Maǵan myna saǵym jortqan samiian dala kesheginiń tarihy, búginginiń enshisi, aq tymaq kigen abyzdardyń túr-túsi sekildenip turady. Anaý quzar basyn kún súigen qarly shyńdar nebir altyn ǵasyrlardy qushaqtap jatqan salmaǵy toqsan toǵyz narǵa júk qasterli tomdar desem kúlmeńiz.
Ejegeidiń eńisi oi bezbeninde súrlenip jatqaly kóp boldy. Tobylǵy búrin jarǵan túnde, qainap turǵan tumaǵa bas qoisań sergip keteriń sózsiz. «Ai at basyn burǵansha, jyl jylqy aýnap turǵansha» eseiesiń, kútpeitin qum saǵat syrǵyp barady. Záýdeǵalam qoiylatyn bir saýal, baspaldaqtyń neshinshi satysyna keldik biz?
Shirkin, alda-jalda sol taýlarǵa qudirettiń kúshimen til bite qalsa, onda qatpary qalyń tarihtyń beimálim jumbaq syrlaryn aldymyzǵa jaiyp salar ma kim bilsin. Bir-birine jamandyq oilaǵan, top-topqa bólinip daýlasyp, jik-jikke bólinip jaýlasqanyn qoimaǵan myna dúrdaraz pendeler uialyp keýdelerindegi kesek toń jibegen bolar ma edi.
Jyl aǵashy qansha búrlese de, kóńiline kóktem uialamaǵan miskin qalyptardyń osynsha oisyzdyqqa ketýine ne sebep. Ótkenniń sanaǵa salǵan syrqatynan áli kúnge aiyqpaǵan bir býyn taǵy bar. Myna araily tańnyń shýaǵy terezesine tússe de, keýde saraiyna túspedi... Nedeiin-ai! Olarǵa zaman kináli, qoǵam kináli dep aqtala salýdyń jóni joq. Jemtik kórse úimeleitin qarǵalarǵa, daiyn aýyzdar men jaiyn aýyzdarǵa qylar qairanyń qansha. Mynaý úskirik aiaz, arqyraǵan aqjal aiǵyrdyń tamyrynda týlaǵan ózenniń aryny qaityp, jeligi basylǵan shaq.
Jer iesimin dep jar salyp, jalpaq jahandy ashsam alaqanymda, jumsam júdyryǵymda ustaimyn, menimen ǵana tań atyp, menimen ǵana kún batady dep eskeýildegen qanshama Ejegeidiń súiegi mynaý topyraqtyń astynda qýrap qalǵanyn kim bilsin. Oǵan tek kún kýá.
Syrttaǵy syrǵýańdar «Altyn kúnniń shuǵylaly sáýlesi jaramsaqtanyp júrgen jansebilderdi igilikke emes, kúidirýge bola shashylǵan», - dep daýyryǵyp shattanýda. Ejegei: «Aǵam aitatyn mizam shýaqty osylar boiyna qut dep qabyldai alsyn ba. Aǵam ekeýimiz taǵdyrlas, júrektes niettes edik, aramyzdy baiqaýsyzda qara mysyq kesip ótti. Biraq baýyrmaldyq pen saǵynshty joǵaltqan emespiz. Alysta júrsek te tilekshi jandarmyz, basymnan bult aýǵanda demegen sol kisi emes pe edi», - dep uzaaaaq qarap, aýyq-aýyq kúrsindi.
Qutyrynǵan qara daýyl doldanyp qaraǵaidyń qabyǵyn sypyryp, qaraǵannyń basyn terbegeni, balaýsa quraqtyń mazasyn ketirgeni eshteńege es emes. Ejegei osyny dúnie ǵapyl dep túsinedi. Atam zamannan jumyr jer, jumyr basty pendeni jutpasa, jutylyp kórgen joq. Eki kózdiń shuńqyry, tek bir ýys topyraqqa ǵana tolary haq. Kúni erteń bárin ózim-aq kórem, saltanat quram degenderge toly myna tópmeshikke ainalǵan sýyq qabirler. Aldaspan aidyń sút sáýlesi men saǵymy sorǵalap tur. San jyldyq saǵynyshtan kebergen kenezeler sol nurǵa shólin qandyratyn kún jaqyn. Soǵan tym ystyq yqylas, berekeli tynyshtyq kerek.
Ejegeidiń qulaǵy shýyldaǵaly kóp boldy, álde bireý sybyrlaǵan sekildenip tún ortasynda sýyq ter jastyqtan basyn julyp aldy. Qasynda shashynan jýsan isi burqyrap jarty tymyq túnniń besiginde terbelip jary jatyr. Ishinen kúbirlep áldebir sózdi qaitalap, basyn jastyqqa qoiǵany sol edi. Besiktegi sábi ińgálai bastady. Kiiz úidiń túndiginen tóngen kirshiksiz juldyzdardyń janarlary dir qaǵady. Bul ǵajaiyp kóriniske keýdesindegi judyryqtai et búlik ete qalyp edi, janarynan ystyq jas buryq ete qaldy. «Jastyq dáýren ǵaziz bastan osylai ótedi eken», - dep uzaq oidyń shúńetine shym batyp ketti, jan jarasy jazylǵandai qara terge malshyndy. Bálkim keýdeniń tońy jibigen bolar. Bulaqtyń syldyr kúlkisi, sábidiń tynysh uiqysy buzylmasyn!
Kógedai Shámerhan
.jpg)