Búgingi tańda ziialy qaýym jinalyp, eńbekterin taldap, talqylaityn jaqsy bir úrdis qalyptasqan. Maqtaýyn da asyryp, synyn da jasyrmai, ádebiettiń ósýine yqpal etýge bar kúshterin salady. Sondai talqynyń biri otandyq arnalardyń birinde jas ádebietshiler synshy, Halyqaralyq «Alash» ádebi syilyǵynyń laýreaty Áliia Bópejanovanyń «Munara» atty ádebi-syn kitabyn talqylady, - dep habarlaidy «Ult aqparat».
Talqylaýǵa avtormen birge jas ádebiettanýshylar Bekzat Smadiiar, Doshan Jylqybai, Gúlmira Sáýlenbek qatysty. Moderator bolǵan belgili qalamger Júsipbek Qorǵasbek aldymen ádebiettegi 60-jylǵylardyń bedeli týraly aityp ótti. Bul oiǵa qosylǵan synshy Áliia Bópejanova da ózi oqyp, eseigen avtorlaryn tizbektei jóneldi.
«Jalpy 60-jylǵylar bizdiń ádebietimizde, rýhaniiatymyzda úlken ról atqarǵan, olardyń búkil ideialary áli de aktýaldy bolyp turǵan urpaq. Tutas úlken býyn. Aldymen prozadan bastasam, Ábish Kekilbaev, Asqar Súleimenov, Qalihan Ysqaqov, Saiyn Muratbekov, Ramazan Toqtarov, Muhtar Maǵaýin, olar kóp endi. Al poeziiaǵa keletin bolsaq, Muqaǵali Maqataev, Qadyr Myrza-Áli, Saǵi Jienbaev, Fariza Ońǵarsynova, Qairat Jumaǵaliev siiaqty úlken tutas býyn. Biz es bilip, jan-jaǵymyzǵa qaraǵan kezde bizdiń, ásirese meniń oqyǵan ádebietim osy alpysynshy jylǵylardyń ádebieti boldy. Ol kezde barlyq gazet-jýrnaldar keledi, «Juldyz», «Qazaq ádebieti» siiaqty basylymdarǵa aldymen sol kisilerdiń shyǵarmalary shyǵady, solardy oqydyq. Hanbibi Esenqaraqyzynyń jaqsy sózi bar: «Er adam áieldiń piri» degen. Bizdiń býyn, bizden keiingi birneshe býyn sol alpysynshy jylǵylarǵa qaryzdar ǵoi dep oilaimyn», - dedi synshy Áliia Bópejanova.
Endi avtordyń «Munara» atty kitabynyń talqylaýyna oralsaq, aqyn Bekzat Smadiiar qazir osy «Munara» sekildi eńbekterdiń nege qajettigine toqtaldy. Onyń aitýynsha, búgingi urpaq bile bermeitin kóp syr osy qundy basylymda jazylǵan.
«Áliia ápkemizdiń «Munara» kitaby, jańa aityp jatsyzdar ǵoi, alpysynshy jylǵylardyń shyǵarmashylyq portretin jasaý, keiipkerlerdiń shyǵarmalar galereiasyna, jan-dúniesine tolyqtai úńilý. Dál qazir osy «Munara» sekildi eńbekterdiń nege qajettigi? Bilesizder, qazir - saiasi-áleýmettik máselelerdiń kúiip turǵan ýaqyty. Barlyǵy, ásirese jas ádebietshiler, búkil halyq qobaljýly kezeńge tap keldi-daǵy, ádebiette de árine, demokratiia, sóz bostandyǵy keremet ideialar. Al qazir alpysynshy jylǵylardyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna kóptegen syndar aityla bastady. Olardyń ómir súrgen dáýiri Keńes odaǵynyń kezi, ol ýaqytta mynany nege jazbady, anany nege aitpady degen syndardyń ózi ertegi siiaqty. Sol zamannyń shejiresin bilmegen soń, saiasi-áleýmettik ómirinen tolyqtai habardar bolmaǵannan keiin be, solar týraly syn kóp aityla bastady. Osyndai kezeńde «Munara» siiaqty eńbekter jas ádebietshilerdiń, nege olar ondai shyǵarmalar jazdy, sondai shyǵarmalar jazý arqyly qoǵamdyq shyndyqtardy astarlap qanshama dúnieni aitqany osy eńbekter arqyly túsinetin shyǵarmyz. «Munara» sonysymen de qundy», - dedi Bekzat Smadiiar.
Al Gúlmira Sáýlenbek synshynyń ereksheligi ádebi shyǵarmany nemese bir avtordyń ainalasynda sóz etken kezde onyń qairatkerligi, azamattyǵy týraly da jan-jaqty qopara jazatynyda ekenin atap ótti. Onyń aitýynsha, bul sol ýaqytta aktýaldy bolmaýy múmkin, alaida biraz ýaqyt ótkennen keiin bul bizge kerek bolyp tur.
«Mysaly, Sherhan Murtazanyń 86-jyly jastardy saqtap qalýǵa degen talpynysy, Iliias Esenberlinniń, Saǵat Áshimbaevtyń da erlikteri osy «Munara» kitabynda jazylǵan», - dedi Gúlmira Sáýlenbek.
«Munara» kitabyndaǵy taǵy bir qyzyqty dúnie, qazirgi ýaqytta qazaq ádebietinde aýyl taqyrybynda ainalshyqtaýy. Bul týraly Doshan Jylqybai aýyl taqyrybynda aýylǵa degen saǵynysh pen kórkem shyǵarmany shatastyryp alǵan siiaqtymyz deidi.
«Biraq aýyl keńistigi, aýylda ótetin ýaqyt jaily jazýǵa bolady ǵoi. Bul tartystyń qyzyǵy keshe, táýelsizdik kezinde bastalǵan joq. Keńes kezinde de aýyl taqyrybynda jazatyndarǵa «qara qazanshylar» degen laqap taǵylǵan. «Munaranyń» eń basty ereksheliginiń biri dep aitsam bolady, bul jerde kompleks zerttelý bar. Mysaly, bir avtordyń bir shyǵarmasyn taldaǵan kezde, alǵashqy bóliminde jazýshylar týraly jazǵan kezde ol jazýshy qandai salada eńbek etti, barlyq salasyna qatysty oilar bar. Taǵy bir qyzyq nárse, orystarda, aǵylshyndarda bir-aq sózben berip, nemese laboratoriiasyna anyqtama berip jatady. Áliia ápkeniń maqalalarynda jazýshynyń jazýynyń qalyptasýynyń formýlasy kezdesedi», - dedi Doshan Jylqybai.
Osylaisha qazaq ádebietine jol tartqan «Munara» kitaby jas ádebietshiler tarapynan qoldaý taýyp, oqyrmany kóp bolsyn degen tilek aityldy.
