ساتىپ الۋعا جەڭٸلدٸكپەن نەسيە بەرگەن دۇرىس. بۇل شارا جەم-شٶپتٸ دايىنداۋ نەمەسە ساتىپ الۋعا جاعدايى جوق شارۋالاردان انالىق باستى ساتىپ الۋعا مٷمكٸندٸك. وسى رەتتە نەسيەلەر بويىنشا تيٸمدٸ قارجىلىق شارتتارمەن تۋىنداعان جوعارى سۇرانىس انالىق مال باسى مەن جالپى مالعا باعانى ۇستاپ تۇرادى.
«قۇرمەتتٸ رومان ۆاسيلەۆيچ, دەر كەزٸندە مال باسىن ساقتاپ قالۋ ٷشٸن فەرمەرلەرگە قول ۇشىن بەرمەسەك, مال باسىنىڭ ٶسۋٸ باياۋلاپ, قازاقستاننىڭ ەت ٶندٸرۋ قارقىنى بٸرنەشە جىلعا ارتتا قالىپ, ونى قالپىنا كەلتٸرۋ وڭايعا سوقپايدى. سوندىقتان دا بٸزدٸڭ كٶتەرگەن مەسەلەلەرٸمٸزگە قۇلاق اسىپ, شەشۋگە كٶمەك بەرۋٸڭٸزدٸ سۇرايمىز», - دەدٸ ازامات ەبٸلداەۆ.
